پرش به محتوا

بندرعباس: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''بندرعباس،''' شهر، مركز شهرستان و مركز استان ساحلي هرمزگان، واقع در كرانة شمالي خليج فارس در تنگة هرمز. '''شهرستان بندرعباس،''' از شمال با شهرستان حاجي‌آباد، از شرق با شهرستان‌هاي دهبارز و ميناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشكل از 4 جزيره در تنگة...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''بندرعباس،''' شهر، مركز شهرستان و مركز استان ساحلي هرمزگان، واقع در كرانة شمالي خليج فارس در تنگة هرمز.
[[پرونده:بندر عباس.jpg|بندانگشتی|بندرعباس، قابل بازیابی از https://www.karnaval.ir/]]
بندرعباس، شهر، مرکز شهرستان و مرکز استان ساحلی [[استان هرمزگان|هرمزگان]]، واقع در کرانه شمالی [[خلیج فارس]] در [[تنگه هرمز]].


'''شهرستان بندرعباس،''' از شمال با شهرستان حاجي‌آباد، از شرق با شهرستان‌هاي دهبارز و ميناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشكل از 4 جزيره در تنگة هرمز)، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نيز با شهرستان لار از استان فارس همسايه است. اين شهرستان طبق آخرين تغييرات تقسيمات كشوري داراي 2 شهر و 4 بخش است.<sup>1</sup>  
شهرستان بندرعباس، از شمال با شهرستان حاجی‌آباد، از شرق با شهرستان‌های دهبارز و میناب، از جنوب با شهرستان [[قشم]] (متشکل از 4 جزیره در [[تنگه هرمز]])، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نیز با شهرستان لار از [[استان فارس]] همسایه است. این شهرستان طبق آخرین تغییرات تقسیمات کشوری دارای 2 شهر و 4 بخش است<ref>دفتر تقسیمات كشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات كشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات كشوری (وزارت كشور)، 1383؛ '''''اطلس گیتاشناسی استان‌های كشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383.</ref>.


'''شهر بندرعباس،''' با مختصات جغرافيايي "00 '17  ْ56 طول شرقي و"00' 11 ْ27 عرض شمالي، با ارتفاع 10 متر از سطح دريا<sup>2</sup> و در فاصلة 1283 كيلومتري تهران واقع است.<sup>3</sup>  
شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17  ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.</ref> و در فاصله 1283 کیلومتری تهران واقع است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم).''''' تهران: همشهری، 1380، ص 134.</ref>.


هواي بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرماي آن حداكثر به 49 درجه بالاي صفر مي‌رسد.<sup>4</sup> كوه گِنو به بلندي 2347 متر در شمال غربي بندرعباس واقع شده<sup>5</sup> و چشمة آب گرم آن در قسمت شرقي كوه يكي از جاذبه‌هاي طبيعي اين كوه است.<sup>6</sup>
هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد<ref>  سازمان هواشناسی استان هرمزگان. '''''گزارش تفصیلی وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.</ref>.کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.</ref> و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.</ref>.


بندرعباس با نام‌هاي كميرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرويا، هارموزيا، (بندر) هرموز، هرميزاد<sup>7</sup> و... به دليل موقعيت جغرافيايي خود، داراي پيشينه‌اي پر ماجرا است. در ''حدود العالم'' در دو جا از هرموز ياد شده است: «و اندر ناحيت كرمان هيچ رود بزرگ نيست و نه دريا مگر درياء اعظم و يكي ‌رود است خرد مقدار ده آسيا آبست از حدود جيرفت بگشايد و تيز همي ‌رود و بيشتر بكار شود اندر گرمسير كرمان و باقي‌ بنزديكي هرموز بدرياء اعظم افتد».<sup>8</sup> و ديگر: «هرموز بر نيم فرسنگي درياء اعظم است، جايي سخت گرم است و بارگه كرمان است».<sup>9</sup>  
بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد<ref>  چكنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.</ref>و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است: <blockquote>«و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر [[کرمان]] و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.</ref>. </blockquote>و دیگر: <blockquote>«هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.</ref>. </blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز در این باره می‌نویسد:  <blockquote>«هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به [[کشور ایران|ایران]] می‌دهند و داخل [[استان کرمان|کرمان]] است شش تومان می‌باشد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.</ref>. </blockquote>لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که [[حمدالله مستوفی]] آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.</ref><ref name=":0">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.</ref>.


