جمعه سیاه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۳

جمعه سیاه، عنوان واقعه کشتار مردم در روز جمعه، 17 شهریور 1357ش در میدان ژاله تهران.

جعفر شریف امامی پس از انتصاب به سمت نخست‌وزیری در شهریور 1357ش برای جلب نظر افکار عمومی اقداماتی را انجام داد. از جمله برچیدن قمارخانه‌ها، آزادی مطبوعات، الغای تقویم شاهنشاهی و بازگرداندن آن به تقویم هجری شمسی، افزایش و پرداخت به موقع حقوق کارمندان و قطع کمکهای دولتی به حزب رستاخیز. او پس از گفت‌وگو و توافق با رهبران مخالفان حکومت، با برگزاری نماز عید فطر و راهپیمایی در روز 13 شهریور 1357ش موافقت کرد.

در آن روز شمار زیادی از مردم پس از برگزاری نماز، در اعتراض به حوادث اخیر کشور راهپیمایی کردند، و شعارهایی مبنی بر درخواست آزادی زندانیان سیاسی و بازگشت آیت‌الله خمینی سر دادند. هر چند این راهپیمایی با آرامش و بدون هیچ مشکلی خاتمه یافت^[۱]^[۲]،به دنبال آن در 16 شهریور بیش از نیم میلیون نفر در تهران تظاهرات کردند.

دولت برای کنترل اوضاع در تهران و 11 شهر دیگر با اعلام حکومت نظامی، سپهبد غلامعلی اویسی را که پس از قیام پانزده خرداد 1342ش به قصاب ایران معروف شده بود، به فرمانداری نظامی تهران منصوب و حکم بازداشت تعدادی از رهبران مخالف رژیم را نیز صادر کرد^[۳]. با این حال روز جمعه 17 شهریور هزاران تن در میدان ژاله (شهدای کنونی)، در شرق تهران، اجتماع کردند و شعارهایی چون «مرگ بر سلطنت پهلوی»، «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، «حسین سرور ماست، خمینی رهبر ماست» سر دادند^[۴].

نظامیان در حالی که مردم را با استفاده از تانک و هلیکوپتر محاصره کرده بودند، برای پراکنده ساختن مردم آن‌ها را به گلوله بستند. عصر آن روز مقامات نظامی آمار کشته‌شدگان را 87 و زخمی‌ها را 205 نفر اعلام کرد، ولی مخالفان تعداد کشتگان را بیش از 4 هزار تن تخمین می‌زدند^[۵].

کشتار 17 شهریور که به جمعه سیاه معروف شد، در برانگیختن بیشتر مردم بر ضد حکومت پهلوی و سرعت بخشیدن به جریان انقلاب نقش بسزایی داشت.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ مدنی، سید جلال‌الدین. تاریخ سیاسی معاصر ایران. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2، ص 259، 260، 342 و 348.
↑ آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377، ص 634.
↑ مدنی.سید جلال‌الدین. تاریخ سیاسی معاصر ایران. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2 . ص 342-348.
↑ انقلاب اسلامی چرایی و چگونگی رخداد آن. قم: دفتر نشر معارف، 1381، ص 92.
↑ آبراهامیان.یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377. ص 634-635.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

مهدی جواهری

[1] مدنی، سید جلال‌الدین. تاریخ سیاسی معاصر ایران. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2، ص 259، 260، 342 و 348.

[2] آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377، ص 634.

[3] مدنی.سید جلال‌الدین. تاریخ سیاسی معاصر ایران. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2 . ص 342-348.

[4] انقلاب اسلامی چرایی و چگونگی رخداد آن. قم: دفتر نشر معارف، 1381، ص 92.

