شوش: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''شوش،''' شهرستاني در شمال غربي استان خوزستان، با مركزيتي به همين نام، داراي 2 شهر، 2 بخش و 7 دهستان. اين شهرستان از جنوب با مركز استان (اهواز)، از شرق با شهرستانهاي شوشتر و دزفول، از شمال و غرب با شهرستانهاي انديمشك، دهلران (در استان ايلام) و دش...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:قلعه (اکروپل) شوش.jpg|بندانگشتی|قلعه (اکروپل) شوش ، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]] | |||
شوش، شهرستانی در شمال غربی [[استان خوزستان]]، با مرکزیتی به همین نام، دارای 2 شهر، 2 بخش و 7 دهستان. این شهرستان از جنوب با مرکز استان ([[اهواز]])، از شرق با شهرستانهای شوشتر و دزفول، از شمال و غرب با شهرستانهای اندیمشک، دهلران (در [[استان ایلام]]) و دشت آزادگان همسایه است<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: وزارت کشور، 1383.</ref>. | |||
شهر شوش، در فاصله حدود 100 کیلومتری مرکز استان و در فاصله 770 کیلومتری شهر [[استان تهران|تهران]] از راه زمینی، قرار دارد. این شهر از طریق راه آهن نیز با [[استان تهران|تهران]] و مرکز استان و چند شهر دیگر متصل است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران. ویرایش دوم.''''' تهران: 1380، همشهری، ص34 و 134.</ref>. | |||
شوش با مختصات | شوش با مختصات جغرافیایی ً00 َ15 ْ48 طول شرقی و ً00 َ12 ْ32 عرض شمالی و با ارتفاع 87 متر از سطح دریا، دارای آب و هوایی گرم و خشک، در کنار رودخانه شاهور (شاخهای از کرخه) و در اراضی نسبتاً همواری واقع شده است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران.''''' دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. ج3،چ1، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص793.</ref>. | ||
رودخانه کرخه در غرب این شهر جریان دارد و رودخانه دز نیز در دَه کیلومتری شرق آن به سوی جنوب روان است. وجود جریان های آبی دز و کرخه و احداث سدهای آبی- برقی در منطقه موجب رونق کشاورزی در اطراف شهر و توسعه زندگی شهری شده است. شوش در جریان جنگ عراق علیه ایران به دلیل نزدیکی به منطقه جنگی، متحمل صدماتی شد، امّا در سالهای اخیر با بازگشت مهاجران جنگی و ارائه کمکهای لازم برای بازسازی، این شهر مجدداً به دوران توسعه و عمران خود بازگشته است. | |||
شهر | شهر باستانی شوش در گذشته با نامهای گوناگونی خوانده میشده است که آلامیس، ایران خوره شاهپور، خاتام تی، سوزیانا، سوزیس، سوس، سوسونکا، شوشن، کوسیا<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210-211.</ref> و... از آن جملهاند. | ||
در | در قدیمیترین اثر جغرافیایی به زبان فارسی درباره شهر شوش چنین آمده است: «شوش، شهریست تونگر [توانگر] و جای بازرگانان و بارکده خوزستان است و از وی جامه و عمامه خز خیزد و ترنج دست انبوی خیزد، و تابوت دانیال پیغمبر علیه السلام [را] آنجا یافتند»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، ، ص139.</ref>. | ||
در | در عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات نیز آمده که «مدینه شوش شهریست به [[استان خوزستان|خوزستان]] ابن مقنع گوید، اول سوری که بنا کردند بعد از طوفان نوع سور شوش بود و ششتر و گویند که سام بن نوح بنا کرد و این شهر را ابوموسی اشعری گشود در عهد عمر بن خطاب در آن سیصد خزینه نهاده بود... <ref>طوسی، محمد بن محمود بن احمد طوسی. '''''عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات.''''' به اهتمام منوچهر ستوده، چ2، تهران: 1382، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص240.</ref>. | ||
