اروندرود: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:اروندرود..jpg|بندانگشتی|327x327پیکسل|اروندرود، برگرفته از کارناوال، قابل بازیابی از https://www.karnaval.ir/things-to-do/arvand-rud]] | [[پرونده:اروندرود..jpg|بندانگشتی|327x327پیکسل|اروندرود، برگرفته از کارناوال، قابل بازیابی از https://www.karnaval.ir/things-to-do/arvand-rud]] | ||
[[اروندرود]] یا شطالعرب، مهم ترین رود در مرز | [[اروندرود]] یا شطالعرب، مهم ترین رود در مرز مشترک [[کشور ایران|ایران]] و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق]، از کوههای ترکیه سرچشمه میگیرد و به عنوان راه ورودی [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] به [[خلیج فارس]]، پس از طی مسافتی به خلیج مذکور سرازیر میشود<ref>نهازي، غلامحسين. '''''بحران آب در خاورميانه.''''' تهران: مركز پژوهشهاي علمي و مطالعات استراتژيك خاورميانه، 1378، ص110.</ref>. اروند رود با طول حدود 190 کم، از تلاقی رودهای دجله و فرات در نقطهای به نام قرنه، در 110 کیلومتری شمال غرب [[آبادان]] و با جهت جنوب شرقی از کنار شهر بصره میگذرد و در نقطهای به طول حدود 48 درجه و 6 دقیقه شرقی و حدود 30 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی به مرز ایران و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] وارد میشود و در [[خرمشهر]] شاخه غربی [[رود کارون]] به آن پیوسته و پس از عبور از [[آبادان]] در 8 کیلومتری جنوب اروند کنار به [[خلیج فارس]] میریزد<ref>جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران.''''' ج2. رودها و رودنامه ايران. چ2. تهران: گيتاشناسي، 1376، ص106.</ref>. | ||
[[اروندرود]] با پهنای 1200 تا 1300 متر | [[اروندرود]] با پهنای 1200 تا 1300 متر یکی از عریضترین رودهای قابل کشتیرانی در جهان است به گونهای که کشتیهای بزرگ اقیانوس پیما قادر به عبور از آن هستند. عمق اروندرود از 15 تا 35 و گاهی تا 45 متر است. [[خرمشهر]] و [[آبادان]] (در [[کشور ایران|ایران]]) و بصره، ابوالخصیب وفا و (در [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق])، از مهمترین بندرهای [[اروندرود]] هستند. این رود در زمان [[هخامنشیان]] تیگر یا تیگرا و در زمان [[ساسانیان]] اروند رود نام داشته و [[تیسفون|شهر تیسفون]]، بزرگترین مرکز تمدن و قدرت دنیای آن روز بر کرانۀ آن قرار داشته است<ref>نوبان، مهرالزمان. '''''نام مكانهاي جغرافيايي در بستر زمان.''''' چ1. تهران: انتشارات ما، 1376، ص46.</ref>. | ||
در تمام روایاتی | در تمام روایاتی که در کتابهای پهلوی و عربی آمده، اروند رود از سرچشمه تا آبریز (مصب) دجله یا [[اروندرود]] خوانده شده است<ref>فرهوشی، بهرام. '''''«اروند رود»، مجله دانشكده ادبیات و علوم انسانی.''''' تهران: 1348، سال 17، شمارۀ1، ص84.</ref>. | ||
اصطلاح شطالعرب از حدود سدۀ 4ق به | اصطلاح شطالعرب از حدود سدۀ 4ق به کار رفته و تا آن تاریخ نام آن در کتابهای جغرافیایی [[اسلام]]، دجلۀالعورا و به پارسی، دجله کور بوده است<ref name=":0" />. (مسلمانان دجله و فرات را به مانند دو چشم آبی تصور میکردند و چون آن دو به یکدیگر میپیوستند، مصب آن را دجله العورا یعنی دجله یک چشم میگفتند که ایرانیان آن را اصطلاح را به دجله کور ترجمه کرده بودند). | ||
از 1338 (1959م) اروند رود به جای شطالعرب به | از 1338 (1959م) اروند رود به جای شطالعرب به کار برده شد. دولت [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] تا 1975م از پذیرفتن نام اروند بر این رود سر باز زد ولی در همین سال براساس قرارداد به طور رسمی نام اروندرود را به جای شط العرب پذیرفت و از آن تاریخ به بعد اختلاف مرزی چند ساله بین [[کشور ایران|ایران]] و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] رنگ تازهای به خود گرفت و به عنوان مسئلۀ اروند رود شناخته شد<ref name=":0">مشكور، محمدجواد. '''''اروند رود و مسئله شطالعرب.''''' تهران: ناشر ؟، 1348، ص357.</ref>. | ||
در 1975م براساس پیمانی بین [[ایران]] و | در 1975م براساس پیمانی بین [[کشور ایران|ایران]] و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق]، مقرر شد که طرفین مرزهای آبی خود را اروند رود از محل به هم پیوستن نهرخین تا دریا براساس خط تالوگ (خط القعر) تعیین کنند و در صورت تغییرات ناشی از علل طبیعی در مسیر اصلی قابل کشتیرانی، مرز همان تالوگ باشد<ref>جعفری والدانی، اصغر. '''''بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق'''''. تهران: ناشر ؟، 1367، ص 36 و 37.</ref>. | ||
با این قرارداد به | با این قرارداد به یکی از اختلافات دیرینه دو کشور پایان داده شد؛ اما پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] در [[کشور ایران|ایران]]، روابط دو کشور به شدت تیره شد و اعلام لغو قرارداد 1975م مقدمهای برای تجاوز نظامی [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] به خاک [[کشور ایران|ایران]] گردید. 31 شهریور 1359 سرآغاز جنگ بزرگی شد که 8 سال ادامه یافت و تلفات انسانی و خسارات سنگینی را بر دو کشور و منطقه تحمیل کرد. دولت [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] به دنبال مقاومت ایرانیان و درماندگی خود، سرانجام قرارداد 1975 را مجدداً پذیرفت. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
* [[خرمشهر]] | * [[خرمشهر]] | ||
* [[آبادان]] | * [[آبادان]] | ||
* [[رود کارون]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
| خط ۲۸: | خط ۲۹: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
شوکت مقیمی | شوکت مقیمی | ||
[[رده:جغرافیا]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۳
اروندرود یا شطالعرب، مهم ترین رود در مرز مشترک ایران و عراق، از کوههای ترکیه سرچشمه میگیرد و به عنوان راه ورودی عراق به خلیج فارس، پس از طی مسافتی به خلیج مذکور سرازیر میشود[۱]. اروند رود با طول حدود 190 کم، از تلاقی رودهای دجله و فرات در نقطهای به نام قرنه، در 110 کیلومتری شمال غرب آبادان و با جهت جنوب شرقی از کنار شهر بصره میگذرد و در نقطهای به طول حدود 48 درجه و 6 دقیقه شرقی و حدود 30 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی به مرز ایران و عراق وارد میشود و در خرمشهر شاخه غربی رود کارون به آن پیوسته و پس از عبور از آبادان در 8 کیلومتری جنوب اروند کنار به خلیج فارس میریزد[۲].
