ایل شکاک: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[ایل شکاک|شکاک]]'''، از ایلات [[کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او|کرد]] [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]]. | '''[[ایل شکاک|شکاک]]'''، از ایلات [[کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او|کرد]] [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]]. برخی [[ایل شکاک|شکاک]] را در اصل «شه کاک» (شاه کاک)<ref>مردوخ کردستانی، شیخ محمد. '''''تاریخ کرد و کردستان و توابع یا تاریخ مردوخ'''''. سنندج: 1351، ص 98. </ref> و به معنای شاه مرد (مرد بزرگ) و برخی نیز کاک را نام قلعهای بزرگ (شه کاک = قلعه بزرگ) در [[آذربایجان غربی|آذربایجان]] دانستهاند که اجداد شکاکیها آن را ساختهاند<ref>دهخدا. '''''لغتنامه'''''. ج 39، ص 231.</ref>. | ||
مردم ایل شکاک در نواحی مرزی [[ایران]] و ترکیه و در روستاهای اطراف شهرهای سلماس و [[ارومیه|اورمیه]] پراکندهاند<ref>Van Bruinssen, M. M. "Shakāk", EI2/1X/245.</ref><ref name=":0">اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 369.</ref>. قسمتی از ایل شکاک در زمان [[صفویان|حکومت صفویان]] به همراه دیگر [[ایلات و عشایر|ایلات و طوایف]] کرد از منطقه [[استان کردستان|کردستان]] به نواحی قوچان در خراسان کوچانده شدند. شکاکیهای خراسان به شقاقی معروفند<ref>توحدی، کلیمالله. '''''حرکت تاریخی کرد به خراسان'''''. مشهد: 1359، ص 1/7-8.</ref>. | |||
مردم ایل شکاک | امروزه اکثر مردم [[ایل شکاک]] یکجانشین شدهاند<ref name=":0" /> و گروههایی از آنها برای چرای دامها به مناطق سردسیر و گرمسیر در منطقه کوچ میکنند<ref>'''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها'''''. تهران: 1378، ص 21-30.</ref>. | ||
کوچندگان ایل شکاک بین دهستانهای شهرستانهای [[ارومیه]]، پیرانشهر، خوی، سردشت و سلماس [[آذربایجان غربی|استان آذربایجان غربی]] ییلاق و قشلاق میکنند.<ref>اسکندرینیا، ابراهیم. '''''ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی'''''. بندرانزلی: 1366، ص 33، 369-371.</ref> | |||
ساختار ایلی به صورت، [[ایل]]، تیره، طایفه، باب، زومه (اوبه)، مال (خانوار) است. ایل شکاک به دو تیره بزرگ عبدویی و کارداری (قارداری) که هر کدام دارای شاخههای متعددی هستند، تقسیم میشود. رؤسای [[ایل]] اکثراً از تیره عبدویی (عَوْدُویی) برخاستهاند<ref>ممتحنالدوله، میرزا مهدی خان. '''''خاطرات.''''' تهران: 1353، ص 21.</ref><ref>توحدی، کلیمالله. '''''حرکت تاریخی کرد به خراسان'''''. مشهد: 1359، ص 1/488. </ref>. یکی از مشهورترین رؤسای [[ایل شکاک]] که برای استقلال [[کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او|کردها]] با حکومت [[رضا شاه پهلوی|رضا شاه]] سالها جنگید، اسماعیل آقا (سمیتقو) نام داشت که از تیره عبدویی برخاسته بود<ref>'''''سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی'''''. تهران: 1378، ص 21.</ref>. | |||
شمار کل جمعیت [[ایل شکاک]] را در 1345ش 4850 خانوار و 25012 نفر آوردهاند. شمار کوچندگان این ایل را در 1377ش 816 خانوار و 6230 نفر تخمین زدهاند<ref>شهریار افشار، بیژن، «ایل شکاک»، '''''هنر و مردم'''''. ش 44، ص 42-44. </ref>. کشاورزی و دامداری و صنایع دستی از عمدهترین مشاغل مردم ایل شکاک است. گروههایی از مردم [[ایل شکاک]] [[اهل سنت و جماعت|سنی]] [[شافعی]] و حنفی و برخی شیعه مذهبند<ref>سنندجی، میرزا شکرالله. '''''تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان'''''. به کوشش حشمتالله طبیبی، تهران: 1366، ص 32.</ref>. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
[[آذربایجان غربی]] | |||
[[اهل سنت و جماعت]] | |||
[[شافعی]] | |||
[[ارومیه]] | |||
== '''مآخذ''' == | == '''مآخذ''' == | ||
نسخهٔ ۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۲
شکاک، از ایلات کرد استان آذربایجان غربی. برخی شکاک را در اصل «شه کاک» (شاه کاک)[۱] و به معنای شاه مرد (مرد بزرگ) و برخی نیز کاک را نام قلعهای بزرگ (شه کاک = قلعه بزرگ) در آذربایجان دانستهاند که اجداد شکاکیها آن را ساختهاند[۲].
مردم ایل شکاک در نواحی مرزی ایران و ترکیه و در روستاهای اطراف شهرهای سلماس و اورمیه پراکندهاند[۳][۴]. قسمتی از ایل شکاک در زمان حکومت صفویان به همراه دیگر ایلات و طوایف کرد از منطقه کردستان به نواحی قوچان در خراسان کوچانده شدند. شکاکیهای خراسان به شقاقی معروفند[۵].
امروزه اکثر مردم ایل شکاک یکجانشین شدهاند[۴] و گروههایی از آنها برای چرای دامها به مناطق سردسیر و گرمسیر در منطقه کوچ میکنند[۶].
کوچندگان ایل شکاک بین دهستانهای شهرستانهای ارومیه، پیرانشهر، خوی، سردشت و سلماس استان آذربایجان غربی ییلاق و قشلاق میکنند.[۷]
ساختار ایلی به صورت، ایل، تیره، طایفه، باب، زومه (اوبه)، مال (خانوار) است. ایل شکاک به دو تیره بزرگ عبدویی و کارداری (قارداری) که هر کدام دارای شاخههای متعددی هستند، تقسیم میشود. رؤسای ایل اکثراً از تیره عبدویی (عَوْدُویی) برخاستهاند[۸][۹]. یکی از مشهورترین رؤسای ایل شکاک که برای استقلال کردها با حکومت رضا شاه سالها جنگید، اسماعیل آقا (سمیتقو) نام داشت که از تیره عبدویی برخاسته بود[۱۰].
شمار کل جمعیت ایل شکاک را در 1345ش 4850 خانوار و 25012 نفر آوردهاند. شمار کوچندگان این ایل را در 1377ش 816 خانوار و 6230 نفر تخمین زدهاند[۱۱]. کشاورزی و دامداری و صنایع دستی از عمدهترین مشاغل مردم ایل شکاک است. گروههایی از مردم ایل شکاک سنی شافعی و حنفی و برخی شیعه مذهبند[۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مردوخ کردستانی، شیخ محمد. تاریخ کرد و کردستان و توابع یا تاریخ مردوخ. سنندج: 1351، ص 98.
- ↑ دهخدا. لغتنامه. ج 39، ص 231.
- ↑ Van Bruinssen, M. M. "Shakāk", EI2/1X/245.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 369.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1359، ص 1/7-8.
- ↑ سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، جمعیت عشایری دهستانها. تهران: 1378، ص 21-30.
- ↑ اسکندرینیا، ابراهیم. ساختار سازمان ایلات و شیوه معیشت عشایر آذربایجان غربی. بندرانزلی: 1366، ص 33، 369-371.
- ↑ ممتحنالدوله، میرزا مهدی خان. خاطرات. تهران: 1353، ص 21.
- ↑ توحدی، کلیمالله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. مشهد: 1359، ص 1/488.
- ↑ سرشماری اجتماعی، اقتصادی عشایر کوچنده 1377، نتایج تفصیلی. تهران: 1378، ص 21.
- ↑ شهریار افشار، بیژن، «ایل شکاک»، هنر و مردم. ش 44، ص 42-44.
- ↑ سنندجی، میرزا شکرالله. تحفه ناصری در تاریخ و جغرافیای کردستان. به کوشش حشمتالله طبیبی، تهران: 1366، ص 32.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
معصومه ابراهیمی