[5] آبراهامیان.یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377. ص 634-635.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 [[پرونده:File (1).jpg|بندانگشتی|جمعه سیاه برگرفته از وبسایت پایگاه خبری برترین ها قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.bartarinha.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-20/136597-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C]]
-'''[[جمعه سیاه]]'''، عنوان واقعه کشتار مردم در روز جمعه، 17 شهریور 1357ش در میدان ژاله تهران.
+'''[[جمعه سیاه]]'''، عنوان واقعه کشتار مردم در روز جمعه، 17 شهریور 1357ش در میدان ژاله [[استان تهران|تهران]].
-جعفر شریف امامی پس از انتصاب به سمت نخست‌وزیری در شهریور 1357ش برای جلب نظر افکار عمومی اقداماتی را انجام داد. از جمله برچیدن قمارخانه‌ها، آزادی مطبوعات، الغای تقویم شاهنشاهی و بازگرداندن آن به تقویم هجری شمسی، افزایش و پرداخت به موقع حقوق کارمندان و قطع کمکهای دولتی به [[حزب رستاخیز]]. او پس از گفت‌وگو و توافق با رهبران مخالفان حکومت، با برگزاری نماز عید فطر و راهپیمایی در روز 13 شهریور 1357ش موافقت کرد. در آن روز شمار زیادی از مردم پس از برگزاری نماز، در اعتراض به حوادث اخیر کشور راهپیمایی کردند، و شعارهایی مبنی بر درخواست آزادی زندانیان سیاسی و بازگشت [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]]<sup>*</sup> سر دادند. هر چند این راهپیمایی با آرامش و بدون هیچ مشکلی خاتمه یافت،<ref>مدنی، سید جلال‌الدین. '''''تاریخ سیاسی معاصر ایران'''''. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2، ص 259، 260، 342 و 348؛ آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377، ص 634. </ref> به دنبال آن در 16 شهریور بیش از نیم میلیون نفر در تهران تظاهرات کردند. دولت برای کنترل اوضاع در تهران و 11 شهر دیگر با اعلام حکومت نظامی، سپهبد غلامعلی اویسی را که پس از قیام پانزده خرداد 1342ش به قصاب ایران معروف شده بود، به فرمانداری نظامی تهران منصوب و حکم بازداشت تعدادی از رهبران مخالف رژیم را نیز صادر کرد<ref>مدنی.سید جلال‌الدین. '''''تاریخ سیاسی معاصر ایران'''''. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2 . ص 342-348. </ref>. با این حال روز جمعه 17 شهریور هزاران تن در میدان ژاله (شهدای کنونی)، در شرق تهران، اجتماع کردند و شعارهایی چون «مرگ بر سلطنت پهلوی»، «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، «حسین سرور ماست، خمینی رهبر ماست» سر دادند<ref> '''''انقلاب اسلامی چرایی و چگونگی رخداد آن'''''. قم: دفتر نشر معارف، 1381، ص 92.</ref>. نظامیان در حالی که مردم را با استفاده از تانک و هلیکوپتر محاصره کرده بودند، برای پراکنده ساختن مردم آن‌ها را به گلوله بستند. عصر آن روز مقامات نظامی آمار کشته‌شدگان را 87 و زخمی‌ها را 205 نفر اعلام کرد، ولی مخالفان تعداد کشتگان را بیش از 4 هزار تن تخمین می‌زدند<ref>   آبراهامیان.یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377. ص 634-635.</ref>.
+جعفر شریف امامی پس از انتصاب به سمت نخست‌وزیری در شهریور 1357ش برای جلب نظر افکار عمومی اقداماتی را انجام داد. از جمله برچیدن قمارخانه‌ها، آزادی مطبوعات، الغای تقویم شاهنشاهی و بازگرداندن آن به تقویم هجری شمسی، افزایش و پرداخت به موقع حقوق کارمندان و قطع کمکهای دولتی به [[حزب رستاخیز]]. او پس از گفت‌وگو و توافق با رهبران مخالفان حکومت، با برگزاری نماز عید فطر و راهپیمایی در روز 13 شهریور 1357ش موافقت کرد.
-کشتار 17 شهریور که به جمعه سیاه معروف شد، در برانگیختن بیشتر مردم بر ضد حکومت پهلوی و سرعت بخشیدن به جریان انقلاب نقش بسزایی داشت.
+در آن روز شمار زیادی از مردم پس از برگزاری نماز، در اعتراض به حوادث اخیر کشور راهپیمایی کردند، و شعارهایی مبنی بر درخواست آزادی زندانیان سیاسی و بازگشت [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] سر دادند. هر چند این راهپیمایی با آرامش و بدون هیچ مشکلی خاتمه یافت<ref>مدنی، سید جلال‌الدین. '''''تاریخ سیاسی معاصر ایران'''''. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2، ص 259، 260، 342 و 348. </ref><ref>آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377، ص 634.</ref>،به دنبال آن در 16 شهریور بیش از نیم میلیون نفر در تهران تظاهرات کردند.
+دولت برای کنترل اوضاع در [[استان تهران|تهران]] و 11 شهر دیگر با اعلام حکومت نظامی، سپهبد غلامعلی اویسی را که پس از [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام پانزده خرداد]] 1342ش به قصاب ایران معروف شده بود، به فرمانداری نظامی تهران منصوب و حکم بازداشت تعدادی از رهبران مخالف رژیم را نیز صادر کرد<ref>مدنی.سید جلال‌الدین. '''''تاریخ سیاسی معاصر ایران'''''. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1361، ج 2 . ص 342-348. </ref>. با این حال روز جمعه 17 شهریور هزاران تن در میدان ژاله (شهدای کنونی)، در شرق تهران، اجتماع کردند و شعارهایی چون «مرگ بر [[سلسله پهلوی|سلطنت پهلوی]]»، «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، «حسین سرور ماست، خمینی رهبر ماست» سر دادند<ref> '''''انقلاب اسلامی چرایی و چگونگی رخداد آن'''''. قم: دفتر نشر معارف، 1381، ص 92.</ref>.
+نظامیان در حالی که مردم را با استفاده از تانک و هلیکوپتر محاصره کرده بودند، برای پراکنده ساختن مردم آن‌ها را به گلوله بستند. عصر آن روز مقامات نظامی آمار کشته‌شدگان را 87 و زخمی‌ها را 205 نفر اعلام کرد، ولی مخالفان تعداد کشتگان را بیش از 4 هزار تن تخمین می‌زدند<ref>   آبراهامیان.یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1377. ص 634-635.</ref>.
+کشتار 17 شهریور که به جمعه سیاه معروف شد، در برانگیختن بیشتر مردم بر ضد [[سلسله پهلوی|حکومت پهلوی]] و سرعت بخشیدن به جریان [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] نقش بسزایی داشت.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۱۸: / خط ۲۴: @@
 == نویسنده مقاله ==
 مهدی جواهری
+[[رده:علوم سیاسی]]