حمدالله مستوفي نيز در اين باره مي‌نويسد: «هرموز از اقليم دوم است... كه بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غايت گرمسير... در هرموز نخل و نيشكر بسيار است، حقوق ديوانيش كه بر سبيل خراج به ايران مي‌دهند و داخل كرمان است شش تومان مي‌باشد».<sup>10</sup>  
وی سپس می‌افزاید: <blockquote>«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»<ref name=":1">لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.</ref><ref name=":0" />.</blockquote>و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»<ref name=":1" /><ref name=":0" />. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد<ref>  اسکندربیک منشی. '''''عالم‌آرای عباسی'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.</ref>.


لسترنج دربارة تاريخ شهر مي‌نويسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزيره‌اي نزديك به هرموز موسوم به ارموز نام برده كه حمدالله مستوفي آن را «ارموص» نوشته و بدون شك همانست كه به جزيرة جرون معروف شده است؛ زيرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق يكي از مراجع در 715، سلطان هرموز شهري را كه در كنار دريا بود براي اين‌كه دزدان آن را پيوسته مورد تاخت و تاز قرار مي‌دادند، ترك كرد و هرموز نو را در جزيره‌اي كه از آن اسم برديم و به جزيرة جرون يا زورن معروف است و تا كنارة دريا يك فرسخ مسافت دارد، بنا نمود».<sup>11</sup>  
بندرعباسی که به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط [[صفویان]]، دچار رکود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا که در 1793م این شهر با باریکه‌ای از ساحل به طول 150 کم  به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاکمیت ایران قرار گرفت<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 379-380.</ref>. بندرعباس در 1346ش  به عنوان مرکز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل [[خلیج فارس]] و دریای عمان» که بعدها  به «[[استان هرمزگان|هرمزگان]]» تغییر نام یافت، انتخاب گردید<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.</ref> و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف کشور، از جمله با کشورهای آسیای مرکزی مرتبط شده است. 


وي سپس مي‌افزايد: «در پايان قرن هشتم سپاهيان امير تيمور به شهرهاي ساحلي نزديك هرموز كهنه يورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخير كرده همه را سوزانيدند و محافظين آن قلاع به جزيرة جرون گريختند...».<sup>12</sup> و بالآخره اين‌كه «در 920ق مطابق 1514م پرتغالي‌ها تحت فرماندهي آلبوكرك [1]جزيرة هرموز را كه به ارمز معروف بود، متصرف گرديدند و بندري كه پرتغالي‌ها به آن وارد شدند به گمبرون[2] موسوم گرديد و همانجاست كه يك قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...».<sup>13</sup> امامقلي‌خان در 1031ق/1622م، اين شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالي‌ها از هرمز، دستور بنا يا مرمت و گسترش شهر جديدي را صادر كرد كه به نام شاه عباس اول صفوي، عباسي خوانده مي‌شد.<sup>14</sup>  
گسترش اسکله و تأسیسات بندری، احداث مراکز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یکی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حکایت از دیرینگی تمدن آریایی در [[استان هرمزگان|هرمزگان]] دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر [[صفویان]]  و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است که از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای برکه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت کلاه‌فرنگی در کنار اسکله قدیم و... اشاره کرد<ref>سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص 70-72.</ref>. جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود که در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1382، ص 231-232.</ref>.


