پرش به محتوا

نشاط اصفهانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''نشاط اصفهاني''' (1175 ـ 1244ق/ 1761 ـ 1828م)، ميرزا عبدالوهاب ملقب به معتمدالدوله و متخلص به نشاط، شاعر، خوشنويس. نشاط فرزند ميرزا محمد رحيم از سادات موسوي بود<sup>1</sup> و اجدادش كه گويا از حجاز به فارس كوچيدند و در جهرم ساكن شدند، اغلب از بزرگان، ‌علما و...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''نشاط اصفهاني''' (1175 ـ 1244ق/ 1761 ـ 1828م)، ميرزا عبدالوهاب ملقب به معتمدالدوله و متخلص به نشاط، شاعر، خوشنويس.
'''نشاط اصفهانی''' (1175 ـ 1244ق/ 1761 ـ 1828م)، میرزا عبدالوهاب ملقب به معتمدالدوله و متخلص به نشاط، شاعر، خوشنویس.


نشاط فرزند ميرزا محمد رحيم از سادات موسوي بود<sup>1</sup> و اجدادش كه گويا از حجاز به فارس كوچيدند و در جهرم ساكن شدند، اغلب از بزرگان، ‌علما و پزشكان دوران خود بودند.<sup>2</sup> وي در اصفهان به دنيا آمد. افزون بر فارسي، عربي و تركي نيز آموخت. با شعر و ادب فارسي و عربي و دانش‌هاي رايج روزگار خود نظير دين، رياضي، حكمت الهي و منطق آشنايي يافت و درخوشنويسي نيز به مهارت رسيد. سپس به جرگة هواخواهان مكتب ادبي بازگشت كه مركز آن در اصفهان بود، پيوست.<sup>3</sup> پس از آن خانه‌اش به محفل عرفا، شعرا و فضلا تبديل شد. در 1218ق / 1803م به دارالخلافة تهران احضار گرديد و فتحعلي شاه قاجار (حك 1212 ـ 1250ق/ 1797 ـ 1834م) او را به القاب معتمدالدوله و منشي الممالك مفتخر كرد.<sup>4</sup> به دنبال كسب مقام سرپرستي ديوان رسائل، ‌نامه‌ها و فرامين پادشاه را با انشاء و خط خود مي‌نگاشت و تا پايان حيات در اين سمت باقي ماند.<sup>5</sup> از جمله مأموريت‌هاي مهم دولتي وي، سفر به پاريس و ديدار با ناپلئون كبير بود. سرانجام بر اثر بيماري سل دنيا را وداع گفت.<sup>6</sup>
نشاط فرزند میرزا محمد رحیم از سادات موسوی بود<ref>'''''اثر آفرینان'''''. ‌زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1380، ج 6، ص 39.</ref> و اجدادش که گویا از حجاز به [[استان فارس|فارس]] کوچیدند و در جهرم ساکن شدند، اغلب از بزرگان، ‌علما و پزشکان دوران خود بودند<ref>دیوان بیگی شیرازی، ‌احمد. '''''حدیقه الشعر'''ا''. با تصحیح، ‌تکمیل و تحشیه عبدالحسین نوایی، تهران: زرین، 1366، ج 3، ص 1871.</ref>. وی در [[اصفهان]] به دنیا آمد. افزون بر [[فارسی]]، [[عربی]] و [[ترکی]] نیز آموخت. با شعر و ادب [[فارسی]] و [[عربی]] و دانش‌های رایج روزگار خود نظیر دین، ریاضی، حکمت الهی و منطق آشنایی یافت و درخوشنویسی نیز به مهارت رسید. سپس به جرگه هواخواهان مکتب ادبی بازگشت که مرکز آن در [[اصفهان]] بود، پیوست<ref>آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، فرانکلین، 1350، ج 1، ص 29.</ref>. پس از آن خانه‌اش به محفل عرفا، شعرا و فضلا تبدیل شد. در 1218ق / 1803م به دارالخلافه تهران احضار گردید و [[فتحعلی شاه قاجار]] (حک 1212 ـ 1250ق/ 1797 ـ 1834م) او را به القاب معتمدالدوله و منشی الممالک مفتخر کرد<ref>معصوم علیشاه شیرازی، محمد معصوم. '''''طرائق الحقائق'''''. با تصحیح محمد جعفر محجوب، تهران: سنایی، 1382، ج 3، ص 274.</ref>. به دنبال کسب مقام سرپرستی دیوان رسائل، ‌نامه‌ها و فرامین پادشاه را با انشاء و خط خود می‌نگاشت و تا پایان حیات در این سمت باقی ماند<ref>نشاط اصفهانی،‌ عبدالوهاب. '''''گنجینه، دیوان نشاط اصفهانی'''''. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 9 (پیشگفتار مصحح).</ref>. از جمله مأموریت‌های مهم دولتی وی، سفر به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%B3 پاریس] و دیدار با ناپلئون کبیر بود. سرانجام بر اثر بیماری سل دنیا را وداع گفت<ref name=":0">ریپکا، یان و دیگران. '''''تاریخ ادبیات ایران'''''. ترجمه ابوالقاسم سرّی، ‌تهران: سخن،  1383، ج 1، ص 580.</ref>.


