آموزش و پرورش در دوره آل بویه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۳۱

بنیانگذاران سلسله ایرانی آل بویه سه برادر به نام‌های علی، حسن و احمد از فرزندان فردی گیلانی معروف به بویه بودند. آنان ابتدا به خدمت مرداویج از آل زیار درآمدند. برادران بویه پس از کشته شدن مردآویج (۳۲۳ ق) به توسعه قلمرو خود پرداختند. علی برادرش احمد را به قصد فتح بغداد به آن سو فرستاد. وی پس از فتح خوزستان در سال ۳۲۴ قمری بغداد را تصرف کرد؛ او با خلیفه وقت - مستکفی - به احترام رفتار کرد و خلیفه او را به معزالدوله، علی را به عمادالدوله و حسن را به رکن‌الدوله ملقب کرد. از این هنگام به بعد خلفای عباسی، تابع امرای دیلمی شدند. عضدالدوله از امرای معروف آل بویه بود. او پس از استقرار، به آبادانی بغداد پرداخت و مساجد و بازارها را رونق بخشید. عضدالدوله به وضع دانشمندان توجه داشت و در مناظرات و مباحثات علمی و ادبی شرکت می‌کرد و بسیاری از علما را از نواحی گوناگون به دربار خود جذب می‌کرد. و «مستمری برای فقها، محدثین، متکلمین، مفسرین، استادان نحو، شعرا، نسب‌دان‌ها، پزشکان، حسابداران و مهندسان برقرار داشت و به وزیر خود نصربن هارون که مسیحی بود اجازه تعمیر و آبادانی معابد و دیرها را داد.»^[۱]^[۲].

در سال ۳۷۱ قمری بیمارستان عضدی در بغداد افتتاح شد و داروهای مورد نیاز به آنجا منتقل شدند^[۳]. عضدالدوله در شیراز کتابخانه‌ای دایر کرد که دارای کتاب‌های زیادی بود و به قول مقدسی نسخه‌ای از هر کتابی که تا زمان عضدالدوله درباره هر علمی و هر مذهبی تألیف شده بود؛ در آنجا بود. کتاب‌ها در آنجا بر حسب موضوع طبقه‌بندی شده و در مخازن و حجره‌های جداگانه قرار داده شده بودند. فهرست‌هایی هم برای مراجعان ترتیب داده‌شده بود^[۴]. گفته‌اند که علاءالدوله کاکویه از ابوعلی سینا برای رفتن به اصفهان دعوت کرد. ابوعلی سینا مدت چهارده سال در دربار علاءالدوله اقامت گزید. گنبد واقع در محله دردشت اصفهان را بخشی از مدرسه‌ای دانسته‌اند که محل تدریس ابوعلی سینا بود. فرزندان آل بویه تا سال ۴۲۰ قمری حکومت کردند.

نیز نگاه کنید به

تاریخ فرهنگی ایران در سده‌های سوم و چهارم هجری

مآخذ

↑ ابن اثیر (1385 ق.)، الكامل فی التاريخ، بیروت: دار صادر، دار بیروت، ج ۱۵، ص ۱۲۰.
↑ محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱.
↑ نیرنوری، حمید (1345)، سهم ایران در تمدن جهان. تهران: انتشارات شرکت ملی نفت ایران، ص ۳۷۰.
↑ علی محمد مقدسی، همان، ص ۶۶۹.

منبع اصلی

ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

حسن ملک

[1] ابن اثیر (1385 ق.)، الكامل فی التاريخ، بیروت: دار صادر، دار بیروت، ج ۱۵، ص ۱۲۰.

[2] محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱.

[3] نیرنوری، حمید (1345)، سهم ایران در تمدن جهان. تهران: انتشارات شرکت ملی نفت ایران، ص ۳۷۰.