بندرعباسي كه به تدريج بندرعباس نام گرفت، داراي حصار و چندين دروازه بود و به منظور برقراري امنيت راه‌هاي تجاري به وسيلة چندين قلعه محافظت مي‌شد. اين شهر پس از سقوط صفويان، دچار ركود شد و رونق گذشتة خود را از دست داد و تا آنجا كه در 1793م اين شهر با باريكه‌اي از ساحل به طول 150 كم  به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاكميت ايران قرار گرفت.<sup>15</sup> بندرعباس در 1346ش  به عنوان مركز استان جديد «بنادر و جزاير و سواحل خليج فارس و درياي عمان» كه بعدها  به «هرمزگان» تغيير نام يافت، انتخاب گرديد<sup>16</sup> و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌هاي ارتباطي متعدد شوسه و نيز راه آهن با نقاط مختلف كشور، از جمله با كشورهاي آسياي مركزي مرتبط شده است. گسترش اسكله و تأسيسات بندري، احداث مراكز آموزشي و سياحتي و سرمايه‌گذاري در تأسيسات صنعتي و توليدي و توجه به ساير آثار توسعة شهري، در حال حاضر بندرعباس را به صورت يكي از بنادر مهم و دروازة پر رفت و آمد ارتباطي ايران با جهان در آورده است. شواهد موجود حكايت از ديرينگي تمدن آريايي در هرمزگان دارد، امّا بيشتر آثار بر جاي مانده مربوط به عصر صفويان  و خروج پرتغالي‌ها از منطقه است كه از ميان آن‌ها مي‌توان به مجموعه بناي بركه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داري، مسجد جامع دلگشا، عمارت كلاه‌فرنگي در كنار اسكلة قديم و... اشاره كرد.<sup>17</sup>
== نیز نگاه کنید به ==


جمعيت بندرعباس در سرشماري 1375ش، تعداد 273578 تن بود كه در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسيده است.<sup>18</sup>
* [[خلیج فارس]]
* [[تنگه هرمز]]
* [[قشم]]
* [[کیش]]
* [[جزیره هرمز]]
* [[استان هرمزگان]]


 


'''مآخذ:'''
== مآخذ ==
 
<references />
1.     دفتر تقسيمات كشوري'''''. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري'''''. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383؛ '''''اطلس گيتاشناسي استان‌هاي كشور'''''. تهران: گيتاشناسي، 1383.
 
2.     جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 3، ''دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 199.
 
3.    سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم).''''' تهران: همشهري، 1380، ص 134.
 
4.    سازمان هواشناسي استان هرمزگان. '''''گزارش تفصيلي وضع هوا'''''. بندرعباس: 1382، ص 7.
 
5.     جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 1، ''كوه‌ها و كوه‌نامة ايران''، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 481 و 587.
 
6.    سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ريزي آموزشي. '''''جغرافياي استان هرمزگان'''''. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌هاي درسي ايران، 1382، ص24.
 
7.     چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نام‌هاي قديم و جديد مكان‌هاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1378، ص 178.
 
8.     '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوري، 1362، ص 44.
 
9.    همان. ص127.
 
10.  مستوفي، حمدالله. '''''نزهةالقلوب'''''. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 141.
 
11.  لسترنج، گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان. چ 6، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص 341؛
 
Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.
 
12.  همان. ص342؛ Ibid.
 
13.  همانجا؛ Ibid.
 
14.  اسكندربيك منشي. '''''عالم‌آراي عباسي'''''. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.
 
15.  بيات، عزيزالله. '''''كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران'''''. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 379-380.
 
16.  اميراحمديان، بهرام. '''''تقسيمات كشوري (مجموعة از ايران چه مي‌دانم؟/47)'''''. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1383، ص99.
 
17.  '''''جغرافياي استان هرمزگان'''''. ص 70-72.
 
18.  مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستان‌هاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1382، ص 231-232.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
غلامرضا زعیمی
غلامرضا زعیمی
----[1].  Albuquerque
[[رده:جغرافیا]]
 
[2]. Gambroon

نسخهٔ کنونی تا ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۱

بندرعباس، قابل بازیابی از https://www.karnaval.ir/

بندرعباس، شهر، مرکز شهرستان و مرکز استان ساحلی هرمزگان، واقع در کرانه شمالی خلیج فارس در تنگه هرمز.

