فرهنگ رشیدی
فرهنگ رشیدی، لغتنامه فارسی به فارسی از سده 11ق.
این فرهنگ در 1064ق، یعنی دو سال پس از تألیف برهان قاطع* در هند توسط عبدالرشید بن عبدالغفور حسینی مدنی تتوی (ز 1069ق) شاعر لغت نویس هندی نوشته شده است[۱]. اساس فرهنگ رشیدی بر دو فرهنگ جهانگیری* و مجمع الفرس* است، اما چون مؤلف فرهنگنویسی منتقد است، بر آن دو فرهنگ نکتهها گرفته است. عبدالرشید سبب تألیف اثر خود را درازگویی مؤلفان فرهنگهای یاد شده در حلّ لغات و ناقص بودن اصلاح برخی لغات و اعراب گذاری از سوی آنها دانسته است[۲]. ترتیب فرهنگ رشیدی ملاحظه ترتیب تهجی حروف اول و دوم است و برای استفاده بر فرهنگ جهانگیری ترجیح دارد. با این حال، به خوبی برهان قاطع نیست. در واقع فرهنگ رشیدی خلاصه فرهنگ جهانگیری به همراه افزودههایی است[۳]. به حق این فرهنگ را که به تقریب هشت تا نُه هزار لغت دارد، باید در ردیف فرهنگهای انتقادی جای داد[۴]. شاردن(Chardin) جهانگرد فرانسوی از مقدمه فرهنگ رشیدی، نخستین دستور زبان فارسی را در اروپا استخراج کرد. بلاخمن(Blochman) نیز در مقالهای درباره لغتنویسان فارسی از آن یاد کرده است. استینگاس(Steingass) نیز فرهنگ رشیدی را گرانبها میداند. این فرهنگ را انجمن آسیایی کلکته با تصحیح مولوی ذوالفقار علی مرشد آبادی و مولوی عزیزالدین در دو جلد (1872 تا 1875 م) منتشر کرده است. محمد عباسی هم در 1337 و 1338ش آن را در تهران چاپ کرده است[۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ داعیالاسلام، محمدعلی. «فرهنگ جهانگیری»، لغتنامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران، 1337ش، ص 218 (مقدمه).
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگهای فارسی به فارسی و فارسی به زبانهای دیگر. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 151.
- ↑ دانشنامه شبه قاره. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380، بخش 3، ص 1959.
- ↑ دبیرسیاقی، محمد. فرهنگهای فارسی به فارسی و فارسی به زبانهای دیگر. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 154.
- ↑ نقوی، شهریار. فرهنگنویسی در هند و پاکستان. تهران: اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 103 و 104.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر