پرش به محتوا

احمد شاملو: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۴۴ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «شاملو، احمد (1304ـ 1379ش)، شاعر، نويسنده، ‌منتقد، ‌روزنامه نگار، ‌مترجم. احمد شاملو متخلص و مشهور به الف ـ صبح و الف ـ بامداد، از نخستين و نامدارترين نوپردازان شعر ايران در تهران زاده شد. پدرش حيدر شاملو (شادكان) افسر ارتش بود. احمد دورة‌ دبستان...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۴۴ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
شاملو، احمد (1304ـ 1379ش)، شاعر، نويسنده، ‌منتقد، ‌روزنامه نگار، ‌مترجم.
شاملو، احمد (1304ـ 1379ش)، شاعر، نویسنده، ‌منتقد، ‌روزنامه نگار، ‌مترجم.


احمد شاملو متخلص و مشهور به الف ـ صبح و الف ـ بامداد، از نخستين و نامدارترين نوپردازان شعر ايران در تهران زاده شد. پدرش حيدر شاملو (شادكان) افسر ارتش بود. احمد دورة‌ دبستان را تا 1316ش در شهرهاي خاش، زاهدان و مشهد گذراند. دورة آغاز دبيرستان را تا 1320ش در بيرجند، ‌مشهد و تهران تحصيل كرد.<sup>1</sup> سپس به شوق تحصيل زبان آلماني از سال سوم دبيرستان ايرانشهر تهران به سال اول دبيرستان صنعتي رفت. تا 1323ش مقطع سوم دبيرستان را در گرگان ادامه داد. درهمان زمان فعاليت‌هاي سياسي خود را در مناطق شمالي كشور آغاز كرد، اما در تهران دستگير شد و به زندان روس‌ها در رشت انتقال يافت.<sup>2</sup> ميان 1324 تا 1325ش از زندان آزاد شد و همراه خانواده‌اش به اورميه رفت و در آنجا سال چهارم دبيرستان را شروع كرد. با آغاز حكومت پيشه وري و دموكرات‌ها، چريك‌ها ‌شاملو را همراه پدرش دستگير كردند و برايش حكم اعدام بريدند. سرانجام با موافقت مقامات بالا از مرگ نجات يافت. پس از رهايي به تهران‌ آمد و براي هميشه تحصيل را كنار گذاشت. در 1326ش ازدواج كرد و صاحب 4 فرزند شد.<sup>3</sup> در 1327 و 1329ش به ترتيب هفته نامه‌هاي ''سخن نو'' و ''روزنه'' را انتشار داد. در 1330ش سردبير چپ (در برابر سردبير راست) مجلة ''خواندني‌ها'' شد. در 1331ش سر دبيري هفته نامة ''آتشبار'' را به عهده گرفت. در 1332ش دستگير گرديد و مدت 13تا 14 ماه در زندان به سر برد.<sup>4</sup> در 1335ش سر دبير مجلة ''بامشاد'' شد. در همين ايام از همسر اولش جدا شد و به وصلتي ديگر تن داد. در 1339ش ادارة سمعي و بصري وزارت كشاورزي را تأسيس كرد. از 1340 تا 1342ش سر دبير ''كتاب هفته'' گرديد. در 1343ش با سومين همسرش، آيدا، پيمان زناشويي بست.<sup>5</sup> حضور آيدا تولدي ديگر به شاملو بخشيد. شاملو كه از جواني سرودن شعر را آغاز كرده بود، در دهة چهل سالگي‌اش نيز در كنار شعر به روزنامه‌نگاري، ‌نمايشنامه‌نويسي، ترجمه و قصّه‌پردازي پرداخت. در 1346ش سردبير بخش ادبي مجلة ''خوشه'' شد. در همين سال نيز به عضويت كانون نويسندگان ايران كه خود يكي از پايه‌گذاران اصلي آن بود، ‌درآمد. در 1349ش به فيلمسازي روي آورد و چند فيلم فولكلوريك را براي تلويزيون كارگرداني كرد. در 1350ش فرهنگستان زبان ايران براي تحقيق و تدوين ''كتاب كوچه'' او را به همكاري خواند.<sup>6</sup> از 1351ش تدريس در دانشگاه صنعتي اميركبير و همكاري با روزنامه‌هاي ''آيندگان'' و ''كيهان فرهنگي'' را شروع كرد. در 1354ش به دعوت دانشگاه رُم براي شركت در كنگرة نظامي گنجوي به ايتاليا رفت.<sup>7</sup> در 1355ش دانشگاه بوعلي او را به رياست پژوهشكدة‌ خود برگزيد و به دنبال آن به دعوت انجمن قلم ايالات متحدة امريكا و دانشگاه پرينستون رهسپار امريكا شد. در همين سال در دانشگاه‌هاي مختلف امريكا سخنراني و شعرخواني كرد.<sup>8</sup> در 1357ش براي سردبيري هفته نامة ''ايرانشهر'' به لندن دعوت شد. در اسفندماه 1357ش به ايران بازگشت.<sup>9</sup> در 1358ش سردبيري كتاب جمعه (36 شماره) را نيز به عهده گرفت و در شب شعرهاي انجمن ايران و فرانسه و انستيتو گوته حضوري فعال داشت. در 1367ش براي سخنراني و شعرخواني به كشورهاي آلمان‌، اتريش و سوئد رفت و سپس به ايران بازگشت.<sup>10</sup> در 1369ش به دعوت دانشگاه بركلي به امريكا سفر كرد و 1370ش شب شعرهاي متعددي در به نفع آوارگان كرد عراقي در بركلي و دانشگاه وين برگزار كرد.<sup>11</sup> در 1374ش در مراسم بزرگداشتي كه انجمن نويسندگان ايراني مقيم كانادا در دانشگاه تورنتو براي او برپا كرده بودند، ‌حضور يافت. در پي دو عمل جراحي در 1375ش و 1376ش روي عروق پاي او، سرانجام پاي راست وي را از زانو قطع كردند.<sup>12</sup> در همين ايام جايزة ادبي استيگ داگرمن[1] به او تعلق گرفت. سرانجام در يك روز يك‌شنبه سفر اين جهاني او به پايان رسيد.<sup>13</sup>
احمد شاملو متخلص و مشهور به الف ـ صبح و الف ـ بامداد، از نخستین و نامدارترین نوپردازان شعر ایران در [[استان تهران|تهران]] زاده شد. پدرش حیدر شاملو (شادکان) افسر ارتش بود. احمد دوره دبستان را تا 1316ش در شهرهای خاش، [[زاهدان]] و [[مشهد]] گذراند. دوره آغاز دبیرستان را تا 1320ش در بیرجند، [[مشهد|‌مشهد]] و تهران تحصیل کرد<ref>صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هیرمند، 1381، ص 19.</ref>. سپس به شوق تحصیل زبان آلمانی از سال سوم دبیرستان ایرانشهر تهران به سال اول دبیرستان صنعتی رفت. تا 1323ش مقطع سوم دبیرستان را در [[گرگان]] ادامه داد. درهمان زمان فعالیت‌های سیاسی خود را در مناطق شمالی کشور آغاز کرد، اما در [[استان تهران|تهران]] دستگیر شد و به زندان روس‌ها در رشت انتقال یافت<ref>سركیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 635ـ636.</ref>. میان 1324 تا 1325ش از زندان آزاد شد و همراه خانواده‌اش به [[ارومیه|اورمیه]] رفت و در آنجا سال چهارم دبیرستان را شروع کرد. با آغاز حکومت پیشه وری و دموکرات‌ها، چریک‌ها ‌شاملو را همراه پدرش دستگیر کردند و برایش حکم اعدام بریدند. سرانجام با موافقت مقامات بالا از مرگ نجات یافت. پس از رهایی به تهران‌ آمد و برای همیشه تحصیل را کنار گذاشت. در 1326ش ازدواج کرد و صاحب 4 فرزند شد<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 15ـ16.</ref>.