حمدالله | [[حمدالله مستوفی]] از شوش با نام «سوس» یاد کرده است: «از اقلیم سیم و شهری و سطست و گرمسیر. مهالیل بن قنیان بن انوش بن شیت بن آدم (عم) ساخت. و این اولین شهریست که در خوزستان بنا کردند و هوشنگ بر آن عمارات افزود و آنجا قلعه محکم ساخت و بر آن قلعه دیگر ساخت که در غایت استحکام بود. شاپور ذوالاکتاف تجدید عمارت آن شهر کرد و شاپورخوره خواند، و شکلش بر مثال باز نهاده بود. گور دانیال پیغمبر (عم) آنجاست بر جانب غربی آن شهر در میان آب. و در آنجا ماهیان انسیاند و از مردم نگریزند و کسی ایشان را نرنجاند»<ref>مستوفیقزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص168.</ref>. | ||
شوش در | شوش در تاریخ عمر طولانی خود دارای دو عصر طولانی بوده است. دوره عظمت پادشاهان ایلام... و دوره دوم عصر شاهنشاهان [[هخامنشیان|هخامنشی]] است که [[داریوش]] بزرگ شوش را تجدید عمارت نمود و قصرها و عمارات بسیار عالی و زیبا در آن برپا کرد مانند قصر معروف آپادانا...»<ref>قدیانی، عباس. '''''شوش بهشت شهرهای عیلام'''''. چ1، تهران: 1381، فرهنگ مکتوب، 1381، ص61.</ref>. آثار کشف شده در منطقه و دیگر اسناد و مدارک تاریخی حکایت از تاریخ پر ماجرایی دارد که شوش و به گونه وسیعتر سرزمین عیلام ([[ایلام]]) به خود دیده است. آرامگاههای عیلامی هفتتپه، معبد چغازنبیل در 40 کیلومتری شهر و دیگر آثار بر جای مانده، شوش را همواره مورد توجه باستانشناسان قرار داده است. موقعیت جغرافیایی شوش نیز همواره پر اهمیت بوده است: «شوش در عین حال محل تلاقی راههای مهمی هم بود. در سفر به سوی غرب با قایق از کرخه میگذشتند و با کاروانی سه روزه در جایی که امروز اماره در عراق در قرار دارد، به دجله میرسیدند، و در صورت ادامه سفر به مدت یک هفته دیگر، مسافر به بابل میرسید. مسیر دیگری که همیشه به شمال ختم میشد، از کرخه و کاشقان به خرمآباد لرستان و از طریق بروجرد به سوی [[استان تهران|تهران]] امروز که در جنوب آن [[ری]] قرار دارد و در اصل راگا نامیده میشد میرفت. جاده سوم با گذشتن از شوشتر، شوش را به ایذه و از آنجا به دشت اصفهان وصل میکرد و در ادامه به سوی جنوب از طریق بهبهان و فهلیان به پرسپولیس یا [[شیراز]] میرسید»<ref>هینس، والتر. '''''دنیای گمشده عیلام'''''. ترجمه فیروز فیروزنیا، چ3، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص25.</ref>. جمعیت شهر شوش در سرشماری 1375ش تعداد 52058 تن و طبق برآوردها در 1384ش به 58490 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، ص111و113.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[استان خوزستان]] | |||
* [[استان ایلام]] | |||
* [[اهواز]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
غلامحسین تکمیل همایون | غلامحسین تکمیل همایون | ||
[[رده:جغرافیا]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۰
_%D8%B4%D9%88%D8%B4.jpg)
شوش، شهرستانی در شمال غربی استان خوزستان، با مرکزیتی به همین نام، دارای 2 شهر، 2 بخش و 7 دهستان. این شهرستان از جنوب با مرکز استان (اهواز)، از شرق با شهرستانهای شوشتر و دزفول، از شمال و غرب با شهرستانهای اندیمشک، دهلران (در استان ایلام) و دشت آزادگان همسایه است[۱].
شهر شوش، در فاصله حدود 100 کیلومتری مرکز استان و در فاصله 770 کیلومتری شهر تهران از راه زمینی، قرار دارد. این شهر از طریق راه آهن نیز با تهران و مرکز استان و چند شهر دیگر متصل است[۲].
شوش با مختصات جغرافیایی ً00 َ15 ْ48 طول شرقی و ً00 َ12 ْ32 عرض شمالی و با ارتفاع 87 متر از سطح دریا، دارای آب و هوایی گرم و خشک، در کنار رودخانه شاهور (شاخهای از کرخه) و در اراضی نسبتاً همواری واقع شده است[۳].
رودخانه کرخه در غرب این شهر جریان دارد و رودخانه دز نیز در دَه کیلومتری شرق آن به سوی جنوب روان است. وجود جریان های آبی دز و کرخه و احداث سدهای آبی- برقی در منطقه موجب رونق کشاورزی در اطراف شهر و توسعه زندگی شهری شده است. شوش در جریان جنگ عراق علیه ایران به دلیل نزدیکی به منطقه جنگی، متحمل صدماتی شد، امّا در سالهای اخیر با بازگشت مهاجران جنگی و ارائه کمکهای لازم برای بازسازی، این شهر مجدداً به دوران توسعه و عمران خود بازگشته است.