اروندرود با پهنای 1200 تا 1300 متر یکی از عریضترین رودهای قابل کشتیرانی در جهان است به گونهای که کشتیهای بزرگ اقیانوس پیما قادر به عبور از آن هستند. عمق اروندرود از 15 تا 35 و گاهی تا 45 متر است. خرمشهر و آبادان (در ایران) و بصره، ابوالخصیب وفا و (در عراق)، از مهمترین بندرهای اروندرود هستند. این رود در زمان هخامنشیان تیگر یا تیگرا و در زمان ساسانیان اروند رود نام داشته و شهر تیسفون، بزرگترین مرکز تمدن و قدرت دنیای آن روز بر کرانۀ آن قرار داشته است[۳].
در تمام روایاتی که در کتابهای پهلوی و عربی آمده، اروند رود از سرچشمه تا آبریز (مصب) دجله یا اروندرود خوانده شده است[۴].
اصطلاح شطالعرب از حدود سدۀ 4ق به کار رفته و تا آن تاریخ نام آن در کتابهای جغرافیایی اسلام، دجلۀالعورا و به پارسی، دجله کور بوده است[۵]. (مسلمانان دجله و فرات را به مانند دو چشم آبی تصور میکردند و چون آن دو به یکدیگر میپیوستند، مصب آن را دجله العورا یعنی دجله یک چشم میگفتند که ایرانیان آن را اصطلاح را به دجله کور ترجمه کرده بودند).
از 1338 (1959م) اروند رود به جای شطالعرب به کار برده شد. دولت عراق تا 1975م از پذیرفتن نام اروند بر این رود سر باز زد ولی در همین سال براساس قرارداد به طور رسمی نام اروندرود را به جای شط العرب پذیرفت و از آن تاریخ به بعد اختلاف مرزی چند ساله بین ایران و عراق رنگ تازهای به خود گرفت و به عنوان مسئلۀ اروند رود شناخته شد[۵].
در 1975م براساس پیمانی بین ایران و عراق، مقرر شد که طرفین مرزهای آبی خود را اروند رود از محل به هم پیوستن نهرخین تا دریا براساس خط تالوگ (خط القعر) تعیین کنند و در صورت تغییرات ناشی از علل طبیعی در مسیر اصلی قابل کشتیرانی، مرز همان تالوگ باشد[۶].
با این قرارداد به یکی از اختلافات دیرینه دو کشور پایان داده شد؛ اما پس از انقلاب اسلامی در ایران، روابط دو کشور به شدت تیره شد و اعلام لغو قرارداد 1975م مقدمهای برای تجاوز نظامی عراق به خاک ایران گردید. 31 شهریور 1359 سرآغاز جنگ بزرگی شد که 8 سال ادامه یافت و تلفات انسانی و خسارات سنگینی را بر دو کشور و منطقه تحمیل کرد. دولت عراق به دنبال مقاومت ایرانیان و درماندگی خود، سرانجام قرارداد 1975 را مجدداً پذیرفت.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نهازي، غلامحسين. بحران آب در خاورميانه. تهران: مركز پژوهشهاي علمي و مطالعات استراتژيك خاورميانه، 1378، ص110.
- ↑ جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج2. رودها و رودنامه ايران. چ2. تهران: گيتاشناسي، 1376، ص106.
- ↑ نوبان، مهرالزمان. نام مكانهاي جغرافيايي در بستر زمان. چ1. تهران: انتشارات ما، 1376، ص46.
- ↑ فرهوشی، بهرام. «اروند رود»، مجله دانشكده ادبیات و علوم انسانی. تهران: 1348، سال 17، شمارۀ1، ص84.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ مشكور، محمدجواد. اروند رود و مسئله شطالعرب. تهران: ناشر ؟، 1348، ص357.
- ↑ جعفری والدانی، اصغر. بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق. تهران: ناشر ؟، 1367، ص 36 و 37.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
شوکت مقیمی