پرش به محتوا

ناصر الدین شاه قاجار: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی « '''ناصرالدين شاه،''' . (1247ه.ق – 1313 / 1830م - 1895) چهارمين پادشاه قاجار ( حك 1264 – 1313ق). او فرزند محمدشاه بود و  طولاني‌ترين دورة سلطنت را در دودمان قاجاريه گذراند. علاقه‌مندي او به عكاسي  (← ناصرالدين شاه عكاس) و نقاشي و اصلاحات در جهت تمركز‌گرايي باع...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:1461758717089 1440782505230 Naser-al-Din-Shah-Qajar-3-th3.jpg|بندانگشتی|ناصرالدین شاه قاجار، قابل بازیابی از https://www.isna.ir/news/98023016067/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1]]
'''ناصرالدين شاه،''' . (1247ه.ق – 1313 / 1830م - 1895) چهارمين پادشاه قاجار ( حك 1264 – 1313ق). او فرزند محمدشاه بود و  طولاني‌ترين دورة سلطنت را در دودمان قاجاريه گذراند.
'''[[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]]،''' . (1247ه.ق – 1313 / 1830م - 1895) چهارمین پادشاه [[قاجاریه|قاجار]] ( حک 1264 – 1313ق). او فرزند [[محمدشاه قاجار|محمدشاه]] بود و  طولانی‌ترین دوره سلطنت را در [[قاجاریه|دودمان قاجاریه]] گذراند.


علاقه‌مندي او به عكاسي  (← ناصرالدين شاه عكاس) و نقاشي و اصلاحات در جهت تمركز‌گرايي باعث اقدامات اميركبير شد.<sup>1</sup>
علاقه‌مندی او به عکاسی  (← [[ناصر الدین شاه عکاس|ناصرالدین شاه عکاس]]) و نقاشی و اصلاحات در جهت تمرکز‌گرایی باعث اقدامات [[میرزا تقی خان امیرکبیر|امیرکبیر]] شد<ref>تیموری، ابراهیم. '''''عصر بی‌خبری یا تاریخ امتیازات در ایران.''''' تهران: 1332، چاپ اقبال، ص32-1.</ref>.


دورة او عصر تحولات اداري، اجتماعي، اقتصادي و سياستِ خارجي بود. با تشكيل مجلس شوراي وزرائي و ايجاد شش وزارتخانه به رياست ميرزا جعفرخان مشيرالدوله موقتاً مقام صدراعظمي را حذف كرد<sup>2</sup> (1275ه.ق / 1858م).
دورهاو عصر تحولات اداری، اجتماعی، اقتصادی و سیاستِ خارجی بود. با تشکیل مجلس شورای وزرائی و ایجاد شش وزارتخانه به ریاست میرزا جعفرخان مشیرالدوله موقتاً مقام صدراعظمی را حذف کرد <ref>پولاک، یاکوب‌ادوارد. '''''سفرنامه پولاک'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: 1361، انتشارات خوازرمی، چاپ اول، ص299-269.</ref>(1275ه.ق / 1858م).


ايجاد مصلحت‌خانه رجال دولت به رياست عيسي‌خان اعتمادالدوله، تأسيس صندوق عدالت 1276ه.ق<sup>3</sup>، تشكيل مجلس دارالشوراي كبري 1288ه.ق از اقدامات او در «اصلاحات از بالا» بود.<sup>4</sup>
ایجاد مصلحت‌خانه رجال دولت به ریاست عیسی‌خان اعتمادالدوله، تأسیس صندوق عدالت 1276ه.ق<ref>هدایت، مخبرالسلطنه مهدی‌قلی. '''''خاطرات و خطرات'''''. تهران: 1344، کتابفروشی ‌زوار، چاپ دوم، ص81-75. </ref>، تشکیل مجلس دارالشورای کبری 1288ه.ق از اقدامات او در «اصلاحات از بالا» بود<ref>Avery, peter Hambly G. R.G & Melville. C.p: The cambridge history of Iran  cambridge university press  1st published, 1991, vol.7. p. 181-198.</ref>.


