پرویز ناتل خانلری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[پرویز ناتل خانلری|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی سخن.خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشویق عبدالرحمن فرامرزی اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسیاش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام|روزنامه اقدام]]، به مدیریت عباس | [[پرونده:169019072.jpg|بندانگشتی|پرویز ناتل خانلری برگرفته از وبسایت ایرنا قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.irna.ir/news/84445470/%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%84%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D9%82%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87]] | ||
'''[[پرویز ناتل خانلری|خانلری، پرویزناتل]]،''' (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی [[سخن]].خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی [[مدرسه]] دارالفنون (1309ش) قدم به عالم [[مطبوعات از آغاز تا مشروطه|مطبوعات]] گذاشت و به تشویق [[عبدالرحمن فرامرزی]] اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسیاش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در [[اقدام|روزنامه اقدام]]، به مدیریت [[عباس خلیلی]]، به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رساند. | |||
از دیگر فعالیتهای مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبانشناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان | وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و [https://ut.ac.ir/fa دانشگاه تهران] (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و [[ترجمه|ترجمه]]<nowiki/>ها و اشعارش در [[مجله مهر]]،<sup>*</sup> به مدیریت مجید موقر و [[مجله موسیقی]] ادامه داد<ref>ناتلخانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، '''''آینده'''''. سال شانزدهم، شمارههای 5- 8، مرداد و آبان 1369.</ref><ref>«مینوی: دوستی که از دست رفت»، '''''پرویز ناتل خانلری'''''. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379.</ref>''.'' گویا در همین سالها، نظارت و مدیریت صفحه [[فارسی]] یکی از روزنامههای [[ارمنی]] [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] [[تهران مصور|تهران]] را نیز چندی به عهده داشته است <ref>افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، '''''آینده.''''' سال شانزدهم، شمارههای 9- 12، آذر و اسفند 1369</ref>''.'' | ||
خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیحالله صفا مجله [[سخن]] را منتشر کرد<ref name=":0">نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref> و از شمارههای هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند<ref name=":0" /> به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] و انتشار [[سخن]] پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریهای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشتههای علمی بتوانند حاصل پیشرفتها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دورههای آغازین «مجله علمی [[سخن]]» و بعدها «[[سخن]] دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بیوقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسید. سردبیر شمارههای اول و دوم مجله علمی [[سخن]]، رضا سیدحسینی و شمارههای بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] میرسید، در موضوعاتی مانند [[پزشکی]]، تاریخ دانش، جامعهشناسی، روانشناسی، زمینشناسی، شیمی و ریاضیات بود<ref>شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، '''''قافله سالار سخن'''''. تهران: 1370</ref>''.'' | |||
از دیگر فعالیتهای مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبانشناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان [[فارسی]]، تاریخ، [[موسیقی آذربایجان شرقی|موسیقی]] و [[هنر و مردم|هنر]] در نشریات [[سخن]]، [[راهنمای کتاب( مجله)|راهنمای کتاب]]، [[مجله موسیقی]]، مجله [https://literature.ut.ac.ir/ دانشکده ادبیات تهران]، پیامنو، [[مهر]]، [[یغمای جندقی|یغما]]، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ [[ایران]] و [[نگین]] به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رساند. مجموعه نوشتههای وی نیز ـ که در مجله [[سخن]] عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر میشده است ـ طی سالهای 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد [[سخن]] به شرح زیر با سرمایه انتشارات توس به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسیده است: | |||
* جلد اول: شعر و هنر؛ | |||
* جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛ | |||
* جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛ | |||
* جلد چهارم: شیوههای نو در ادبیات جهان. | |||
خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر میشد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک، حشو و اطناب پرهیز میکرد و از واژههای ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژهها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر [[فارسی]] به خوبی بهره میبرد و از آنجا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آنکه بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنیتر باشد (ویژگی که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانستهاند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار مینوشت <ref>نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، '''''دنیای سخن'''''. شماره 34، مهرماه1369</ref><ref>نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، '''''ایرانشناسی'''''. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370</ref>''.'' | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
== | * [[عبدالرحمن فرامرزی]] | ||
* [[مجله موسیقی]] | |||
* [[راهنمای کتاب( مجله)|راهنمای کتاب]] | |||
* [[نگین]] | |||
* [[سخن]] | |||
* [[اقدام|روزنامه اقدام]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
فرهاد طاهری | |||
[[رده:رسانه ها و ارتباطات]] | |||
[[رده:مطبوعات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۷
خانلری، پرویزناتل، (اسفند 1292 قمری و برابر آن میلادی ـ اول شهریور 1369ش)، پژوهشگر، ادیب و شاعر، استاد دانشگاه و مدیر مجله ادبی سخن.خانلری به هنگام تحصیل در سال اول رشته ادبی مدرسه دارالفنون (1309ش) قدم به عالم مطبوعات گذاشت و به تشویق عبدالرحمن فرامرزی اولین مقاله خود را ـ که تکلیف درسیاش درباره تأثیر تعلیم و تربیت بود ـ در روزنامه اقدام، به مدیریت عباس خلیلی، به چاپ رساند.
