قیام پانزده خرداد 1342
قیام 15 خرداد 1342ش، خیزشی به رهبری (امام) خمینی در مخالفت با سیاستهای حكومت محمدرضا شاه پهلوی*.
این قیام از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران، به خصوص مبارزه بر ضد رژیم پهلوی در قالب نهضت امام خمینی است كه نقطه شروع انقلاب اسلامی ایران در 1357ش نیز محسوب میشود. مخالفتهای امام خمینی و سایر علما و روحانیون با لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی، انقلاب سفید* و رفراندوم آن در 6 بهمن 1341ش، حكومت پهلوی را بر آن داشت تا به مقابله با علمای روحانی بپردازد،[۱][۲].
از این رو، در پی تحریم برگزاری جشن در عید نوروز 1342ش از سوی امام خمینی، مأموران حكومت به مدرسه فیضیه قم حمله بردند و به ضرب و شتم و بازداشت روحانیون پرداختند. در پی آن، امام به شدت، حكومت را مورد حمله و انتقاد قرار داد و در نطق تاریخی خویش در 13 خرداد 1342ش (عاشورای 1383ق) شخص شاه را مسئول تمامی مسائل پیش آمده دانست و بر ضد او و سیاستهایش به سخنرانی پرداخت[۳].
از سوی دیگر مردم شهرهای مختلف به خصوص تهران در همین روز به راهپیمایی و تظاهرات گسترده در سطح شهر بر ضد حكومت پرداختند. در مقابل این مخالفتهای آشكار، مأموران حكومتی امام خمینی را در بامداد 15 خرداد دستگیر و به تهران منتقل كردند. خبر بازداشت امام موجی از اعتراض در شهرهای قم و تهران و دیگر شهرها بلند كرد و تظاهرات و راهپیمایی سراسری شكل گرفت. مأموران حكومت با شلیك گلوله عده بسیاری از مخالفان را به قتل رساندند و قیام مردم را سركوب كردند[۴][۵]. پس از پیروزی انقلاب این روز از سوی امام خمینی عزای عمومی اعلام شد
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از كودتا تا انقلاب. تهران: رسا، 1371، ج 1، ص 220-225.
- ↑ حسینیان، روحالله. سه سال ستیز مرجعیت شیعه (1341-1343). تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1382، ص 126-147.
- ↑ نجاتی. غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از كودتا تا انقلاب. تهران: رسا، 1371، ج 1. ص 226-237.
- ↑ فراتی، عبدالوهاب. تاریخ شفاهی انقلاب ایران (از مرجعیت امام خمینی تا تبعید). تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1379، ص 101-162.
- ↑ منصوری، جواد. تاریخ قیام پانزده خرداد به روایت اسناد. تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ج 1، ص 616-641.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
جعفر گلشن