از آثارش مي‌توان ''گنجينة معتمد/ گنجينة نشاط'' را نام برد كه پس از مرگ وي تدوين شد و دوبار به چاپ رسيد. او همچنين رساله‌اي به شيوة گلستان سعدي و ديباچه‌اي بر ''ديوان'' خاقان (فتحعليشاه) نوشت كه اولي تنها در ''گنجينة معتمد'' و دومي هم در اين اثر و هم در مقدمة ''ديوان خاقان'' چاپ شده است.<sup>7</sup> اشعار نشاط داراي تعابير و اصطلاح‌هاي عرفاني و صوفيانه و نشانگر گرايش سراينده به طريق عرفان و سير و سلوك است.<sup>8</sup> نشاط در نثر از رهروان شيوة استادان كلاسيك متأخر بود. در قصيده از صباي كاشاني<sup>*</sup> (د 1238ق/ 1822م) و در غزل از حافظ شيرازي<sup>*</sup> پيروي مي‌كرد.<sup>9</sup> اگرچه سروده‌هايش تركيب‌هاي نامأنوس و صنايع متكلفانه دارد، اما در عين حال ساده و روان است.<sup>10</sup>  
از آثارش می‌توان ''گنجینه معتمد/ گنجینه نشاط'' را نام برد که پس از مرگ وی تدوین شد و دوبار به چاپ رسید. او همچنین رساله‌ای به شیوه گلستان [[سعدی]] و دیباچه‌ای بر ''دیوان'' خاقان ([[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]]) نوشت که اولی تنها در ''گنجینه معتمد'' و دومی هم در این اثر و هم در مقدمه ''دیوان خاقان'' چاپ شده است<ref>بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک شناسی'''''. تهران: کتاب‌های پرستو، 2535 (1355)، ‌ج 3، ص 332.</ref>. اشعار نشاط دارای تعابیر و اصطلاح‌های عرفانی و [[صوفیه|صوفیانه]] و نشانگر گرایش سراینده به طریق عرفان و سیر و سلوک است<ref>نشاط اصفهانی،‌عبدالوهاب. '''''گنجینه، دیوان نشاط اصفهانی'''''. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 12 (پیشگفتار مصحح).</ref>. نشاط در نثر از رهروان شیوه استادان کلاسیک متأخر بود. در قصیده از صبای کاشانی<sup>*</sup> (د 1238ق/ 1822م) و در غزل از [[حافظ شیرازی]]<sup>*</sup> پیروی می‌کرد<ref name=":0" />. اگرچه سروده‌هایش ترکیب‌های نامأنوس و صنایع متکلفانه دارد، اما در عین حال ساده و روان است<ref>زرین‌کوب ،‌عبدالحسین'''. ''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 179.</ref>.


