عَسَس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۶

عَسَس، نگهبان و پاسبان شب در محله‌ها و بازار شهر.

عسس را در برخی دوره‌ها گِزمه (واژه ترکی) و «احداس» (درست کلمه احداث) (حاکم شب) و «میرشب» نیز می‌نامیدند^[۱]^[۲]^[۳]. در قدیم هر محلّه شهر، و به ویژه محله بازار شهرها، یک یا چند عسس یا گزمه داشت که شب‌ها می‌گردیدند و از خانه‌ها و دکان‌ها و اموال مردم پاسداری می‌کردند. این عسس‌ها زیر نظر امیر عسس یا عسس‌باشی خدمت می‌کردند و عسس‌باشی یکی از معاونان داروغه^* بود^[۴]^[۵]. امیر عسس با ضابطین خود هر شب ولگردان و رُنُود و اوباش را به چنگ می‌آوردند و تبه‌کاران را تأدیب و تنبیه و بی‌گناهان و پیشه‌کاران را جریمه می‌کردند و از آنان «رسم عَسسی» (جریمه برای شبگردی» می‌گرفتند^[۶]^[۷]^[۲]. بنابر گزارش ارنست هولتسر(Ernst Höltzer)در 1863- 1883م/ 1280- 1301ق در اصفهان هر محله یک سرگزمه (امیر عسس) و 6 گزمه داشت^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48- 49.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.
↑ مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1356ش، 2/1733.
↑ کمپفر، انگلبرت. سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104، ‌106.
↑ کمپفر، انگلبرت. سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104.
↑ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.
↑ پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول. ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات نیل، 1355ش، 2/646.
↑ هولتسر، ارنست. ایران در یک صد و سیزده سال پیش. ترجمه محمدعاصمی، تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران، 1355ش، 11.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بلوکباشی

[1] تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48- 49.

[:0-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.

[3] مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1356ش، 2/1733.

[4] کمپفر، انگلبرت. سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104، ‌106.

[5] کمپفر، انگلبرت. سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104.

[6] مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.

[7] پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول. ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات نیل، 1355ش، 2/646.

[8] هولتسر، ارنست. ایران در یک صد و سیزده سال پیش. ترجمه محمدعاصمی، تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران، 1355ش، 11.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 '''[[عَسَس]]،''' نگهبان و پاسبان شب در محله‌ها و [[بازار]] شهر.
-[[عَسَس|عسس]] را در برخی دوره‌ها گِزمه (واژه ترکی) و «احداس» (درست کلمه احداث) (حاکم شب) و «میرشب» نیز می‌نامیدند<ref>'''''تذکره''''' '''''الملوک'''''. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48- 49.</ref><ref name=":0">مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی.''''' ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1356ش، 2/1733.</ref>. در قدیم هر محلّه شهر، و به ویژه محله بازار شهرها، یک یا چند عسس یا گزمه داشت که شب‌ها می‌گردیدند و از خانه‌ها و دکان‌ها و اموال مردم پاسداری می‌کردند. این عسس‌ها زیر نظر امیر عسس یا عسس‌باشی خدمت می‌کردند و عسس‌باشی یکی از معاونان داروغه<sup>*</sup> بود<ref>کمپفر، انگلبرت. '''''سفرنامه''''' '''''کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104، ‌106.</ref><ref>کمپفر، انگلبرت. '''''سفرنامه''''' '''''کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104.</ref>. امیر عسس با ضابطین خود هر شب ولگردان و رُنُود و اوباش را به چنگ می‌آوردند و تبه‌کاران را تأدیب و تنبیه و بی‌گناهان و پیشه‌کاران را جریمه می‌کردند و از آنان «رسم عَسسی» (جریمه برای شبگردی» می‌گرفتند<ref>مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی.''''' ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.</ref><ref>پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات نیل، 1355ش، 2/646.</ref><ref name=":0" />. بنابر گزارش ارنست هولتسر(Ernst Höltzer)در 1863- 1883م/ 1280- 1301ق در اصفهان هر محله یک سرگزمه (امیر عسس) و 6 گزمه داشت<ref>هولتسر، ارنست. '''''ایران در یک صد و سیزده سال پیش'''''. ترجمه محمدعاصمی، تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران، 1355ش، 11.</ref>.
+[[عَسَس|عسس]] را در برخی دوره‌ها گِزمه (واژه [[ترکی]]) و «احداس» (درست کلمه احداث) (حاکم شب) و «میرشب» نیز می‌نامیدند<ref>'''''تذکره''''' '''''الملوک'''''. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48- 49.</ref><ref name=":0">مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی.''''' ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1356ش، 2/1733.</ref>. در قدیم هر محلّه شهر، و به ویژه محله [[بازار]] شهرها، یک یا چند عسس یا گزمه داشت که شب‌ها می‌گردیدند و از خانه‌ها و دکان‌ها و اموال مردم پاسداری می‌کردند. این عسس‌ها زیر نظر امیر عسس یا عسس‌باشی خدمت می‌کردند و عسس‌باشی یکی از معاونان [[داروغه]]<sup>*</sup> بود<ref>کمپفر، انگلبرت. '''''سفرنامه''''' '''''کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104، ‌106.</ref><ref>کمپفر، انگلبرت. '''''سفرنامه''''' '''''کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری. تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص 104.</ref>. امیر عسس با ضابطین خود هر شب ولگردان و رُنُود و اوباش را به چنگ می‌آوردند و تبه‌کاران را تأدیب و تنبیه و بی‌گناهان و پیشه‌کاران را جریمه می‌کردند و از آنان «رسم عَسسی» (جریمه برای شبگردی» می‌گرفتند<ref>مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی.''''' ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 153.</ref><ref>پطروشفسکی، ایلیاپاولویچ. '''''کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران: انتشارات نیل، 1355ش، 2/646.</ref><ref name=":0" />. بنابر گزارش ارنست هولتسر(Ernst Höltzer)در 1863- 1883م/ 1280- 1301ق در [[اصفهان]] هر محله یک سرگزمه (امیر عسس) و 6 گزمه داشت<ref>هولتسر، ارنست. '''''ایران در یک صد و سیزده سال پیش'''''. ترجمه محمدعاصمی، تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران، 1355ش، 11.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
+* [[بازار]]
+* [[داروغه]]
+* [[اصفهان]]
 == '''''مآخذ''''' ==