مندائی، دین: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۸

مندائی، دین، یکی از ادیان سامی با قدمتی حدود دو هزار سال در جنوب ایران؛ به پیروان این دین صابئین یا صابیان نیز می‌گویند. ریشه کلمه ”صابئین“ از کلمه صَبَأ آرامی به معنای فرو رفتن در آب جاری و یا غسل است^[۱] و می‌توان آن را در فارسی به ”شویندگان“ و یا ”تعمیدیان“ برگرداند. به این قوم ”صابئین مندائی“ نیز گفته‌اند تا از به اصطلاح ”صابئین حرّانی“ تشخیص داده شوند. واژه مندائی از کلمه مندا (Manda)در زبان آرامی است، به معنای علم، دانش و عرفان.

دین مندائی بر پایه یکتا پرستی قرار دارد و وجود اعلی در این دین هیی (Hayii)یکتا، بی‌شریک، بی‌همتا و خالق همه جهان هستی است. در ابتدا آب جاری یا آب زنده خلق شد و جهان اول که در آن تنها آب و درختان وجود داشت پدید آمد. از جهان اول، جهان دوم، محل استقرار فرشتگان اوثرا(Uthra)، به وجود آمد که از آن به جهان نور یا آلما د نهورا (Alma d Nhura)تعبیر می‌گردد، این جهان محل سکونت صالحان، انبیاء و نیکوکاران است و قبله‌گاه مندائیان به حساب می‌آید. بعد از جهان نور، جهان خاکی، و سپس اولین انسان و پیامبر یعنی آدم ابوالبشر هستی یافت^[۲]. در الهیات مندائی همه این مخلوقات به دستور هیی و توسط فرشتگان او خلق شده‌اند. صابئین همچنین به جهان تاریکی یا آلما د هشوخا(Alma d Hshukha) قائلند که مکان آن در زیر زمین و محل بدکاران است؛ جهنم نیز در آن قرار دارد. به طور کلی نور و نورانیت و موجودات آن بر تاریکی غلبه دارند و نبردی میان این دو وجود ندارد. صابیان معتقد به آخرالزمان و آمدن منجی، جهان آخرت و محاسبه اعمال هستند.

مندائیان آدم، شیث، نوح، سام و یحیی را پیامبران خود می‌دانند، در حالی‌که یحیی آخرین پیامبر محسوب می‌گردد^[۳]. زبان آرامی شرقی زبان دینی و زبان متون ایشان است. کتب مقدس مندائیان از قرن هفتم میلادی به بعد به رشته تحریر در آمده‌اند^[۴]. گنزا ربا (Ginza rabba)به معنای ”گنج بزرگ“ مهم‌ترین کتاب مقدس ایشان مطالب اصلی آن در زمینه اعتقادات، اخلاق، تاریخ و شعائر مندائی است و به دو بخش گنزای راست و گنزای چپ تقسیم می‌شود.

مهم‌ترین آئین در شریعت صابیان تعمید است که با فرو رفتن در آب جاری با حضور روحانیون انجام می‌شود و برای کسانی همچون کودکان بعد از ولادت، زنان بعد از زایمان و عروس و دامادها واجب است.تعمیدهای واجب دیگری نیز وجود دارد. در این دین ازدواج با هم کیش واجب است و اگر کسی با غیر صابی ازدواج کند از زمره قوم خارج خواهد شد و رجوع او به میان هم‌کیشان امکان ندارد. صابیان سه بار در روز و دو بار در شب با پوشیدن لباس مخصوص رو به جهان نور به نیایش می‌پردازند.

از صائبین 3 بار در قرآن کریم یاد شده است،^[۵] اما در میان مفسران بر سر اینکه آیا ایشان از اهل کتاب هستند، اختلاف است.

صابیان، در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران جزو اقلیت‌های دینی رسمی شناخته نشده‌اند، از این رو، از حقوقی که سایر اقلیت‌ها، مانند کلیمیان و مسیحیان، برخوردارند، محروم‌اند.

آمار دقیق از جمعیت آنان در دست نیست، ولی به گفته بعضی مسؤولین صابیان ایران، جمعیت ایشان در حال حاضر بالغ بر 20000 نفر تخمین زده می‌شود. بیش از 95% آنان در خوزستان و عمدتاً در اهواز ساکن‌اند و به زبان‌های عربی و فارسی تکلم می‌کنند و بیشتر به شغل زرگری اشتغال دارند. امور مربوط به مردم را انجمن صابیان که در 1349ش به ثبت رسیده، انجام می‌دهد؛ این انجمن متکفل برگزاری مراسم دینی، برپایی کلاس‌های درس، دستگیری از محرومان و نیازمندان و... می‌باشد^[۶]^[۷].