[4] علی محمد مقدسی، همان، ص ۶۶۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-بنیانگذاران سلسله ایرانی [[آل بویه]] سه برادر به نام‌های علی، حسن و احمد از فرزندان فردی گیلانی معروف به بویه بودند. آنان ابتدا به خدمت مرداویج از [[آل زیار]] درآمدند. برادران بویه پس از کشته شدن مردآویج (۳۲۳ ق) به توسعه قلمرو خود پرداختند. علی برادرش احمد را به قصد فتح بغداد به آن سو فرستاد. وی پس از فتح [[استان خوزستان|خوزستان]] در سال ۳۲۴ قمری بغداد را تصرف کرد؛ او با خلیفه وقت - مستکفی - به احترام رفتار کرد و خلیفه او را به معزالدوله، علی را به عمادالدوله و حسن را به رکن‌الدوله ملقب کرد. از این هنگام به بعد خلفای عباسی، تابع امرای دیلمی شدند. [[عضد الدوله|عضدالدوله]] از امرای معروف [[آل بویه]] بود. او پس از استقرار، به آبادانی بغداد پرداخت و مساجد و بازارها را رونق بخشید. [[عضد الدوله|عضدالدوله]] به وضع دانشمندان توجه داشت و در مناظرات و مباحثات علمی و ادبی شرکت می‌کرد و بسیاری از علما را از نواحی گوناگون به دربار خود جذب می‌کرد. و «مستمری برای فقها، محدثین، متکلمین، مفسرین، استادان نحو، شعرا، نسب‌دان‌ها، پزشکان، حسابداران و مهندسان برقرار داشت و به وزیر خود نصربن هارون که مسیحی بود اجازه تعمیر و آبادانی معابد و دیرها را داد.»<ref>ابن اثیر (1385 ق.)، '''''الكامل فی التاريخ'''''، بیروت: دار صادر، دار بیروت، ج ۱۵، ص ۱۲۰.</ref><ref>محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱.</ref>.
+بنیانگذاران سلسله ایرانی [[آل بویه]] سه برادر به نام‌های علی، حسن و احمد از فرزندان فردی گیلانی معروف به بویه بودند. آنان ابتدا به خدمت مرداویج از [[آل زیار]] درآمدند. برادران بویه پس از کشته شدن مردآویج (۳۲۳ ق) به توسعه قلمرو خود پرداختند. علی برادرش احمد را به قصد فتح بغداد به آن سو فرستاد. وی پس از فتح [[استان خوزستان|خوزستان]] در سال ۳۲۴ قمری بغداد را تصرف کرد؛ او با خلیفه وقت - مستکفی - به احترام رفتار کرد و خلیفه او را به معزالدوله، علی را به عمادالدوله و حسن را به رکن‌الدوله ملقب کرد. از این هنگام به بعد خلفای عباسی، تابع امرای دیلمی شدند. [[عضد الدوله|عضدالدوله]] از امرای معروف [[آل بویه]] بود. او پس از استقرار، به آبادانی بغداد پرداخت و مساجد و بازارها را رونق بخشید. [[عضد الدوله|عضدالدوله]] به وضع دانشمندان توجه داشت و در مناظرات و مباحثات علمی و ادبی شرکت می‌کرد و بسیاری از علما را از نواحی گوناگون به دربار خود جذب می‌کرد. و «مستمری برای فقها، محدثین، متکلمین، مفسرین، استادان نحو، شعرا، نسب‌دان‌ها، پزشکان، حسابداران و مهندسان برقرار داشت و به وزیر خود نصربن هارون که [[مسیحی، دین|مسیحی]] بود اجازه تعمیر و آبادانی معابد و دیرها را داد.»<ref>ابن اثیر (1385 ق.)، '''''الكامل فی التاريخ'''''، بیروت: دار صادر، دار بیروت، ج ۱۵، ص ۱۲۰.</ref><ref>محمد سلطانزاده، همان، ص ۸۱.</ref>.
 در سال ۳۷۱ قمری بیمارستان عضدی در بغداد افتتاح شد و داروهای مورد نیاز به آنجا منتقل شدند<ref>نیرنوری، حمید (1345)،  '''''سهم ایران در تمدن جهان'''''. تهران: انتشارات شرکت ملی نفت ایران، ص ۳۷۰.</ref>. [[عضد الدوله|عضدالدوله]] در [[شیراز]] کتابخانه‌ای دایر کرد که دارای کتاب‌های زیادی بود و به قول مقدسی نسخه‌ای از هر کتابی که تا زمان [[عضد الدوله|عضدالدوله]] درباره هر علمی و هر مذهبی تألیف شده بود؛ در آنجا بود. کتاب‌ها در آنجا بر حسب موضوع طبقه‌بندی شده و در مخازن و حجره‌های جداگانه قرار داده شده بودند. فهرست‌هایی هم برای مراجعان ترتیب داده‌شده بود<ref>علی محمد مقدسی، همان، ص ۶۶۹.</ref>. گفته‌اند که علاءالدوله کاکویه از ابوعلی سینا برای رفتن به [[اصفهان]] دعوت کرد. ابوعلی سینا مدت چهارده سال در دربار علاءالدوله اقامت گزید. گنبد واقع در محله دردشت [[اصفهان]] را بخشی از مدرسه‌ای دانسته‌اند که محل تدریس [[ابن سینا، ادبیات|ابوعلی سینا]] بود. فرزندان [[آل بویه]] تا سال ۴۲۰ قمری حکومت کردند.
@@ خط ۱۴: / خط ۱۴: @@
 == مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: [https://alhoda.ir موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].
+== نویسنده مقاله ==
+حسن ملک
+[[رده:تعلیم و تربیت]]