شهرستان بندرعباس، از شمال با شهرستان حاجی‌آباد، از شرق با شهرستان‌های دهبارز و میناب، از جنوب با شهرستان قشم (متشکل از 4 جزیره در تنگه هرمز)، از شرق با شهرستان بندر لنگه و نیز با شهرستان لار از استان فارس همسایه است. این شهرستان طبق آخرین تغییرات تقسیمات کشوری دارای 2 شهر و 4 بخش است[۱].

شهر بندرعباس، با مختصات جغرافیایی "00 '17  ْ56 طول شرقی و"00' 11 ْ27 عرض شمالی، با ارتفاع 10 متر از سطح دریا[۲] و در فاصله 1283 کیلومتری تهران واقع است[۳].

هوای بندرعباس در تابستان گرم و مرطوب است و گرمای آن حداکثر به 49 درجه بالای صفر می‌رسد[۴].کوه گِنو به بلندی 2347 متر در شمال غربی بندرعباس واقع شده[۵] و چشمه آب گرم آن در قسمت شرقی کوه یکی از جاذبه‌های طبیعی این کوه است[۶].

بندرعباس با نام‌های کمیرون، گامرون، گمبرو، گمبرون، گمبرویا، هارموزیا، (بندر) هرموز، هرمیزاد[۷]و... به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای پیشینه‌ای پر ماجرا است. در حدود العالم در دو جا از هرموز یاد شده است:

«و اندر ناحیت کرمان هیچ رود بزرگ نیست و نه دریا مگر دریاء اعظم و یکی ‌رود است خرد مقدار ده آسیا آبست از حدود جیرفت بگشاید و تیز همی ‌رود و بیشتر بکار شود اندر گرمسیر کرمان و باقی‌ بنزدیکی هرموز بدریاء اعظم افتد»[۸].

و دیگر:

«هرموز بر نیم فرسنگی دریاء اعظم است، جایی سخت گرم است و بارگه کرمان است»[۹].

حمدالله مستوفی نیز در این باره می‌نویسد:

«هرموز از اقلیم دوم است... که بر ساحل بحر فارس افتاده است و به غایت گرمسیر... در هرموز نخل و نیشکر بسیار است، حقوق دیوانیش که بر سبیل خراج به ایران می‌دهند و داخل کرمان است شش تومان می‌باشد»[۱۰].

لسترنج درباره تاریخ شهر می‌نویسد: «ابن‌ خردادبه در اواسط قرن نهم از جزیره‌ای نزدیک به هرموز موسوم به ارموز نام برده که حمدالله مستوفی آن را «ارموص» نوشته و بدون شک همانست که به جزیره جرون معروف شده است؛ زیرا در آغاز قرن هشتم، و مطابق یکی از مراجع در 715، سلطان هرموز شهری را که در کنار دریا بود برای این‌که دزدان آن را پیوسته مورد تاخت و تاز قرار می‌دادند، ترک کرد و هرموز نو را در جزیره‌ای که از آن اسم بردیم و به جزیره جرون یا زورن معروف است و تا کناره دریا یک فرسخ مسافت دارد، بنا نمود»[۱۱][۱۲]. وی سپس می‌افزاید:

«در پایان قرن هشتم سپاهیان امیر تیمور به شهرهای ساحلی نزدیک هرموز کهنه یورش آوردند و هفت قلعه را در آن‌جا تسخیر کرده همه را سوزانیدند و محافظین آن قلاع به جزیره جرون گریختند...»[۱۳][۱۲].

و بالآخره این‌که «در 920ق مطابق 1514م پرتغالی‌ها تحت فرماندهی آلبوکرک (Albuquerque) جزیره هرموز را که به ارمز معروف بود، متصرف گردیدند و بندری که پرتغالی‌ها به آن وارد شدند به گمبرون(Gambroon)موسوم گردید و همانجاست که یک قرن بعد شاه عباس آن را بندرعباس نام گذارد...»[۱۳][۱۲]. امامقلی‌خان در 1031ق/1622م، این شهر را تصرف و در پس اخراج پرتغالی‌ها از هرمز، دستور بنا یا مرمت و گسترش شهر جدیدی را صادر کرد که به نام شاه عباس اول صفوی، عباسی خوانده می‌شد[۱۴].

