پرش به محتوا

بندرعباس: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Maedeh (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۶۷۰ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
بندرعباس، شهر، مركز شهرستان و مركز استان ساحلی هرمزگان، واقع در كرانه شمالی [[خلیج فارس]] در [[تنگه هرمز]].
[[پرونده:بندر عباس.jpg|بندانگشتی|بندرعباس، قابل بازیابی از https://www.karnaval.ir/]]
بندرعباس، شهر، مرکز شهرستان و مرکز استان ساحلی [[استان هرمزگان|هرمزگان]]، واقع در کرانه شمالی [[خلیج فارس]] در [[تنگه هرمز]].


شهرستان بندرعباس، از شمال با شهرستان حاجی‌آباد، از شرق با شهرستان‌های دهبارز و میناب، از جنوب با شهرستان [[قشم]] (متشكل از 4 جزیره در [[تنگه هرمز]])، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نیز با شهرستان لار از [[استان فارس]] همسایه است. این شهرستان طبق آخرین تغییرات تقسیمات كشوری دارای 2 شهر و 4 بخش است<ref>دفتر تقسیمات كشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات كشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات كشوری (وزارت كشور)، 1383؛ '''''اطلس گیتاشناسی استان‌های كشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383.</ref>.  
شهرستان بندرعباس، از شمال با شهرستان حاجی‌آباد، از شرق با شهرستان‌های دهبارز و میناب، از جنوب با شهرستان [[قشم]] (متشکل از 4 جزیره در [[تنگه هرمز]])، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نیز با شهرستان لار از [[استان فارس]] همسایه است. این شهرستان طبق آخرین تغییرات تقسیمات کشوری دارای 2 شهر و 4 بخش است<ref>دفتر تقسیمات كشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات كشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات كشوری (وزارت كشور)، 1383؛ '''''اطلس گیتاشناسی استان‌های كشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383.</ref>.  


شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17  ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا2 و در فاصله 1283 كیلومتری تهران واقع است.3
شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17  ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.</ref> و در فاصله 1283 کیلومتری تهران واقع است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: همشهری، 1380، ص 134.</ref>.  


هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداكثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد.4 كوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده5 و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی كوه یكی از جاذبه‌های طبیعی این كوه است.6
هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد<ref>  سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.</ref>.کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.</ref> و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.</ref>.


بندرعباس با نام‌های كمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد7 و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: «و اندر ناحیت كرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یكی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بكار شود اندر گرمسیر كرمان و باقی‌ بنزدیكی هرموز بدریاء اعظم افتد».8 و دیگر: «هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه كرمان است».9
بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد<ref>  چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.</ref>و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: <blockquote>«و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر [[کرمان]] و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.</ref>. </blockquote>و دیگر: <blockquote>«هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.</ref>. </blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز در این باره می‌نویسد:  <blockquote>«هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به [[کشور ایران|ایران]] می‌دهند و داخل [[استان کرمان|کرمان]] است شش تومان می‌باشد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.</ref>. </blockquote>لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که [[حمدالله مستوفی]] آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.</ref><ref name=":0">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.</ref>.  


حمدالله مستوفی نیز در این باره می‌نویسد: «هرموز از اقلیم دوم است... كه بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشكر بسیار است، حقوق دیوانیش كه بر سبیل خراج به ایران می‌دهند و داخل كرمان است شش تومان می‌باشد».10
وی سپس می‌افزاید: <blockquote>«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»<ref name=":1">لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.</ref><ref name=":0" />.</blockquote>و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»<ref name=":1" /><ref name=":0" />. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد<ref>  اسکندربیک منشی. '''''عالم‌آرای عباسی'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.</ref>.


لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیك به هرموز موسوم به ارموز نام برده كه حمدالله مستوفی آن را «ارموص» نوشته و بدون شك همانست كه به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یكی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را كه در كنار دریا بود برای این‌كه دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترك كرد و هرموز نو را در جزیره‌ای كه از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا كناره دریا یك فرسخ مسافت دارد، بنا نمود».11
بندرعباسی که به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط [[صفویان]]، دچار رکود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا که در 1793م این شهر با باریکه‌ای از ساحل به طول 150 کم  به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاکمیت ایران قرار گرفت<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 379-380.</ref>. بندرعباس در 1346ش  به عنوان مرکز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل [[خلیج فارس]] و دریای عمان» که بعدها  به «[[استان هرمزگان|هرمزگان]]» تغییر نام یافت، انتخاب گردید<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.</ref> و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف کشور، از جمله با کشورهای آسیای مرکزی مرتبط شده است.


وی سپس می‌افزاید: «در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیك هرموز كهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر كرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...».12 و بالآخره این‌كه «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوكرك [1]جزیره هرموز را كه به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری كه پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون[2] موسوم گردید و همانجاست كه یك قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...».13 امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر كرد كه به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد.14
گسترش اسکله و تأسیسات بندری، احداث مراکز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یکی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حکایت از دیرینگی تمدن آریایی در [[استان هرمزگان|هرمزگان]] دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر [[صفویان]]  و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است که از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای برکه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت کلاه‌فرنگی در کنار اسکله قدیم و... اشاره کرد<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص 70-72.</ref>. جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود که در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1382، ص 231-232.</ref>.  