با تشويق ميزرا حسين‌خان سپهسالار اولين شاه ايران شد كه طيِ سه مسافرت در سال‌هاي 1290 / ؟ م، 1295/ ؟ م،  1306 ه.ق / ؟ م  به اروپا براي مدرنيزه كردن امور اقدام كرد. از جمله اقدامات او داير شدن چراغ گاز و برق،<sup>5</sup> ايجاد خط تلگراف در مسير اروپا به هند از طريق بوشهر، رواج مدارس جديد با تأسيس دارالفنون، ماشين دودي و راه‌آهن، ورود ماشين چاپ و نشر اولين روزنامة رسمي ؟ م / 1851م و تأسيس مجلس وكلاي تجار توسط اين طبقة اجتماعي (1301ه.ق) باعث تحولات اجتماعي شد.<sup>6</sup>  
با تشویق میزرا حسین‌خان سپهسالار اولین شاه [[ایران]] شد که طیِ سه مسافرت در سال‌های 1290 / ؟ م، 1295/ ؟ م،  1306 ه.ق / ؟ م  به اروپا برای مدرنیزه کردن امور اقدام کرد. از جمله اقدامات او دایر شدن چراغ گاز و برق، <ref>کرزن، جرج. '''''ایران و قضیه ایران'''''. ترجمهوحید مازندرانی، تهران: 1349، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ج1، ص613-512. </ref> ایجاد خط تلگراف در مسیر اروپا به هند از طریق [[بوشهر|بوشهر،]] رواج مدارس جدید با تأسیس دارالفنون، ماشین دودی و راه‌اهن، ورود ماشین چاپ و نشر اولین روزنامه رسمی ؟ م / 1851م و تأسیس مجلس وکلای تجار توسط این طبقه اجتماعی (1301ه.ق) باعث تحولات اجتماعی شد<ref>شمیم، علی‌اصغر. '''''ایران در دوره قاجار'''''. تهران: 1342، کتابخانهابن‌سینا، چاپ اول، ص113-98.</ref>.


رشد شهرنشيني از 9 درصد تا 20 درصد، شكل‌گيري جنبش روشنفكري با ظهور سيد جمال‌الدين اسدآبادي و ميرزا ملكم‌خان و روزنامه‌هاي قانون، اختر و حبل‌المتين، پيدايش نهضت‌هاي مذهبي و اجتماعي از جمله نهضت با بيان 1260 ه.ق / ؟ م  و جنبش تنباكو 1308 / ؟ م ه.ق ، افزايش تضاد با علما در اثر كم كردن مواجب آنان و مدارس جديد و ايجاد وزارت عدليه و اوقاف از تحولات عمدة اجتماعي ايران دورة او بود.<sup>7</sup>
رشد شهرنشینی از 9 درصد تا 20 درصد، شکل‌گیری جنبش روشنفکری با ظهور سید جمال‌الدین اسدابادی و میرزا ملکم‌خان و روزنامه‌های قانون، اختر و حبل‌المتین، پیدایش نهضت‌های مذهبی و اجتماعی از جمله نهضت با بیان 1260 ه.ق / ؟ م  و جنبش تنباکو 1308 / ؟ م ه.ق ، افزایش تضاد با علما در اثر کم کردن مواجب آنان و مدارس جدید و ایجاد وزارت عدلیه و اوقاف از تحولات عمده اجتماعی ایران دوره او بود<ref>لمبتون، آن، ک، س. '''''ایران عصر قاجار'''''. ترجمهسیمین فصیحی. مشهد: 1375، انتشارات جاودان خرد، چاپ اول، ص 289-254 و ص385-290. </ref>.


او با دركي روشن از ضعف ايران به تشويق سرمايه‌گذاري خارجي در كشور پرداخت كه سلطه‌طلبي روس و انگليس باعث آغاز «عصر امتيازات» شد:<sup>8</sup>
او با درکی روشن از ضعف ایران به تشویق سرمایه‌گذاری خارجی در کشور پرداخت که سلطه‌طلبی روس و انگلیس باعث اغاز «عصر امتیازات» شد:<ref>مستوفی، عبدالله. '''''شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری ایران دوره قاجاریه'''''. تهران: 1341، انتشارات زوار، ج4، ص329-246. </ref>