''آهنگ‌هاي فراموش شده'' (1326ش)، ''هواي تازه'' (1336ش)، ''باغ آينه'' (1339ش)، ''‌آيدا در آينه'' (1343ش)، ''ققنوس در باران'' (1345ش)، ''ابراهيم در آتش'' (1352ش)، ''مدايح بي صله'' (1371ش) و ''حديث بي قراري ماهان'' (1379ش) در زمرة مجموعه شعرهاي مشهور او هستند.<sup>14</sup> از ميان انبوه نوشته‌ها، قصه‌ها و ترجمه‌هاي او نيز مي‌توان از ترجمة ''كشيش''، اثر بئاتريس بك[2] (1334ش)؛ ‌ترجمة ''سي زيف و مرگ''، اثر روبرمرل[3]؛ ترجمة ''پا برهنه‌ها''، اثر استانكو[4] (1350ش)؛ ‌ترجمة ''عروسي خون''، اثر فدريكوگارسيا لوركا[5]؛ ‌ترجمة ''ترانة شرقي ‌و اشعار ديگر''، سرودة لوركا (1359ش)؛ ترجمة ''سكوت سرشار از ناگفته‌هاست''، سرودة مارگوت بيكل[6] و ''‌درها و ديوار بزرگ چين'' (1352ش) ياد كرد. ''‌حافظ شيراز'' (1354ش)، ''‌افسانه‌هاي هفت گنبد'' (1336ش)، ''‌دختراي ننه دريا'' (1357ش) و ''كتاب كوچه'' (جامع فرهنگ مردم) (تا 1387، 11 جلد از آن چاپ شده است) از ديگر آثار اوست.<sup>15</sup> شاملو يكي از راهگشايان ممتاز شعر نو فارسي است كه پس از نيما يوشيج بيشترين تأثير را بر شعر و شاعران معاصر گذاشته است.<sup>16</sup> او از شاگردان و پيروان عقايد نيما بود كه در عين حال در مسير شعر سنّتي نيز گام بر مي‌داشت.<sup>17</sup> مهم‌ترين عامل گسترش و نفوذ تدريجي و سرزندگي شعر شاملو، همانا خلاف عادت بودن شعر او، هم در حوزة صورت و هم در حوزة معني است.<sup>18</sup> شعر سپيد (شعر منثور) با شاملو شناخته شد و او باني شعر سپيد نام گرفت.<sup>19</sup> دربارة شاملو كتاب‌ها و مطالب بسياري نوشته‌اند. آثار او نيز بارها به زبان‌هاي گوناگون از جمله ژاپني، انگليسي، ‌سوئدي، ‌اسپانيايي، ‌فرانسوي و جز آنها برگردانيده شده است.  
در 1327 و 1329ش به ترتیب هفته نامه‌های ''سخن نو'' و ''روزنه'' را انتشار داد. در 1330ش سردبیر چپ (در برابر سردبیر راست) [[خواندنی ها|مجله ''خواندنی‌ها'']] شد. در 1331ش سر دبیری هفته نامه ''آتشبار'' را به عهده گرفت. در 1332ش دستگیر گردید و مدت 13تا 14 ماه در زندان به سر برد<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381،ص 636ـ637.</ref>. در 1335ش سر دبیر مجله ''بامشاد'' شد. در همین ایام از همسر اولش جدا شد و به وصلتی دیگر تن داد. در 1339ش اداره سمعی و بصری وزارت کشاورزی را تأسیس کرد. از 1340 تا 1342ش سر دبیر ''کتاب هفته'' گردید. در 1343ش با سومین همسرش، آیدا، پیمان زناشویی بست<ref>مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ‌ص 8ـ9.</ref>. حضور آیدا تولدی دیگر به شاملو بخشید. شاملو که از جوانی سرودن شعر را آغاز کرده بود، در دهه چهل سالگی‌اش نیز در کنار شعر به روزنامه‌نگاری، ‌نمایشنامه‌نویسی، ترجمه و قصّه‌پردازی پرداخت. در 1346ش سردبیر بخش ادبی مجله ''خوشه'' شد. در همین سال نیز به عضویت کانون نویسندگان ایران که خود یکی از پایه‌گذاران اصلی آن بود، ‌درآمد. در 1349ش به فیلمسازی روی آورد و چند فیلم فولکلوریک را برای تلویزیون کارگردانی کرد. در 1350ش فرهنگستان زبان ایران برای تحقیق و تدوین ''[[کتاب کوچه]]'' او را به همکاری خواند<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 17ـ19.