سازمان مجاهدین خلق ایران: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین خلق ایران، سازمان]]'''، عنوان تشكلی سیاسی ـ نظامی. | '''[[سازمان مجاهدین خلق ایران|مجاهدین خلق ایران، سازمان]]'''، عنوان تشكلی سیاسی ـ نظامی. | ||
این سازمان پس از قیام 15 خرداد 1342ش | این سازمان پس از [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام 15 خرداد 1342ش]] و ناامیدی جناح مذهبی [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] از مشی سیاسی و عملكرد [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] و [[جبهه ملی]] تشكیل شد. هسته اولیه سازمان در 1344ش توسط سه دانشجو، محمد حنیف نژاد، سعید محسن و علیاصغر بدیعزادگان گذارده شد<ref> نوذری، عزتالله. '''''تاریخ احزاب سیاسی در ایران'''''. شیراز: نوید شیراز، 1380، ص 171. </ref>. آنها در گام نخست به تدوین ایدئولوژی دینی و سیاسی خود پرداختند<ref> جعفریان، رسول. '''''جریانها و جنبشهای مذهبی ـ سیاسی ایران سالهای 1357-1320'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1381، ص 224. </ref>. پس از آشنایی رهبران سازمان با آثار ماركسیستی اولین گرایشها به پذیرش ماركسیسم در 1348ش نمایان شد. سپس در 1354ش سران سازمان علناً اعلام كردند ماركسیست هستند و ایدئولوژی اسلامی را قبول ندارند كه این امر موجب بروز اختلاف و جدایی بین مجاهدین گردید و سازمان به دو شاخه مجاهدین مسلمان و مجاهدین ماركسیست تقسیم شد. مجاهدین ماركسیست در جریان انقلاب با گروههای مائوئیست ادغام شد و سازمان پیكار<sup>*</sup> در راه آزادی طبقه كارگر را تشكیل داد<ref> نوذری، عزتالله. '''''تاریخ احزاب سیاسی در ایران'''''. شیراز: نوید شیراز، 1380. ص 183-185.</ref>. | ||
سازمان عملیات نظامی خود را با هدف مبارزه با امپریالیسم، سرمایهداری و روحانیت محافظهكار از 1350ش آغاز و نشریه مخفی ''جنگل'' را منتشر كرد<ref>آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعهشناسی ایران معاصر'''''. ترجمه احمد گلمحمدی، محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، تهران: نی، 1377، ص 606.</ref>. در اواخر 1355ش به دلیل متحمل شدن تلفات سنگین هر دو جناح سازمان به تجدید نظر در تاكتیک های خود پرداختند. جناح مجاهدین اسلامی به انتشار آثار خود و دكتر شریعتی<sup>*</sup> و فعالیت در دانشگاهها پرداخت و جناح مجاهدین ماركسیست به فعالیتهای كارگری خود شدت بخشید و در جریان انقلاب با انبار كردن سلاح و جذب اعضای جدید و انتشار بیانیه تشكیلات زیرزمینی خود را حفظ كردند<ref> آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعهشناسی ایران معاصر'''''. ترجمه احمد گلمحمدی، محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، تهران: نی، 1377. ص 610-611. </ref>. پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] اختلاف موجود میان روحانیت و سران سازمان به رویارویی و تقابل آنها انجامید زیرا ادعای مسلمانی سران سازمان مانع از جبههگیری علنی آنها در برابر [[اسلام]] بود و از سوی دیگر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] مانعی در تحقق اهداف سازمان بود. سازمان به رهبری مسعود رجوی برای تحصیل مقاصد سیاسی خود ـ رسیدن به قدرت ـ در 1360ش جنگ مسلحانه خود را با نظام جمهوری اسلامی ایران آغاز كرد. | |||
پس ترتیب خروج بنیصدر<sup>*</sup> از ایران توسط رهبران سازمان، سران سازمان نیز از ایران خارج شدند. در پاریس رجوی با دختر بنیصدر ازدواج كرد. چندی بعد از آن جدا شد و برای ایجاد فشار مضاعف بر انقلاب و همكاری با صدام در [[جنگ ایران و عراق]]<sup>*</sup> به عراق رفت. پس از پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت از سوی ایران در 1368ش اعضای نظامی سازمان با نام [[عملیات مرصاد]]<sup>*</sup> به ایران حمله كردند كه ناكام ماندند. در حال حاضر اعضای این سازمان تنها گروه مسلحی هستند كه با [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب ایران]] مبارزه میكنند<ref> لطیفی پاكدل، لطفعلی. '''''احزاب و تشكیلات سیاسی در ایران'''''. معاونت آموزشهای عقیدتی سیاسی نمایندگی ولی فقیه در نیروی مقاومت بسیج، 1379، ص 109-114.</ref>. رجوی در 1364ش به تعبیر خود انقلاب ایدئولوژیكی به راه انداخت و با مریم عضدانلو، همسر ابریشمچی، از اعضای مهم سازمان، به فاصله سه روز پس از طلاق وی ازدواج كرد<ref>جعفریان، رسول. '''''جریانها و جنبشهای مذهبی ـ سیاسی ایران سالهای 1357-1320'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1381. ص 279.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۶: | خط ۲۰: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
الهه جواهری | الهه جواهری | ||
[[رده:علوم سیاسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۰
مجاهدین خلق ایران، سازمان، عنوان تشكلی سیاسی ـ نظامی.
