قالی بافی در استان مرکزی

علی رغم اینکه بیش از یک قرن از سابقه قالی‌بافی در استان مرکزی و بویژه شهر اراک نمی‌گذرد. این استان یکی از چهار مرکز بزرگ قالی‌بافی ایران به شمار می‌رود. این هنر - صنعت در اراک از زمان قاجاریه شروع به رشد کرد و سریعتر از دیگر کشورها ترقی کرد. رشد سریع کارگاه‌های قالی‌بافی و رنگرزی در اراک از زمان تاسیس کارگاه‌های رنگرزی توسط شرکت انگلیسی «زیگلر» شروع شد و این رشد تا زمان بحران بزرگ اقتصادی در اروپا و امریکا ادامه یافت که به تعطیلی شرکتهای مزبور انجامید؛ این بحران به شدت بر صنعت بافت قالی و صدور آن _ بخصوص در اراک - تاثیر گذاشت. سرانجام با همت و سرمایه‌گذاری افراد بوم‌ی، این صنعت رونق گذشته خود را بازیافت.

در اراک سه نوع قالی به نامهای «ساروقی»، «مشک آباد» و «محال» بافته می‌شود. قالی ساروق نسبت به دو قالی دیگر از مرغوبیت بیشتری برخوردار است. قالی‌های «مشک آباد» خیلی درشت باف است ( ۱۵ چینی درگره) و تار و پود آن از نخ پنبه‌ای دست ریس و خامه آن پشمهای دباغی خریداری شده از تهران و اصفهان می‌باشد. قالی‌های «محال» علی رغم آنکه شباهتهایی به قالی‌های «مشک آباد» دارند اما ریز بافت‌تر می‌باشند، پشم مصرفی آن مرغوب‌تر، رنگ‌هایش زنده‌تر، نقش‌هایش متنوع‌تر و پُرزهایش تا حدودی بلندتر است.

بافت قالی‌های ساروق ریز و متراکم است و برای تار و پودهای نازک آن از نخ پنبه‌ای ماشینی، و برای پودهای ضخیمش از نخ کلفت دست ریس استفاده می‌شود، زمینه این قالی‌ها اغلب‌گلی رنگ است و نقش سرتاسری‌گل و برگ دارد و پرزهایش ۱۲ میلیمتری است. نقش قالیچه‌های ساروق بیشتر ترنجی و دارای حاشیه‌های بسیار زیباست.گره قالیچه ساروق فارسی و جنس پشم آن بسیار مرغوب می‌باشد و در آن بیشتر از رنگهای نباتی استفاده می‌شود.

مراکز اصلی قالی‌بافی در استان مرکزی عبارتند از: اراک، محلات، خوانسار و کمره که بهترین قالی‌های خارج از شهر اراک به روستاهای لیلی‌هان - ساروق و بخش کمره اختصاص دارد.

نیز نگاه کنید به

منبع اصلی

مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

سیاوش مریدی