بندرعباسی که به تدریج بندرعباس نام گرفت، دارای حصار و چندین دروازه بود و به منظور برقراری امنیت راه‌های تجاری به وسیله چندین قلعه محافظت می‌شد. این شهر پس از سقوط صفویان، دچار رکود شد و رونق گذشته خود را از دست داد و تا آنجا که در 1793م این شهر با باریکه‌ای از ساحل به طول 150 کم  به سلطان عمان واگذار شد و در 1868م دوباره تحت حاکمیت ایران قرار گرفت[۱۵]. بندرعباس در 1346ش  به عنوان مرکز استان جدید «بنادر و جزایر و سواحل خلیج فارس و دریای عمان» که بعدها  به «هرمزگان» تغییر نام یافت، انتخاب گردید[۱۶] و در حال حاضر با فرودگاه و راه‌های ارتباطی متعدد شوسه و نیز راه آهن با نقاط مختلف کشور، از جمله با کشورهای آسیای مرکزی مرتبط شده است.

گسترش اسکله و تأسیسات بندری، احداث مراکز آموزشی و سیاحتی و سرمایه‌گذاری در تأسیسات صنعتی و تولیدی و توجه به سایر آثار توسعه شهری، در حال حاضر بندرعباس را به صورت یکی از بنادر مهم و دروازه پر رفت و آمد ارتباطی ایران با جهان در آورده است. شواهد موجود حکایت از دیرینگی تمدن آریایی در هرمزگان دارد، امّا بیشتر آثار بر جای مانده مربوط به عصر صفویان  و خروج پرتغالی‌ها از منطقه است که از میان آن‌ها می‌توان به مجموعه بنای برکه‌ها، معبد هندوها، مسجدگله‌داری، مسجد جامع دلگشا، عمارت کلاه‌فرنگی در کنار اسکله قدیم و... اشاره کرد[۱۷]. جمعیت بندرعباس در سرشماری 1375ش، تعداد 273578 تن بود که در 1384ش طبق برآورد انجام شده به 315075 تن رسیده است[۱۸].

نیز نگاه کنید به

 

مآخذ

  1. ↑ دفتر تقسیمات كشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات كشوری. تهران: دفتر تقسیمات كشوری (وزارت كشور)، 1383؛ اطلس گیتاشناسی استان‌های كشور. تهران: گیتاشناسی، 1383.
  2. ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایره‌المعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 199.
  3. ↑ سازمان حمل و نقل و پایانه‌های كشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جاده‌های ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 134.
  4. ↑   سازمان هواشناسی استان هرمزگان. گزارش تفصیلی وضع هوا. بندرعباس: 1382، ص 7.
  5. ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 1، كوه‌ها و كوه‌نامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 481 و 587.
  6. ↑ سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان هرمزگان. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص24.
  7. ↑   چكنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مكان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1378، ص 178.
  8. ↑ حدودالعالم من المشرق الی المغرب. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 44.
  9. ↑ حدودالعالم من المشرق الی المغرب. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362،ص127.
  10. ↑ مستوفی، حمدالله. نزهه القلوب. به كوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 141.
  11. ↑ لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 341.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ Lestrange, G. The Lands of the Eastern Caliphate. Cambridge: University Press, 1905, P. 319.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ لسترنج، گای. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 342.
  14. ↑   اسکندربیک منشی. عالم‌آرای عباسی. تهران: چاپ گلشن، 1350، ج2، ص980.
  15. ↑ بیات، عزیزالله. کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 379-380.
  16. ↑ امیراحمدیان، بهرام. تقسیمات کشوری (مجموعه از ایران چه می‌دانم؟/47). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1383، ص99.
  17. ↑ سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان هرمزگان. چ 4، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌های درسی ایران، 1382، ص 70-72.
  18. ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1382، ص 231-232.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

غلامرضا زعیمی

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=بندرعباس&oldid=6997»