این سازمان پس از قیام 15 خرداد 1342ش و ناامیدی جناح مذهبی نهضت آزادی از مشی سیاسی و عملكرد نهضت آزادی و جبهه ملی تشكیل شد. هسته اولیه سازمان در 1344ش توسط سه دانشجو، محمد حنیف نژاد، سعید محسن و علیاصغر بدیعزادگان گذارده شد[۱]. آنها در گام نخست به تدوین ایدئولوژی دینی و سیاسی خود پرداختند[۲]. پس از آشنایی رهبران سازمان با آثار ماركسیستی اولین گرایشها به پذیرش ماركسیسم در 1348ش نمایان شد. سپس در 1354ش سران سازمان علناً اعلام كردند ماركسیست هستند و ایدئولوژی اسلامی را قبول ندارند كه این امر موجب بروز اختلاف و جدایی بین مجاهدین گردید و سازمان به دو شاخه مجاهدین مسلمان و مجاهدین ماركسیست تقسیم شد. مجاهدین ماركسیست در جریان انقلاب با گروههای مائوئیست ادغام شد و سازمان پیكار* در راه آزادی طبقه كارگر را تشكیل داد[۳].
سازمان عملیات نظامی خود را با هدف مبارزه با امپریالیسم، سرمایهداری و روحانیت محافظهكار از 1350ش آغاز و نشریه مخفی جنگل را منتشر كرد[۴]. در اواخر 1355ش به دلیل متحمل شدن تلفات سنگین هر دو جناح سازمان به تجدید نظر در تاكتیک های خود پرداختند. جناح مجاهدین اسلامی به انتشار آثار خود و دكتر شریعتی* و فعالیت در دانشگاهها پرداخت و جناح مجاهدین ماركسیست به فعالیتهای كارگری خود شدت بخشید و در جریان انقلاب با انبار كردن سلاح و جذب اعضای جدید و انتشار بیانیه تشكیلات زیرزمینی خود را حفظ كردند[۵]. پس از پیروزی انقلاب اختلاف موجود میان روحانیت و سران سازمان به رویارویی و تقابل آنها انجامید زیرا ادعای مسلمانی سران سازمان مانع از جبههگیری علنی آنها در برابر اسلام بود و از سوی دیگر انقلاب مانعی در تحقق اهداف سازمان بود. سازمان به رهبری مسعود رجوی برای تحصیل مقاصد سیاسی خود ـ رسیدن به قدرت ـ در 1360ش جنگ مسلحانه خود را با نظام جمهوری اسلامی ایران آغاز كرد.
پس ترتیب خروج بنیصدر* از ایران توسط رهبران سازمان، سران سازمان نیز از ایران خارج شدند. در پاریس رجوی با دختر بنیصدر ازدواج كرد. چندی بعد از آن جدا شد و برای ایجاد فشار مضاعف بر انقلاب و همكاری با صدام در جنگ ایران و عراق* به عراق رفت. پس از پذیرش قطعنامه 598 شورای امنیت از سوی ایران در 1368ش اعضای نظامی سازمان با نام عملیات مرصاد* به ایران حمله كردند كه ناكام ماندند. در حال حاضر اعضای این سازمان تنها گروه مسلحی هستند كه با انقلاب ایران مبارزه میكنند[۶]. رجوی در 1364ش به تعبیر خود انقلاب ایدئولوژیكی به راه انداخت و با مریم عضدانلو، همسر ابریشمچی، از اعضای مهم سازمان، به فاصله سه روز پس از طلاق وی ازدواج كرد[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نوذری، عزتالله. تاریخ احزاب سیاسی در ایران. شیراز: نوید شیراز، 1380، ص 171.
- ↑ جعفریان، رسول. جریانها و جنبشهای مذهبی ـ سیاسی ایران سالهای 1357-1320. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1381، ص 224.
- ↑ نوذری، عزتالله. تاریخ احزاب سیاسی در ایران. شیراز: نوید شیراز، 1380. ص 183-185.
- ↑ آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعهشناسی ایران معاصر. ترجمه احمد گلمحمدی، محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، تهران: نی، 1377، ص 606.
- ↑ آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعهشناسی ایران معاصر. ترجمه احمد گلمحمدی، محمدابراهیم فتاحی ولیلایی، تهران: نی، 1377. ص 610-611.
- ↑ لطیفی پاكدل، لطفعلی. احزاب و تشكیلات سیاسی در ایران. معاونت آموزشهای عقیدتی سیاسی نمایندگی ولی فقیه در نیروی مقاومت بسیج، 1379، ص 109-114.
- ↑ جعفریان، رسول. جریانها و جنبشهای مذهبی ـ سیاسی ایران سالهای 1357-1320. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1381. ص 279.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
الهه جواهری