اعطاي تمام منابع ثروت به رويتر 1289ق / 1872م، كشتيراني در كارون، تأسيس بانك شاهنشاهي 1306ق / 1889م، اخذ قرضه به وثيقة گمرك بنادرِ جنوب و امتياز راه خرمشهر- تهران به انگليس و در مقابل اعطاي شيلات خزر، تأسيس بانك استقراضي، شوسه كردن راه عشق‌آباد تا مشهد و استقرار بريگاد قزاق روس به روس‌ها از موارد انحصارطلبي بيگانگان است.<sup>9</sup>
* اعطای تمام منابع ثروت به رویتر 1289ق / 1872م؛
* کشتیرانی در کارون؛
* تأسیس بانک شاهنشاهی 1306ق / 1889م؛
* اخذ قرضه به وثیقه گمرک بنادرِ جنوب و امتیاز راه خرمشهر- تهران به انگلیس و در مقابل اعطای شیلات خزر؛
* تأسیس بانک استقراضی؛
* شوسه کردن راه عشق‌اباد تا [[مشهد]]؛
* استقرار بریگاد قزاق روس به روس‌ها از موارد انحصارطلبی بیگانگان است<ref>دولت‌آبادی، حاج‌میرزا یحیی. '''''حیات یحیی'''''. تهران: کتابفروشی ابن‌سینا، چاپ اول، بی‌تا، ج 1، ص110-100. </ref>.


قلمرو ايران در عصر ناصري محدودتر هم شد؛ جدايي افغانستان از ايران بر اساس معاهدة پاريس با انگليس 1273ه.ق/1857م و تفويض حكومت بندرعباس و بحرين به امام مسقط با دخالت انگليس.<sup>10</sup> انعقاد معاهدة آخال با روسيه 1869م / ؟ م و تعيين رود اترك به عنوان مرز رسمي دو كشور و واگذاري همة اراضي ماوراي آن به روسيه از جمله شكست‌هاي اين دوره بود.<sup>11</sup>
قلمرو [[ایران]] در [[قاجاریه|عصر ناصری]] محدودتر هم شد؛ جدایی افغانستان از [[ایران]] بر اساس معاهده پاریس با انگلیس 1273ه.ق/1857م و تفویض حکومت بندرعباس و بحرین به امام مسقط با دخالت انگلیس<ref>خورموجی، محمدجعفر. '''''حقایق الاخبار ناصری'''''. به کوشش حسین خدیوجم. تهران: 1362، نشرنی، چاپ دوم، ص117-111. </ref>. انعقاد معاهده اخال با روسیه 1869م / ؟ م و تعیین رود اترک به عنوان مرز رسمی دو کشور و واگذاری همه اراضی ماورای آن به روسیه از جمله شکست‌های این دوره بود<ref>مهدوی، عبدالرضا هوشنگ، '''''تاریخ روابط خارجی ایران'''''. تهران: 1349، انتشارات امیرکبیر، ص171-136. </ref>.


ناصرالدين شاه عليرغم تلاش‌هاي اوليه‌اش در ايجاد تحوّلات اجتماعي و سياسي با درك خطرات آن در اواخر سلطنتش در بستن فضاي جامعه كوشيد و در 1313ه.ق به دست ميرزا رضا كرماني كشته شد.<sup>12</sup> روزنامة سفر مازندران و سفرنامة خراسان از نوشته‌هاي اوست.
ناصرالدین شاه علیرغم تلاش‌های اولیه‌اش در ایجاد تحوّلات اجتماعی و سیاسی با درک خطرات ان در اواخر سلطنتش در بستن فضای جامعه کوشید و در 1313ه.ق به دست [[میرزا آقاخان کرمانی|میرزا رضا کرمانی]] کشته شد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام. '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، انتشارتِ اگاه، چاپ چهارم، بخش اول، ص128-19.</ref>. روزنامه سفر مازندران و سفرنامه خراسان از نوشته‌های اوست.


== نیز نگاه کنید به ==


'''مآخذ:'''
* [[قاجاریه]]
 
* [[ناصر الدین شاه عکاس]]
1.    تيموري، ابراهيم. '''''عصر بي‌خبري يا تاريخ امتيازات در ايران.''''' تهران: 1332، چاپ اقبال، ص32-1.
 
2.    پولاك، ياكوب‌ادوارد. '''''سفرنامة پولاك'''''. ترجمة كيكاووس جهانداري، تهران: 1361، انتشارات خوازرمي، چاپ اول، ص299-269.
 
3.    هدايت، مخبرالسلطنه مهدي‌قلي. '''''خاطرات و خطرات'''''. تهران: 1344، كتابفروشي ‌زوار، چاپ دوم، ص81-75.
 
4.    Avery, peter Hambly G. R.G & Melville. C.p: The cambridge history of Iran  cambridge university press  1st published, 1991, vol.7. p. 181-198.
 
5.    كرزن، جرج. '''''ايران و قضية ايران'''''. ترجمة وحيد مازندراني، تهران: 1349، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ج1، ص613-512.
 
6.    شميم، علي‌اصغر. '''''ايران در دورة قاجار'''''. تهران: 1342، كتابخانة ابن‌سينا، چاپ اول، ص113-98.
 
7.    لمبتون، آن، ك، س. '''''ايران عصر قاجار'''''. ترجمة سيمين فصيحي. مشهد: 1375، انتشارات جاودان خرد، چاپ اول، ص 289-254 و ص385-290.
 
8.    مستوفي، عبدالله. '''''شرح زندگاني من يا تاريخ اجتماعي و اداري ايران دورة قاجاريه'''''. تهران: 1341، انتشارات زوار، ج4، ص329-246.
 
9.    دولت‌آبادي، حاج‌ميرزا يحيي. '''''حيات يحيي'''''. تهران: كتابفروشي ابن‌سينا، چاپ اول، بي‌تا، ج 1، ص110-100.
 
10.  خورموجي، محمدجعفر. '''''حقايق الاخبار ناصري'''''. به كوشش حسين خديوجم. تهران: 1362، نشرني، چاپ دوم، ص117-111.
 
11.  مهدوي، عبدالرضا هوشنگ، '''''تاريخ روابط خارجي ايران'''''. تهران: 1349، انتشارات اميركبير، ص171-136.
 
12.  كرماني، ناظم‌الاسلام. '''''تاريخ بيداري ايرانيان'''''. به اهتمام علي‌اكبر سعيدي سيرجاني، تهران: 1362، انتشارتِ آگاه، چاپ چهارم، بخش اول، ص128-19.


== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
میرحواس احمدزاده
میرحواس احمدزاده
[[رده:تاریخ]]
[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۷

ناصرالدین شاه قاجار، قابل بازیابی از https://www.isna.ir/news/98023016067/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B1

ناصرالدین شاه، . (1247ه.ق – 1313 / 1830م - 1895) چهارمین پادشاه قاجار ( حک 1264 – 1313ق). او فرزند محمدشاه بود و  طولانی‌ترین دوره سلطنت را در دودمان قاجاریه گذراند.

علاقه‌مندی او به عکاسی  (← ناصرالدین شاه عکاس) و نقاشی و اصلاحات در جهت تمرکز‌گرایی باعث اقدامات امیرکبیر شد[۱].

دورهاو عصر تحولات اداری، اجتماعی، اقتصادی و سیاستِ خارجی بود. با تشکیل مجلس شورای وزرائی و ایجاد شش وزارتخانه به ریاست میرزا جعفرخان مشیرالدوله موقتاً مقام صدراعظمی را حذف کرد [۲](1275ه.ق / 1858م).

ایجاد مصلحت‌خانه رجال دولت به ریاست عیسی‌خان اعتمادالدوله، تأسیس صندوق عدالت 1276ه.ق[۳]، تشکیل مجلس دارالشورای کبری 1288ه.ق از اقدامات او در «اصلاحات از بالا» بود[۴].

با تشویق میزرا حسین‌خان سپهسالار اولین شاه ایران شد که طیِ سه مسافرت در سال‌های 1290 / ؟ م، 1295/ ؟ م،  1306 ه.ق / ؟ م  به اروپا برای مدرنیزه کردن امور اقدام کرد. از جمله اقدامات او دایر شدن چراغ گاز و برق، [۵] ایجاد خط تلگراف در مسیر اروپا به هند از طریق بوشهر، رواج مدارس جدید با تأسیس دارالفنون، ماشین دودی و راه‌اهن، ورود ماشین چاپ و نشر اولین روزنامه رسمی ؟ م / 1851م و تأسیس مجلس وکلای تجار توسط این طبقه اجتماعی (1301ه.ق) باعث تحولات اجتماعی شد[۶].

رشد شهرنشینی از 9 درصد تا 20 درصد، شکل‌گیری جنبش روشنفکری با ظهور سید جمال‌الدین اسدابادی و میرزا ملکم‌خان و روزنامه‌های قانون، اختر و حبل‌المتین، پیدایش نهضت‌های مذهبی و اجتماعی از جمله نهضت با بیان 1260 ه.ق / ؟ م  و جنبش تنباکو 1308 / ؟ م ه.ق ، افزایش تضاد با علما در اثر کم کردن مواجب آنان و مدارس جدید و ایجاد وزارت عدلیه و اوقاف از تحولات عمده اجتماعی ایران دوره او بود[۷].