نیز نگاه کنید به

مندائی

زرتشتی، دین

مانوی، دین

مآخذ

↑ The First Encyclopaedia of Islam, new York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22
↑ كتاب گنزا ربا. ترجمه عربی، قسمت الیمین، الطبعه الاولی بغداد 2000 م، كتاب اول تسبیح اول، كتاب سوم تسبیح اول و دوم؛ كتاب چهاردهم تسبیح سوم؛ كتاب هفدهم تسبیح هفتم و سوم.
↑ سالم چحیلی و فرمان كچیلی. جزوه درفش، اهواز، ص 19.
↑ Dechirante, Raphaele. Mandaean texts. 2003.
↑ بقره/2/62؛ مائده/5/69؛ حج/17/22.
↑ برگرفته از http://www.nineveh.com
↑ Aprim, F. «Mandaeans: The True Descendants of Ancient Babylonians and Chaldeans», Nineveh on Line

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

نامعلوم

[1] The First Encyclopaedia of Islam, new York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22

[2] كتاب گنزا ربا. ترجمه عربی، قسمت الیمین، الطبعه الاولی بغداد 2000 م، كتاب اول تسبیح اول، كتاب سوم تسبیح اول و دوم؛ كتاب چهاردهم تسبیح سوم؛ كتاب هفدهم تسبیح هفتم و سوم.

[3] سالم چحیلی و فرمان كچیلی. جزوه درفش، اهواز، ص 19.

[4] Dechirante, Raphaele. Mandaean texts. 2003.

[5] بقره/2/62؛ مائده/5/69؛ حج/17/22.

[6] برگرفته از http://www.nineveh.com

[7] Aprim, F. «Mandaeans: The True Descendants of Ancient Babylonians and Chaldeans», Nineveh on Line