وی در سال چهارم دبیرستان (حدود 1312ش) و در دوران دانشجویی خود در دانشسرای عالی و دانشگاه تهران (1313ش تا 1322ش) فعالیت مطبوعاتی خود را همچنان با چاپ مقالات و ترجمهها و اشعارش در مجله مهر،* به مدیریت مجید موقر و مجله موسیقی ادامه داد[۱][۲]. گویا در همین سالها، نظارت و مدیریت صفحه فارسی یکی از روزنامههای ارمنی چاپ تهران را نیز چندی به عهده داشته است [۳].
خانلری در خرداد 1322ش با همکاری ذبیحالله صفا مجله سخن را منتشر کرد[۴] و از شمارههای هفتم و هشتم (بهمن و اسفند 1322ش) خود به یاری احمد بیرشک انتشار آن را از پی گرفت و تا پایان 1357ش با مساعدت کسان دیگری که به عنوان سردبیر همکار او بودند[۴] به چاپ و انتشار سخن پرداخت. خانلری همچنین بر آن شد تا نشریهای مستقل از مجله سخن درباره مسائل علمی و فنی منتشر کند که اهل علم و فن و استادان و دانشمندان رشتههای علمی بتوانند حاصل پیشرفتها و اختراعات خود را به زبانی ساده در اختیار خوانندگان گذارند. اولین شماره این مجله که در دورههای آغازین «مجله علمی سخن» و بعدها «سخن دانش و فن» نام داشت در بهمن 1340 چاپ شد و تا آخرین شماره آن ـ که در فروردین 1349ش منتشر شد ـ بیوقفه طی هشت سال 90 شماره از این مجله در 5500 صفحه به چاپ رسید. سردبیر شمارههای اول و دوم مجله علمی سخن، رضا سیدحسینی و شمارههای بعد پرویز شهریاری بود. مقالاتی که در سخن دانش و فن به قلم دانشمندانی چون دکتر عبدالکریم قریب، محمد بهزاد، احمد راد، احمد بیرشک و رضا اقصی به چاپ میرسید، در موضوعاتی مانند پزشکی، تاریخ دانش، جامعهشناسی، روانشناسی، زمینشناسی، شیمی و ریاضیات بود[۵].
از دیگر فعالیتهای مطبوعاتی خانلری باید به مقالات او اشاره کرد که در موضوعاتِ زبانشناسی، عروض، تصحیح متون، نقد کتاب، دستور زبان فارسی، تاریخ، موسیقی و هنر در نشریات سخن، راهنمای کتاب، مجله موسیقی، مجله دانشکده ادبیات تهران، پیامنو، مهر، یغما، شعر و هنر، تاریخ و فرهنگ ایران و نگین به چاپ رساند. مجموعه نوشتههای وی نیز ـ که در مجله سخن عمدتاً به عنوان سرمقاله منتشر میشده است ـ طی سالهای 1367 تا 1370ش در چهار جلد با عنوان هفتاد سخن به شرح زیر با سرمایه انتشارات توس به چاپ رسیده است:
- جلد اول: شعر و هنر؛
- جلد دوم: فرهنگ و اجتماع؛
- جلد سوم: از گوشه و کنار ادبیات؛
- جلد چهارم: شیوههای نو در ادبیات جهان.
خانلری در نثر مقالات مطبوعاتی خود (و نیز در تمام آثارش) ـ که با نام مستعار «پژوهنده»، «ت. آ» «پ. ن. خ» منتشر میشد ـ از کلمات و عبارات مهجور و متروک، حشو و اطناب پرهیز میکرد و از واژههای ساده و حتی روزمره در کنار کاربرد مبتکرانه واژهها و عبارات به کار رفته در متون قدیم نثر فارسی به خوبی بهره میبرد و از آنجا که معتقد بود نثر فارسی پیش از آنکه بیشتر مورد پسند افتد باید فهمیدنیتر باشد (ویژگی که آن را متأثر از نثر احمد بهمنیار و سعید نفیسی دانستهاند) جملاتش را کوتاه و گویا و ساده و استوار مینوشت [۶][۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ناتلخانلری، پرویز. «خاطرات». (به کوشش یدالله جلالی پندری)، آینده. سال شانزدهم، شمارههای 5- 8، مرداد و آبان 1369.
- ↑ «مینوی: دوستی که از دست رفت»، پرویز ناتل خانلری. (نوشته منصور رستگارفسایی)، تهران: 1379.
- ↑ افشار، ایرج. «دکتر پرویز ناتل خانلری»، آینده. سال شانزدهم، شمارههای 9- 12، آذر و اسفند 1369
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، دنیای سخن. شماره 34، مهرماه1369
- ↑ شهریاری، پرویز. «نشریه علمی سخن»، قافله سالار سخن. تهران: 1370
- ↑ نادرپور، نادر. خانلری و نثر جدید دبیری»، دنیای سخن. شماره 34، مهرماه1369
- ↑ نادرپور، نادر«مکتب سخن و نثر دبیری»، ایرانشناسی. دوره سوم، شماره 2، تابستان 1370
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
فرهاد طاهری