او با درکی روشن از ضعف ایران به تشویق سرمایه‌گذاری خارجی در کشور پرداخت که سلطه‌طلبی روس و انگلیس باعث اغاز «عصر امتیازات» شد:[۸]

  • اعطای تمام منابع ثروت به رویتر 1289ق / 1872م؛
  • کشتیرانی در کارون؛
  • تأسیس بانک شاهنشاهی 1306ق / 1889م؛
  • اخذ قرضه به وثیقه گمرک بنادرِ جنوب و امتیاز راه خرمشهر- تهران به انگلیس و در مقابل اعطای شیلات خزر؛
  • تأسیس بانک استقراضی؛
  • شوسه کردن راه عشق‌اباد تا مشهد؛
  • استقرار بریگاد قزاق روس به روس‌ها از موارد انحصارطلبی بیگانگان است[۹].

قلمرو ایران در عصر ناصری محدودتر هم شد؛ جدایی افغانستان از ایران بر اساس معاهده پاریس با انگلیس 1273ه.ق/1857م و تفویض حکومت بندرعباس و بحرین به امام مسقط با دخالت انگلیس[۱۰]. انعقاد معاهده اخال با روسیه 1869م / ؟ م و تعیین رود اترک به عنوان مرز رسمی دو کشور و واگذاری همه اراضی ماورای آن به روسیه از جمله شکست‌های این دوره بود[۱۱].

ناصرالدین شاه علیرغم تلاش‌های اولیه‌اش در ایجاد تحوّلات اجتماعی و سیاسی با درک خطرات ان در اواخر سلطنتش در بستن فضای جامعه کوشید و در 1313ه.ق به دست میرزا رضا کرمانی کشته شد[۱۲]. روزنامه سفر مازندران و سفرنامه خراسان از نوشته‌های اوست.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ تیموری، ابراهیم. عصر بی‌خبری یا تاریخ امتیازات در ایران. تهران: 1332، چاپ اقبال، ص32-1.
  2. ↑ پولاک، یاکوب‌ادوارد. سفرنامه پولاک. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: 1361، انتشارات خوازرمی، چاپ اول، ص299-269.
  3. ↑ هدایت، مخبرالسلطنه مهدی‌قلی. خاطرات و خطرات. تهران: 1344، کتابفروشی ‌زوار، چاپ دوم، ص81-75.
  4. ↑ Avery, peter Hambly G. R.G & Melville. C.p: The cambridge history of Iran  cambridge university press  1st published, 1991, vol.7. p. 181-198.
  5. ↑ کرزن، جرج. ایران و قضیه ایران. ترجمهوحید مازندرانی، تهران: 1349، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ج1، ص613-512.
  6. ↑ شمیم، علی‌اصغر. ایران در دوره قاجار. تهران: 1342، کتابخانهابن‌سینا، چاپ اول، ص113-98.
  7. ↑ لمبتون، آن، ک، س. ایران عصر قاجار. ترجمهسیمین فصیحی. مشهد: 1375، انتشارات جاودان خرد، چاپ اول، ص 289-254 و ص385-290.
  8. ↑ مستوفی، عبدالله. شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری ایران دوره قاجاریه. تهران: 1341، انتشارات زوار، ج4، ص329-246.
  9. ↑ دولت‌آبادی، حاج‌میرزا یحیی. حیات یحیی. تهران: کتابفروشی ابن‌سینا، چاپ اول، بی‌تا، ج 1، ص110-100.
  10. ↑ خورموجی، محمدجعفر. حقایق الاخبار ناصری. به کوشش حسین خدیوجم. تهران: 1362، نشرنی، چاپ دوم، ص117-111.
  11. ↑ مهدوی، عبدالرضا هوشنگ، تاریخ روابط خارجی ایران. تهران: 1349، انتشارات امیرکبیر، ص171-136.
  12. ↑ کرمانی، ناظم‌الاسلام. تاریخ بیداری ایرانیان. به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، تهران: 1362، انتشارتِ اگاه، چاپ چهارم، بخش اول، ص128-19.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

میرحواس احمدزاده

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=ناصر_الدین_شاه_قاجار&oldid=5570»