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''مندائي، دين'''، يكي از اديان سامي با قدمتي حدود دو هزار سال در جنوب ايران؛ به پيروان اين دين صابئين يا صابيان نيز مي‌گويند.
+[[پرونده:دین مندائی.jpg|بندانگشتی|دین مندائی، برگرفته از سایت یورونیوز، قابل بازیابی از [https://parsi.euronews.com/2018/12/25/mandaeism-religion-prophet-john-the-baptist-oldest-monotheism-in-the-world-christians https://parsi.euronews.com]]]
+'''مندائی، دین'''، یکی از ادیان سامی با قدمتی حدود دو هزار سال در جنوب [[ایران]]؛ به پیروان این دین صابئین یا صابیان نیز می‌گویند. ریشه کلمه ”صابئین“ از کلمه صَبَأ آرامی به معنای فرو رفتن در آب جاری و یا غسل است<ref>The First Encyclopaedia of Islam, new  York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22</ref> و می‌توان آن را در فارسی به ”شویندگان“ و یا ”تعمیدیان“ برگرداند. به این قوم ”صابئین مندائی“ نیز گفته‌اند تا از به اصطلاح ”صابئین حرّانی“ تشخیص داده شوند. واژه [[مندائی]] از کلمه مندا (Manda)در زبان آرامی است، به معنای علم، دانش و عرفان.
-ريشة كلمة ”صابئين“ از كلمة صَبَأ آرامي به معناي فرو رفتن در آب جاري و يا غسل است<sup>1</sup> و مي‌توان آن را در فارسي به ”شويندگان“ و يا ”تعميديان“ برگرداند. به اين قوم ”صابئين مندائي“ نيز گفته‌اند تا از به اصطلاح ”صابئين حرّاني“ تشخيص داده شوند. واژة مندائي از كلمة مندا [1]در زبان آرامي است، به معناي علم، دانش و عرفان.
+دین [[مندائی]] بر پایه یکتا پرستی قرار دارد و وجود اعلی در این دین هیی (Hayii)یکتا، بی‌شریک، بی‌همتا و خالق همه جهان هستی است. در ابتدا آب جاری یا آب زنده خلق شد و جهان اول که در آن تنها آب و درختان وجود داشت پدید آمد. از جهان اول، جهان دوم، محل استقرار فرشتگان اوثرا(Uthra)، به وجود آمد که از آن به جهان نور یا آلما د نهورا (Alma d Nhura)تعبیر می‌گردد، این جهان محل سکونت صالحان، انبیاء و نیکوکاران است و قبله‌گاه مندائیان به حساب می‌آید. بعد از جهان نور، جهان خاکی، و سپس اولین انسان و پیامبر یعنی [[آدم]] ابوالبشر هستی یافت<ref>كتاب '''''گنزا ربا'''''. ترجمه عربی، قسمت الیمین، الطبعه الاولی بغداد 2000 م، كتاب اول تسبیح اول، كتاب سوم تسبیح اول و دوم؛ كتاب چهاردهم تسبیح سوم؛ كتاب هفدهم تسبیح هفتم و سوم.</ref>. در الهیات مندائی همه این مخلوقات به دستور هیی و توسط فرشتگان او خلق شده‌اند. صابئین همچنین به جهان تاریکی یا آلما د هشوخا(Alma d Hshukha) قائلند که مکان آن در زیر زمین و محل بدکاران است؛ جهنم نیز در آن قرار دارد. به طور کلی نور و نورانیت و موجودات آن بر تاریکی غلبه دارند و نبردی میان این دو وجود ندارد. صابیان معتقد به [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)|آخرالزمان]] و آمدن منجی، جهان آخرت و محاسبه اعمال هستند.
-دين مندائي بر پاية يكتا پرستي قرار دارد و وجود اعلي در اين دين هيي [2]يكتا، بي‌شريك، بي‌همتا و خالق همة جهان هستي است. در ابتدا آب جاري يا آب زنده خلق شد و جهان اول كه در آن تنها آب و درختان وجود داشت پديد آمد. از جهان اول، جهان دوم، محل استقرار فرشتگان اوثرا[3]، به وجود آمد كه از آن به جهان نور يا آلما د نهورا [4]تعبير مي‌گردد، اين جهان محل سكونت صالحان، انبياء و نيكوكاران است و قبله‌گاه مندائيان به حساب مي‌آيد. بعد از جهان نور، جهان خاكي، و سپس اولين انسان و پيامبر يعني آدم ابوالبشر هستي يافت.<sup>2</sup> در الهيات مندائي همة اين مخلوقات به دستور هيي و توسط فرشتگان او خلق شده‌اند. صابئين همچنين به جهان تاريكي يا آلما د هشوخا[5] قائلند كه مكان آن در زير زمين و محل بدكاران است؛ جهنم نيز در آن قرار دارد. به طور كلي نور و نورانيت و موجودات آن بر تاريكي غلبه دارند و نبردي ميان اين دو وجود ندارد. صابيان معتقد به آخرالزمان و آمدن منجي، جهان آخرت و محاسبة اعمال هستند.
+مندائیان آدم، شیث، نوح، سام و یحیی را پیامبران خود می‌دانند، در حالی‌که یحیی آخرین پیامبر محسوب می‌گردد<ref>سالم چحیلی و فرمان كچیلی. جزوه '''''درفش'''''، اهواز، ص 19.</ref>. زبان آرامی شرقی زبان دینی و زبان متون ایشان است. کتب مقدس مندائیان از قرن هفتم میلادی به بعد به رشته تحریر در آمده‌اند<ref>Dechirante, Raphaele. '''''Mandaean texts'''''. 2003.</ref>. گنزا ربا (Ginza rabba)به معنای ”گنج بزرگ“ مهم‌ترین کتاب مقدس ایشان مطالب اصلی آن در زمینه اعتقادات، اخلاق، تاریخ و شعائر مندائی است و به دو بخش گنزای راست و گنزای چپ تقسیم می‌شود.
-مندائيان آدم، شيث، نوح، سام و يحيي را پيامبران خود مي‌دانند، در حالي‌كه يحيي آخرين پيامبر محسوب مي‌گردد.<sup>3</sup> زبان آرامي شرقي زبان ديني و زبان متون ايشان است. كتب مقدس مندائيان از قرن هفتم ميلادي به بعد به رشته تحرير در آمده‌اند.<sup>4</sup> گنزا ربا [6]به معناي ”گنج بزرگ“ مهم‌ترين كتاب مقدس ايشان مطالب اصلي آن در زمينة اعتقادات، اخلاق، تاريخ و شعائر مندائي است و به دو بخش گنزاي راست و گنزاي چپ تقسيم مي‌شود.
+مهم‌ترین آئین در شریعت صابیان تعمید است که با فرو رفتن در آب جاری با حضور روحانیون انجام می‌شود و برای کسانی همچون کودکان بعد از ولادت، زنان بعد از زایمان و عروس و دامادها واجب است.تعمیدهای واجب دیگری نیز وجود دارد. در این دین ازدواج با هم کیش واجب است و اگر کسی با غیر صابی ازدواج کند از زمره قوم خارج خواهد شد و رجوع او به میان هم‌کیشان امکان ندارد. صابیان سه بار در روز و دو بار در شب با پوشیدن لباس مخصوص رو به جهان نور به نیایش می‌پردازند.
-مهم‌ترين آئين در شريعت صابيان تعميد است كه با فرو رفتن در آب جاري با حضور روحانيون انجام مي‌شود و براي كساني همچون كودكان بعد از ولادت، زنان بعد از زايمان و عروس و دامادها واجب است.تعميدهاي واجب ديگري نيز وجود دارد. در اين دين ازدواج با هم كيش واجب است و اگر كسي با غير صابي ازدواج كند از زمرة قوم خارج خواهد شد و رجوع او به ميان هم‌كيشان امكان ندارد. صابيان سه بار در روز و دو بار در شب با پوشيدن لباس مخصوص رو به جهان نور به نيايش مي‌پردازند.
+از صائبین 3 بار در ''قرآن کریم'' یاد شده است،<ref>بقره/2/62؛ مائده/5/69؛ حج/17/22.</ref> اما در میان مفسران بر سر اینکه آیا ایشان از اهل کتاب هستند، اختلاف است.
-از صائبين 3 بار در ''قرآن كريم'' ياد شده است،<sup>5</sup> اما در ميان مفسران بر سر اينكه آيا ايشان از اهل كتاب هستند، اختلاف است.
+صابیان، در [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] جزو اقلیت‌های دینی رسمی شناخته نشده‌اند، از این رو، از حقوقی که سایر اقلیت‌ها، مانند کلیمیان و [[مسیحی، دین|مسیحیان]]، برخوردارند، محروم‌اند.
-صابيان، در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران جزو اقليت‌هاي ديني رسمي شناخته نشده‌اند، از اين رو، از حقوقي كه ساير اقليت‌ها، مانند كليميان و مسيحيان، برخوردارند، محروم‌اند.
+آمار دقیق از جمعیت آنان در دست نیست، ولی به گفته بعضی مسؤولین صابیان [[کشور ایران|ایران]]، جمعیت ایشان در حال حاضر بالغ بر 20000 نفر تخمین زده می‌شود. بیش از 95% آنان در [[استان خوزستان|خوزستان]] و عمدتاً در [[اهواز]] ساکن‌اند و به زبان‌های عربی و فارسی تکلم می‌کنند و بیشتر به شغل زرگری اشتغال دارند. امور مربوط به مردم را انجمن صابیان که در 1349ش به ثبت رسیده، انجام می‌دهد؛ این انجمن متکفل برگزاری مراسم دینی، برپایی کلاس‌های درس، دستگیری از محرومان و نیازمندان و... می‌باشد<ref>برگرفته از  http://www.nineveh.com</ref><ref>Aprim, F. «Mandaeans: The True Descendants of Ancient Babylonians and Chaldeans», '''''Nineveh on Line'''''</ref>.
-آمار دقيق از جمعيت آنان در دست نيست، ولي به گفتة بعضي مسؤولين صابيان ايران، جمعيت ايشان در حال حاضر بالغ بر 20000 نفر تخمين زده مي‌شود. بيش از 95% آنان در خوزستان و عمدتاً در اهواز ساكن‌اند و به زبان‌هاي عربي و فارسي تكلم مي‌كنند و بيشتر به شغل زرگري اشتغال دارند. امور مربوط به مردم را انجمن صابيان كه در 1349ش به ثبت رسيده، انجام مي‌دهد؛ اين انجمن متكفل برگزاري مراسم ديني، برپايي كلاس‌هاي درس، دستگيري از محرومان و نيازمندان و... مي‌باشد.<sup>6</sup>
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''مآخذ:'''
+* [[مندائی]]
--     The First Encyclopaedia of Islam, new  York, Liden: Brill, 1987, vol: VII, PP. 21-22
+* [[زرتشتی، دین]]
--    كتاب '''''گنزا ربا'''''. ترجمة عربي، قسمت اليمين، الطبعة الاولي بغداد 2000 م، كتاب اول تسبيح اول، كتاب سوم تسبيح اول و دوم؛ كتاب چهاردهم تسبيح سوم؛ كتاب هفدهم تسبيح هفتم و سوم.
+* [[مانوی، دین]]
--    سالم چحيلي و فرمان كچيلي. جزوة '''''درفش'''''، اهواز، ص 19.
+* [[مسیحی، دین]]
+* [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]]
--     Dechirante, Raphaele. '''''Mandaean texts'''''. 2003.
+== '''مآخذ'''  ==
+<references />
--     بقره/2/62؛ مائده/5/69؛ حج/17/22.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--     Aprim, F. «Mandaeans: The True Descendants of Ancient Babylonians and Chaldeans», '''''Nineveh on Line'''''. <nowiki>http://www.nineveh.com</nowiki>.
+== نویسنده مقاله ==
+نامعلوم
+[[رده:ادیان و مذاهب]]
+[[رده:ادیان]]
-----[1]. Manda
+[[رده:مذاهب و فرق]]
-[2]. Hayii
-[3]. Uthra
-[4]. Alma d Nhura
-[5]. Alma d Hshukha
-[6]. Ginza rabba