'''مآخذ:'''
'''مآخذ:'''


# '''''اثر آفرينان'''''. ‌زير نظر عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي ايران، چ 1، 1380، ج 6، ص 39.
# '''''اثر آفرینان'''''. ‌زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1380، ج 6، ص 39.
# ديوان بيگي شيرازي، ‌احمد. '''''حديقةالشعر'''ا''. با تصحيح، ‌تكميل و تحشية عبدالحسين نوايي، تهران: زرين، چ 1، 1366، ج 3، ص 1871.
# دیوان بیگی شیرازی، ‌احمد. '''''حدیقهالشعر'''ا''. با تصحیح، ‌تکمیل و تحشیه عبدالحسین نوایی، تهران: زرین، چ 1، 1366، ج 3، ص 1871.
# آرين‌پور، يحيي. '''''از صبا تا نيما'''''. تهران: جيبي، فرانكلين، چ1، 1350، ج 1، ص 29.
# آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، فرانکلین، چ1، 1350، ج 1، ص 29.
# معصوم عليشاه شيرازي، محمد معصوم. '''''طرائق الحقائق'''''. با تصحيح محمد جعفر محجوب، تهران: سنايي، چ 2، 1382، ج 3، ص 274.
# معصوم علیشاه شیرازی، محمد معصوم. '''''طرائق الحقائق'''''. با تصحیح محمد جعفر محجوب، تهران: سنایی، چ 2، 1382، ج 3، ص 274.
# نشاط اصفهاني،‌عبدالوهاب. '''''گنجينه؛ ديوان نشاط اصفهاني'''''. به كوشش حسين نخعي،‌ تهران: شرق، 1337، ص 9 (پيشگفتار مصحح).
# نشاط اصفهانی،‌عبدالوهاب. '''''گنجینه؛ دیوان نشاط اصفهانی'''''. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 9 (پیشگفتار مصحح).
# ريپكا، يان و ديگران. ''تاريخ ادبيات ايران''. ترجمة ابوالقاسم سرّي، ‌تهران: سخن، چ 1، 1383، ج 1، ص 580.
# ریپکا، یان و دیگران. ''تاریخ ادبیات ایران''. ترجمه ابوالقاسم سرّی، ‌تهران: سخن، چ 1، 1383، ج 1، ص 580.
# بهار (ملك الشعرا)، محمدتقي. ''سبك شناسي''. تهران: كتاب‌هاي پرستو، چ 4، 2535 (1355)، ‌ج 3، ص 332.
# بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. ''سبک شناسی''. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2535 (1355)، ‌ج 3، ص 332.
# نشاط اصفهاني، عبدالوهاب. همان، ‌ص 12 (پيشگفتار مصحح).
# نشاط اصفهانی،‌عبدالوهاب. '''''گنجینه؛ دیوان نشاط اصفهانی'''''. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 12 (پیشگفتار مصحح).
# ريپكا، يان و ديگران. همان‌جا.
# ریپکا، یان و دیگران. همان‌جا.
# زرين‌كوب ،‌عبدالحسين'''. ''سيري در شعر فارسي'''''. تهران: نوين، چ1، 1363، ص 179.
# زرین‌کوب ،‌عبدالحسین'''. ''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ1، 1363، ص 179.


ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر

نسخهٔ ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۶

نشاط اصفهانی (1175 ـ 1244ق/ 1761 ـ 1828م)، میرزا عبدالوهاب ملقب به معتمدالدوله و متخلص به نشاط، شاعر، خوشنویس.

نشاط فرزند میرزا محمد رحیم از سادات موسوی بود[۱] و اجدادش که گویا از حجاز به فارس کوچیدند و در جهرم ساکن شدند، اغلب از بزرگان، ‌علما و پزشکان دوران خود بودند[۲]. وی در اصفهان به دنیا آمد. افزون بر فارسی، عربی و ترکی نیز آموخت. با شعر و ادب فارسی و عربی و دانش‌های رایج روزگار خود نظیر دین، ریاضی، حکمت الهی و منطق آشنایی یافت و درخوشنویسی نیز به مهارت رسید. سپس به جرگه هواخواهان مکتب ادبی بازگشت که مرکز آن در اصفهان بود، پیوست[۳]. پس از آن خانه‌اش به محفل عرفا، شعرا و فضلا تبدیل شد. در 1218ق / 1803م به دارالخلافه تهران احضار گردید و فتحعلی شاه قاجار (حک 1212 ـ 1250ق/ 1797 ـ 1834م) او را به القاب معتمدالدوله و منشی الممالک مفتخر کرد[۴]. به دنبال کسب مقام سرپرستی دیوان رسائل، ‌نامه‌ها و فرامین پادشاه را با انشاء و خط خود می‌نگاشت و تا پایان حیات در این سمت باقی ماند[۵]. از جمله مأموریت‌های مهم دولتی وی، سفر به پاریس و دیدار با ناپلئون کبیر بود. سرانجام بر اثر بیماری سل دنیا را وداع گفت[۶].

از آثارش می‌توان گنجینه معتمد/ گنجینه نشاط را نام برد که پس از مرگ وی تدوین شد و دوبار به چاپ رسید. او همچنین رساله‌ای به شیوه گلستان سعدی و دیباچه‌ای بر دیوان خاقان (فتحعلی شاه) نوشت که اولی تنها در گنجینه معتمد و دومی هم در این اثر و هم در مقدمه دیوان خاقان چاپ شده است[۷]. اشعار نشاط دارای تعابیر و اصطلاح‌های عرفانی و صوفیانه و نشانگر گرایش سراینده به طریق عرفان و سیر و سلوک است[۸]. نشاط در نثر از رهروان شیوه استادان کلاسیک متأخر بود. در قصیده از صبای کاشانی* (د 1238ق/ 1822م) و در غزل از حافظ شیرازی* پیروی می‌کرد[۶]. اگرچه سروده‌هایش ترکیب‌های نامأنوس و صنایع متکلفانه دارد، اما در عین حال ساده و روان است[۹].

مآخذ:

  1. اثر آفرینان. ‌زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1380، ج 6، ص 39.
  2. دیوان بیگی شیرازی، ‌احمد. حدیقهالشعرا. با تصحیح، ‌تکمیل و تحشیه عبدالحسین نوایی، تهران: زرین، چ 1، 1366، ج 3، ص 1871.
  3. آرین‌پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، فرانکلین، چ1، 1350، ج 1، ص 29.
  4. معصوم علیشاه شیرازی، محمد معصوم. طرائق الحقائق. با تصحیح محمد جعفر محجوب، تهران: سنایی، چ 2، 1382، ج 3، ص 274.
  5. نشاط اصفهانی،‌عبدالوهاب. گنجینه؛ دیوان نشاط اصفهانی. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 9 (پیشگفتار مصحح).
  6. ریپکا، یان و دیگران. تاریخ ادبیات ایران. ترجمه ابوالقاسم سرّی، ‌تهران: سخن، چ 1، 1383، ج 1، ص 580.
  7. بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، چ 4، 2535 (1355)، ‌ج 3، ص 332.
  8. نشاط اصفهانی،‌عبدالوهاب. گنجینه؛ دیوان نشاط اصفهانی. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 12 (پیشگفتار مصحح).
  9. ریپکا، یان و دیگران. همان‌جا.
  10. زرین‌کوب ،‌عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ1، 1363، ص 179.

ابوالقاسم رادفر

  1. ↑ اثر آفرینان. ‌زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1380، ج 6، ص 39.
  2. ↑ دیوان بیگی شیرازی، ‌احمد. حدیقه الشعرا. با تصحیح، ‌تکمیل و تحشیه عبدالحسین نوایی، تهران: زرین، 1366، ج 3، ص 1871.
  3. ↑ آرین‌پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، فرانکلین، 1350، ج 1، ص 29.
  4. ↑ معصوم علیشاه شیرازی، محمد معصوم. طرائق الحقائق. با تصحیح محمد جعفر محجوب، تهران: سنایی، 1382، ج 3، ص 274.
  5. ↑ نشاط اصفهانی،‌ عبدالوهاب. گنجینه، دیوان نشاط اصفهانی. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 9 (پیشگفتار مصحح).
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ریپکا، یان و دیگران. تاریخ ادبیات ایران. ترجمه ابوالقاسم سرّی، ‌تهران: سخن، 1383، ج 1، ص 580.
  7. ↑ بهار (ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتاب‌های پرستو، 2535 (1355)، ‌ج 3، ص 332.
  8. ↑ نشاط اصفهانی،‌عبدالوهاب. گنجینه، دیوان نشاط اصفهانی. به کوشش حسین نخعی،‌ تهران: شرق، 1337، ص 12 (پیشگفتار مصحح).
  9. ↑ زرین‌کوب ،‌عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 179.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=نشاط_اصفهانی&oldid=9562»