بندرعباسی كه به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط صفویان، دچار ركود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا كه در 1793م این شهر با باریكه‌ای از ساحل به طول 150 كم  به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاكمیت ایران قرار گرفت.15 بندرعباس در 1346ش  به عنوان مركز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل خلیج فارس و دریای عمان» كه بعدها  به «هرمزگان» تغییر نام یافت، انتخاب گردید16 و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف كشور، از جمله با كشورهای آسیای مركزی مرتبط شده است. گسترش اسكله و تأسیسات بندری، احداث مراكز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یكی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حكایت از دیرینگی تمدن آریایی در هرمزگان دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر صفویان  و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است كه از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای بركه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت كلاه‌فرنگی در كنار اسكله قدیم و... اشاره كرد.17
== نیز نگاه کنید به ==


جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود كه در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است.18
* [[خلیج فارس]]
* [[تنگه هرمز]]
* [[قشم]]
* [[کیش]]
* [[جزیره هرمز]]
* [[استان هرمزگان]]


 


'''مآخذ:'''
== مآخذ ==
 
<references />
1.    
 
2.     جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.
 
3.    سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: همشهری، 1380، ص 134.
 
4.    سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.
 
5.     جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.
 
6.    سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.
 
7.     چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.
 
8.     '''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.
 
9.    همان. ص127.
 
10.  مستوفی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.
 
11.  لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341؛
 
Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.
 
12.  همان. ص342؛ Ibid.
 
13.  همانجا؛ Ibid.
 
14.  اسكندربیك منشی. '''''عالم‌آرای عباسی'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.
 
15.  بیات، عزیزالله. '''''كلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیركبیر، 1367، ص 379-380.
 
16.  امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات كشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.
 
17.  '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. ص 70-72.
 
18.  مركز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های كشور'''''. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 231-232.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
غلامرضا زعیمی
غلامرضا زعیمی
----[1].  Albuquerque
[[رده:جغرافیا]]
 
[2]. Gambroon

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۱

بندرعباس، قابل بازیابی از https://www.karnaval.ir/

بندرعباس، شهر، مرکز شهرستان و مرکز استان ساحلی هرمزگان، واقع در کرانه شمالی خلیج فارس در تنگه هرمز.

شهرستان بندرعباس، از شمال با شهرستان حاجی‌آباد، از شرق با شهرستان‌های دهبارز و میناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشکل از 4 جزیره در تنگه هرمز)، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نیز با شهرستان لار از استان فارس همسایه است. این شهرستان طبق آخرین تغییرات تقسیمات کشوری دارای 2 شهر و 4 بخش است[۱].

شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17  ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا[۲] و در فاصله 1283 کیلومتری تهران واقع است[۳].

هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد[۴].کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده[۵] و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است[۶].

بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد[۷]و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است:

«و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر کرمان و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»[۸].

و دیگر:

«هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»[۹].

حمدالله مستوفی نیز در این باره می‌نویسد:

«هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به ایران می‌دهند و داخل کرمان است شش تومان می‌باشد»[۱۰].

لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که حمدالله مستوفی آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»[۱۱][۱۲]. وی سپس می‌افزاید:

«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»[۱۳][۱۲].

و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»[۱۳][۱۲]. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد[۱۴].

بندرعباسی که به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط صفویان، دچار رکود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا که در 1793م این شهر با باریکه‌ای از ساحل به طول 150 کم  به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاکمیت ایران قرار گرفت[۱۵]. بندرعباس در 1346ش  به عنوان مرکز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل خلیج فارس و دریای عمان» که بعدها  به «هرمزگان» تغییر نام یافت، انتخاب گردید[۱۶] و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف کشور، از جمله با کشورهای آسیای مرکزی مرتبط شده است.

گسترش اسکله و تأسیسات بندری، احداث مراکز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یکی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حکایت از دیرینگی تمدن آریایی در هرمزگان دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر صفویان  و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است که از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای برکه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت کلاه‌فرنگی در کنار اسکله قدیم و... اشاره کرد[۱۷]. جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود که در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است[۱۸].

نیز نگاه کنید به

 

مآخذ

  1. ↑ دفتر تقسیمات كشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات كشوری. تهران: دفتر تقسیمات كشوری (وزارت كشور)، 1383؛ اطلس گیتاشناسی استان‌های كشور. تهران: گیتاشناسی، 1383.
  2. ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایره‌المعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.
  3. ↑ سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 134.
  4. ↑   سازمان هواشناسی استان هرمزگان. گزارش تفصیلی وضع هوا. بندرعباس: 1382، ص 7.
  5. ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 1، كوه‌ها و كوه‌نامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.
  6. ↑ سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان هرمزگان. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.
  7. ↑   چكنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.
  8. ↑ حدودالعالم من المشرق الی المغرب. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.
  9. ↑ حدودالعالم من المشرق الی المغرب. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.
  10. ↑ مستوفی، حمدالله. نزهه القلوب. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.
  11. ↑ لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Lestrange, G. The Lands of the Eastern Caliphate. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.
  14. ↑   اسکندربیک منشی. عالم‌آرای عباسی. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.
  15. ↑ بیات، عزیزالله. کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 379-380.
  16. ↑ امیراحمدیان، بهرام. تقسیمات کشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.
  17. ↑ سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان هرمزگان. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص 70-72.
  18. ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1382، ص 231-232.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

غلامرضا زعیمی

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=بندرعباس&oldid=6997»