شهر باستانی شوش در گذشته با نامهای گوناگونی خوانده میشده است که آلامیس، ایران خوره شاهپور، خاتام تی، سوزیانا، سوزیس، سوس، سوسونکا، شوشن، کوسیا[۴] و... از آن جملهاند.
در قدیمیترین اثر جغرافیایی به زبان فارسی درباره شهر شوش چنین آمده است: «شوش، شهریست تونگر [توانگر] و جای بازرگانان و بارکده خوزستان است و از وی جامه و عمامه خز خیزد و ترنج دست انبوی خیزد، و تابوت دانیال پیغمبر علیه السلام [را] آنجا یافتند»[۵].
در عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات نیز آمده که «مدینه شوش شهریست به خوزستان ابن مقنع گوید، اول سوری که بنا کردند بعد از طوفان نوع سور شوش بود و ششتر و گویند که سام بن نوح بنا کرد و این شهر را ابوموسی اشعری گشود در عهد عمر بن خطاب در آن سیصد خزینه نهاده بود... [۶].
حمدالله مستوفی از شوش با نام «سوس» یاد کرده است: «از اقلیم سیم و شهری و سطست و گرمسیر. مهالیل بن قنیان بن انوش بن شیت بن آدم (عم) ساخت. و این اولین شهریست که در خوزستان بنا کردند و هوشنگ بر آن عمارات افزود و آنجا قلعه محکم ساخت و بر آن قلعه دیگر ساخت که در غایت استحکام بود. شاپور ذوالاکتاف تجدید عمارت آن شهر کرد و شاپورخوره خواند، و شکلش بر مثال باز نهاده بود. گور دانیال پیغمبر (عم) آنجاست بر جانب غربی آن شهر در میان آب. و در آنجا ماهیان انسیاند و از مردم نگریزند و کسی ایشان را نرنجاند»[۷].
شوش در تاریخ عمر طولانی خود دارای دو عصر طولانی بوده است. دوره عظمت پادشاهان ایلام... و دوره دوم عصر شاهنشاهان هخامنشی است که داریوش بزرگ شوش را تجدید عمارت نمود و قصرها و عمارات بسیار عالی و زیبا در آن برپا کرد مانند قصر معروف آپادانا...»[۸]. آثار کشف شده در منطقه و دیگر اسناد و مدارک تاریخی حکایت از تاریخ پر ماجرایی دارد که شوش و به گونه وسیعتر سرزمین عیلام (ایلام) به خود دیده است. آرامگاههای عیلامی هفتتپه، معبد چغازنبیل در 40 کیلومتری شهر و دیگر آثار بر جای مانده، شوش را همواره مورد توجه باستانشناسان قرار داده است. موقعیت جغرافیایی شوش نیز همواره پر اهمیت بوده است: «شوش در عین حال محل تلاقی راههای مهمی هم بود. در سفر به سوی غرب با قایق از کرخه میگذشتند و با کاروانی سه روزه در جایی که امروز اماره در عراق در قرار دارد، به دجله میرسیدند، و در صورت ادامه سفر به مدت یک هفته دیگر، مسافر به بابل میرسید. مسیر دیگری که همیشه به شمال ختم میشد، از کرخه و کاشقان به خرمآباد لرستان و از طریق بروجرد به سوی تهران امروز که در جنوب آن ری قرار دارد و در اصل راگا نامیده میشد میرفت. جاده سوم با گذشتن از شوشتر، شوش را به ایذه و از آنجا به دشت اصفهان وصل میکرد و در ادامه به سوی جنوب از طریق بهبهان و فهلیان به پرسپولیس یا شیراز میرسید»[۹]. جمعیت شهر شوش در سرشماری 1375ش تعداد 52058 تن و طبق برآوردها در 1384ش به 58490 تن رسیده است[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری. تهران: وزارت کشور، 1383.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران. ویرایش دوم. تهران: 1380، همشهری، ص34 و 134.
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. ج3،چ1، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص793.
- ↑ چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210-211.
- ↑ حدود العالم من المشرق الی المغرب. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، ، ص139.
- ↑ طوسی، محمد بن محمود بن احمد طوسی. عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات. به اهتمام منوچهر ستوده، چ2، تهران: 1382، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص240.
- ↑ مستوفیقزوینی، حمدالله. نزههالقلوب. به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص168.
- ↑ قدیانی، عباس. شوش بهشت شهرهای عیلام. چ1، تهران: 1381، فرهنگ مکتوب، 1381، ص61.
- ↑ هینس، والتر. دنیای گمشده عیلام. ترجمه فیروز فیروزنیا، چ3، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص25.
- ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، ص111و113.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون