شهرکرد: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
شهرِ «شهرکرد» با مختصات جغرافیایی ً00 َ51 ْ50 طول شرقی و ً30 َ19 ْ32 عرض شمالی و ارتفاع 2060 متر از سطح دریا، با میانگین حداکثر دما 4/20 درجه سانتیگراد و میانگین حداقل 7/3 درجه سانتیگراد و متوسط دما 8/12 درجه سانتیگراد و نیز با میانگین بارندگی سالانه 245 میلیمتر و میانگین تعداد روزهای یخبندان 119 روز، دارای آب و هوای سرد و نیمه خشک است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 802.</ref>. | شهرِ «شهرکرد» با مختصات جغرافیایی ً00 َ51 ْ50 طول شرقی و ً30 َ19 ْ32 عرض شمالی و ارتفاع 2060 متر از سطح دریا، با میانگین حداکثر دما 4/20 درجه سانتیگراد و میانگین حداقل 7/3 درجه سانتیگراد و متوسط دما 8/12 درجه سانتیگراد و نیز با میانگین بارندگی سالانه 245 میلیمتر و میانگین تعداد روزهای یخبندان 119 روز، دارای آب و هوای سرد و نیمه خشک است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 802.</ref>. | ||
شهر کرد که پیشتر «ده کرد» نامیده میشد، در فاصله 543 کیلومتری [[استان تهران|تهران]]<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای کشور'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.</ref> و در دامنه جنوبی کوه قراولخانه به ارتفاع 2682 و در جبهه شمالی کوههای بیدکان با قلههایی به ارتفاع 2608، 2547 و 2625 متر، و برخی ارتفاعات دیگر، واقع شده و شهری محصور در ارتفاعات رشته کوه [[زاگرس]] است<ref>مؤسسه گیتاشناسی. '''''اطلس گیتاشناسی استانهای کشور'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1383، ص101.</ref> و از همین رو دارای آب و هوایی، سرد، خشک و کوهستانی است. رودخانه پر آب زاینده که از حدود 20 کیلومتری شمال شهر به سوی [[اصفهان]] روان است و نیز آب جهان بین که از جنوب شهر نهایتاً به کارون میپیوندد از منابع مهم آب شهرکرد و نواحی اطراف آن است<ref>'''جعفری، عباس. ''گیتاشناسی ایران.'' ج2''، رود و رودنامه ایران.'' چ2''،'' تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 75، 247، 249، 342، 343. | شهر کرد که پیشتر «ده کرد» نامیده میشد، در فاصله 543 کیلومتری [[استان تهران|تهران]]<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای کشور'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.</ref> و در دامنه جنوبی کوه قراولخانه به ارتفاع 2682 و در جبهه شمالی کوههای بیدکان با قلههایی به ارتفاع 2608، 2547 و 2625 متر، و برخی ارتفاعات دیگر، واقع شده و شهری محصور در ارتفاعات رشته کوه [[زاگرس]] است<ref>مؤسسه گیتاشناسی. '''''اطلس گیتاشناسی استانهای کشور'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1383، ص101.</ref> و از همین رو دارای آب و هوایی، سرد، خشک و کوهستانی است. رودخانه پر آب [[زاینده رود|زاینده]] که از حدود 20 کیلومتری شمال شهر به سوی [[اصفهان]] روان است و نیز آب جهان بین که از جنوب شهر نهایتاً به [[رود کارون|کارون]] میپیوندد از منابع مهم آب شهرکرد و نواحی اطراف آن است<ref>'''جعفری، عباس. ''گیتاشناسی ایران.'' ج2''، رود و رودنامه ایران.'' چ2''،''''' تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 75، 247، 249، 342، 343.</ref>. | ||
دشت شهرکرد از دیرباز به علت سرسبزی و داشتن مراتع بسیار و زمینهای قابل کشت، همواره مسکون و مورد استفاده کوچنشینان بوده است. در حال حاضر نیز کشاورزی و پرورش دام و صنایع مربوط به آنها از مشاغل عمده اهالی شهرکرد و نواحی اطراف آن است. پس از تأسیس فرمانداری کل [[استان چهارمحال و بختیاری|چهارمحال و بختیاری]] در 1337ش و پس از چند سال تبدیل آن به [[استان چهارمحال و بختیاری]] در 1352ش و گزینش شهرکرد به عنوان مرکز آن<ref>'''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران'''''. تهران: وزارت کشور، 1383، ص7 (بروشور) | دشت شهرکرد از دیرباز به علت سرسبزی و داشتن مراتع بسیار و زمینهای قابل کشت، همواره مسکون و مورد استفاده کوچنشینان بوده است. در حال حاضر نیز کشاورزی و پرورش دام و صنایع مربوط به آنها از مشاغل عمده اهالی شهرکرد و نواحی اطراف آن است. پس از تأسیس فرمانداری کل [[استان چهارمحال و بختیاری|چهارمحال و بختیاری]] در 1337ش و پس از چند سال تبدیل آن به [[استان چهارمحال و بختیاری]] در 1352ش و گزینش شهرکرد به عنوان مرکز آن<ref>'''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران'''''. تهران: وزارت کشور، 1383، ص7 (بروشور).</ref><ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص 97، 100.</ref>، این شهر به سرعت گسترش یافت و کانون جذب جمعیت از مناطق مختلف استان جدیدالتأسیس و نواحی اطراف شد. در سالهای اخیر احداث کارخانهها و مراکز تولیدی مختلف، تأسیس مراکز خدماتی، آموزشی، دانشگاهها، راه و فرودگاه و سایر امکانات ارتباطی، شهرکرد را به صورت یکی از قطبهای مهم اقتصادی و اجتماعی در آورده است<ref>افلاکیسورشجانی، رضا. '''''جغرافیای استان چهارمحال و بختیاری'''''. چ1، شهرکرد: موید، 1382، ص 156-160.</ref>. | ||
منطقهای که امروزه شهرکرد نامیده میشود، در قرن هفتم هجری تحت سلطه اتابکان فارس و لرستان بود. در مورد چگونگی نامیده شدن این شهر به «دهکرد» در برخی منابع آمده است: «در این محل پاسگاهی جهت تأمین عبور و مرور و رفع نیازمندیهای مسافران ساخته شده بود و نظر به اینکه پاسداران این پاسگاه را کردان تشکیل میدادند به همین جهت به دهکرد معروف شد و بعدها که وسعت یافت به شهرکرد مبدل شد»<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص443.</ref>.طبق قانون تقسیمات کشوری، در 1316ش، شهرکرد از بخشهای تابع [[اصفهان]] بود و نخستین بار در 1321ش به شهرستان تبدیل شد<ref> | منطقهای که امروزه شهرکرد نامیده میشود، در قرن هفتم هجری تحت سلطه اتابکان [[استان فارس|فارس]] و [[استان لرستان|لرستان]] بود. در مورد چگونگی نامیده شدن این شهر به «دهکرد» در برخی منابع آمده است: <blockquote>«در این محل پاسگاهی جهت تأمین عبور و مرور و رفع نیازمندیهای مسافران ساخته شده بود و نظر به اینکه پاسداران این پاسگاه را کردان تشکیل میدادند به همین جهت به دهکرد معروف شد و بعدها که وسعت یافت به شهرکرد مبدل شد»<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص443.</ref>. </blockquote>طبق قانون تقسیمات کشوری، در 1316ش، شهرکرد از بخشهای تابع [[اصفهان]] بود و نخستین بار در 1321ش به شهرستان تبدیل شد<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص 92 و 95.</ref>. به علت بن بست بودن منطقه در قرنهای گذشته، زبان مردم تا حدودی از اختلاط با سایر زبانها و گویشها محفوظ مانده است<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص128.</ref>. | ||
مسجد [[اتابکان]] ([[امام جعفر بن محمد صادق(ع)|امام صادق(ع)]]) از جمله بناهای تاریخی شهر است که قدمت آن به حدوداً 65هجری قمری و تعلق آن به دوران [[اتابکان]] [[استان فارس|فارس]] دارد. [[مسجد جامع]]، اطاق آئینه و [[امام زاده|امامزاده]] دو معصوم از جمله بناهای تاریخی شهرکرد است<ref>امیراحمدیان، بهرام. '''''تقسیمات کشوری'''''. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص158.</ref>. جمعیت شهرکرد در سرشماری 1335ش، تعداد 15476 تن بود<ref>مرکز آمار ایران. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران درسرشماریهای 75-1335'''''. چ1، تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 109.</ref> که در سرشماری 1375ش به 100477 تن و طبق برآوردها به 121337 تن در 1384ش رسیده<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 87 و 88.</ref>. یعنی طی قریب 50 سال به بیش از 8 برابر افزایش یافته است. | |||
مسجد اتابکان (امام صادق(ع)) از جمله بناهای تاریخی شهر است که قدمت آن به حدوداً 65هجری قمری و تعلق آن به دوران اتابکان فارس دارد. مسجد | |||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۲۰: | خط ۱۸: | ||
* [[استان چهارمحال و بختیاری]] | * [[استان چهارمحال و بختیاری]] | ||
* [[استان اصفهان]] | * [[استان اصفهان]] | ||
* [[زاینده رود]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۹
شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری و مرکز شهرستانی به همین نام در جنوب غربی ایران.
شهرستان شهرکرد، برابر آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 5 بخش، 12 شهر و 11 دهستان است. این شهرستان از جنوب با شهرستانهای «بروجن» و «اردل»، از غرب با شهرستانهای «فارسان» و «کوهرنگ»، از شمال و از شرق با شهرستانهای «چادگان»، «تیران و کرون» و «لنجان» (در استان اصفهان) همسایه است[۱].
شهرِ «شهرکرد» با مختصات جغرافیایی ً00 َ51 ْ50 طول شرقی و ً30 َ19 ْ32 عرض شمالی و ارتفاع 2060 متر از سطح دریا، با میانگین حداکثر دما 4/20 درجه سانتیگراد و میانگین حداقل 7/3 درجه سانتیگراد و متوسط دما 8/12 درجه سانتیگراد و نیز با میانگین بارندگی سالانه 245 میلیمتر و میانگین تعداد روزهای یخبندان 119 روز، دارای آب و هوای سرد و نیمه خشک است[۲].
شهر کرد که پیشتر «ده کرد» نامیده میشد، در فاصله 543 کیلومتری تهران[۳] و در دامنه جنوبی کوه قراولخانه به ارتفاع 2682 و در جبهه شمالی کوههای بیدکان با قلههایی به ارتفاع 2608، 2547 و 2625 متر، و برخی ارتفاعات دیگر، واقع شده و شهری محصور در ارتفاعات رشته کوه زاگرس است[۴] و از همین رو دارای آب و هوایی، سرد، خشک و کوهستانی است. رودخانه پر آب زاینده که از حدود 20 کیلومتری شمال شهر به سوی اصفهان روان است و نیز آب جهان بین که از جنوب شهر نهایتاً به کارون میپیوندد از منابع مهم آب شهرکرد و نواحی اطراف آن است[۵].
دشت شهرکرد از دیرباز به علت سرسبزی و داشتن مراتع بسیار و زمینهای قابل کشت، همواره مسکون و مورد استفاده کوچنشینان بوده است. در حال حاضر نیز کشاورزی و پرورش دام و صنایع مربوط به آنها از مشاغل عمده اهالی شهرکرد و نواحی اطراف آن است. پس از تأسیس فرمانداری کل چهارمحال و بختیاری در 1337ش و پس از چند سال تبدیل آن به استان چهارمحال و بختیاری در 1352ش و گزینش شهرکرد به عنوان مرکز آن[۶][۷]، این شهر به سرعت گسترش یافت و کانون جذب جمعیت از مناطق مختلف استان جدیدالتأسیس و نواحی اطراف شد. در سالهای اخیر احداث کارخانهها و مراکز تولیدی مختلف، تأسیس مراکز خدماتی، آموزشی، دانشگاهها، راه و فرودگاه و سایر امکانات ارتباطی، شهرکرد را به صورت یکی از قطبهای مهم اقتصادی و اجتماعی در آورده است[۸].
منطقهای که امروزه شهرکرد نامیده میشود، در قرن هفتم هجری تحت سلطه اتابکان فارس و لرستان بود. در مورد چگونگی نامیده شدن این شهر به «دهکرد» در برخی منابع آمده است:
«در این محل پاسگاهی جهت تأمین عبور و مرور و رفع نیازمندیهای مسافران ساخته شده بود و نظر به اینکه پاسداران این پاسگاه را کردان تشکیل میدادند به همین جهت به دهکرد معروف شد و بعدها که وسعت یافت به شهرکرد مبدل شد»[۹].
طبق قانون تقسیمات کشوری، در 1316ش، شهرکرد از بخشهای تابع اصفهان بود و نخستین بار در 1321ش به شهرستان تبدیل شد[۱۰]. به علت بن بست بودن منطقه در قرنهای گذشته، زبان مردم تا حدودی از اختلاط با سایر زبانها و گویشها محفوظ مانده است[۱۱].
مسجد اتابکان (امام صادق(ع)) از جمله بناهای تاریخی شهر است که قدمت آن به حدوداً 65هجری قمری و تعلق آن به دوران اتابکان فارس دارد. مسجد جامع، اطاق آئینه و امامزاده دو معصوم از جمله بناهای تاریخی شهرکرد است[۱۲]. جمعیت شهرکرد در سرشماری 1335ش، تعداد 15476 تن بود[۱۳] که در سرشماری 1375ش به 100477 تن و طبق برآوردها به 121337 تن در 1384ش رسیده[۱۴]. یعنی طی قریب 50 سال به بیش از 8 برابر افزایش یافته است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دفتر تقسیمات کشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 802.
- ↑ سازمان نقشهبرداری کشور. نقشه راههای کشور. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.
- ↑ مؤسسه گیتاشناسی. اطلس گیتاشناسی استانهای کشور. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1383، ص101.
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج2، رود و رودنامه ایران. چ2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 75، 247، 249، 342، 343.
- ↑ نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران. تهران: وزارت کشور، 1383، ص7 (بروشور).
- ↑ امیراحمدیان، بهرام. تقسیمات کشوری. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص 97، 100.
- ↑ افلاکیسورشجانی، رضا. جغرافیای استان چهارمحال و بختیاری. چ1، شهرکرد: موید، 1382، ص 156-160.
- ↑ بیات، عزیزالله. کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران. چ1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص443.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام. تقسیمات کشوری. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص 92 و 95.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام. تقسیمات کشوری. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص128.
- ↑ امیراحمدیان، بهرام. تقسیمات کشوری. چ1، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383، ص158.
- ↑ مرکز آمار ایران. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران درسرشماریهای 75-1335. چ1، تهران: مرکز آمار ایران (مدیریت انتشارات و اطلاعرسانی)، 1382، ص 109.
- ↑ مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 87 و 88.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون