شافعی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان [[ | '''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|امام علی]] بود. وی از جهت علمی معالواسطه از شاگردان [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام جعفر صادق]] بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت<ref>امین، سیدحسن. «شافعی»، '''''دایرةالمعارف تشیّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.</ref>. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند<ref>عطار نیشابوری. '''''تذکرة الاولیاء'''''. ص 249ـ255.</ref>. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از [[مدینه]] به یمن رفت و در آنجا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت<ref>یاقوت حموی. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.</ref>، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارونالرشید به بغداد فرستادند<ref>ابن اثیر. '''''البدایه و النهایه'''''. ج 10، ص 236.</ref>. گزارش محاکمه شافعی در بغداد بهدست هارون چندان مستند نیست<ref>طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''دیوان امام شافعی'''''. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.</ref>. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیریاش در یمن، از اتباع امام مالک بهشمار میرفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر طریقه اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با طریقه اهل عراق (مذهب رأی [[ابوحنیفه]]) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدینگونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه بهعمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که بهنام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است<ref>محمد ابوزهره. '''''الشافعی'''''. ص 13.</ref>. | ||
مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیهها که در مقام ترویج تک مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در عهد سلجوقیان شد. چنانکه به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهه القلوب'''،تا عصر او نیز همچنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله | مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیهها که در مقام ترویج تک مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در [[سلجوقیان|عهد سلجوقیان]] شد. چنانکه به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهه القلوب'''،تا عصر او نیز همچنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله [[اصفهان]]، [[شیراز]]، کازرون، [[یزد]]، بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، [[استان قزوین|قزوین]]، طارمین، ساوه، دلیجان، [[زنجان]]، ابهر، [[اردبیل]]، [[تبریز]]، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکینشهر، نخجوان، خوی، سلماس، [[ارومیه]]، اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بودهاند<ref>امین، سیدحسن. '''''تاریخ حقوق ایران'''''. ص 220ـ221.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]] | |||
* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]] | |||
* [[سلجوقیان]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
سید حسن امین | سید حسن امین | ||
[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۶
شافعی، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علی بود. وی از جهت علمی معالواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت[۱]. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند[۲]. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدینه به یمن رفت و در آنجا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت[۳]، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارونالرشید به بغداد فرستادند[۴]. گزارش محاکمه شافعی در بغداد بهدست هارون چندان مستند نیست[۵]. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیریاش در یمن، از اتباع امام مالک بهشمار میرفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر طریقه اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با طریقه اهل عراق (مذهب رأی ابوحنیفه) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدینگونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه بهعمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که بهنام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است[۶].
مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیهها که در مقام ترویج تک مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در عهد سلجوقیان شد. چنانکه به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در نزهه القلوب،تا عصر او نیز همچنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله اصفهان، شیراز، کازرون، یزد، بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، قزوین، طارمین، ساوه، دلیجان، زنجان، ابهر، اردبیل، تبریز، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکینشهر، نخجوان، خوی، سلماس، ارومیه، اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بودهاند[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ امین، سیدحسن. «شافعی»، دایرةالمعارف تشیّع. ج 9، ص 496ـ 498.
- ↑ عطار نیشابوری. تذکرة الاولیاء. ص 249ـ255.
- ↑ یاقوت حموی. معجم الادباء. ج 17، ص 287.
- ↑ ابن اثیر. البدایه و النهایه. ج 10، ص 236.
- ↑ طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة دیوان امام شافعی. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.
- ↑ محمد ابوزهره. الشافعی. ص 13.
- ↑ امین، سیدحسن. تاریخ حقوق ایران. ص 220ـ221.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
سید حسن امین