</ref>. از 1351ش تدریس در دانشگاه صنعتی امیرکبیر و همکاری با روزنامه‌های ''[[آیندگان]]'' و ''کیهان فرهنگی'' را شروع کرد. در 1354ش به دعوت دانشگاه رُم برای شرکت در کنگره نظامی گنجوی به ایتالیا رفت<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 641ـ642.</ref>. در 1355ش دانشگاه بوعلی او را به ریاست پژوهشکده خود برگزید و به دنبال آن به دعوت انجمن قلم ایالات متحده امریکا و دانشگاه پرینستون رهسپار امریکا شد. در همین سال در دانشگاه‌های مختلف امریکا سخنرانی و شعرخوانی کرد<ref>مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 10ـ11.</ref>. در 1357ش برای سردبیری هفته نامه ''[[ایرانشهر]]'' به لندن دعوت شد. در اسفندماه 1357ش به ایران بازگشت<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 642ـ643.</ref>. در 1358ش سردبیری کتاب جمعه (36 شماره) را نیز به عهده گرفت و در شب شعرهای انجمن ایران و فرانسه و انستیتو گوته حضوری فعال داشت. در 1367ش برای سخنرانی و شعرخوانی به کشورهای آلمان‌، اتریش و سوئد رفت و سپس به ایران بازگشت<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 21ـ23.</ref>. در 1369ش به دعوت دانشگاه برکلی به امریکا سفر کرد و 1370ش شب شعرهای متعددی در به نفع آوارگان کرد عراقی در برکلی و دانشگاه وین برگزار کرد<ref>مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 12ـ13.</ref>. در 1374ش در مراسم بزرگداشتی که انجمن نویسندگان ایرانی مقیم کانادا در دانشگاه تورنتو برای او برپا کرده بودند، ‌حضور یافت. در پی دو عمل جراحی در 1375ش و 1376ش روی عروق پای او، سرانجام پای راست وی را از زانو قطع کردند<ref>سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 647ـ649.</ref>. در همین ایام جایزه ادبی استیگ داگرمن[Dagerman] به او تعلق گرفت. سرانجام در یک روز یک‌شنبه سفر این جهانی او به پایان رسید<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 25ـ26.</ref>.
 
''آهنگ‌های فراموش شده'' (1326ش)، ''هوای تازه'' (1336ش)، ''باغ آینه'' (1339ش)، ''‌آیدا در آینه'' (1343ش)، ''ققنوس در باران'' (1345ش)، ''ابراهیم در آتش'' (1352ش)، ''مدایح بی صله'' (1371ش) و ''حدیث بی قراری ماهان'' (1379ش) در زمره مجموعه شعرهای مشهور او هستند<ref>شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381،  ص 27ـ28.</ref>. از میان انبوه نوشته‌ها، قصه‌ها و ترجمه‌های او نیز می‌توان از ترجمه ''کشیش''، اثر بئاتریس بک[Beatric Beck] (1334ش)؛ ‌ترجمه ''سی زیف و مرگ''، اثر روبرمرل[Robert Merle]؛ ترجمه ''پا برهنه‌ها''، اثر استانکو[Stanko] (1350ش)؛ ‌ترجمه ''عروسی خون''، اثر فدریکوگارسیا لورکا[ Federico Garcia Lorca]؛ ‌ترجمه ''ترانه شرقی ‌و اشعار دیگر''، سروده لورکا (1359ش)؛ ترجمه ''سکوت سرشار از ناگفته‌هاست''، سروده مارگوت بیکل[Margot Bickel] و ''‌درها و دیوار بزرگ چین'' (1352ش) یاد کرد. ''[[حافظ شیرازی|‌حافظ شیراز]]'' (1354ش)، ''‌افسانه‌های هفت گنبد'' (1336ش)، ''‌دخترای ننه دریا'' (1357ش) و ''کتاب کوچه'' (جامع فرهنگ مردم) (تا 1387، 11 جلد از آن چاپ شده است) از دیگر آثار اوست<ref>صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هیرمند، 1381،  ص 54ـ57.</ref>. شاملو یکی از راهگشایان ممتاز شعر نو فارسی است که پس از نیما یوشیج بیشترین تأثیر را بر شعر و شاعران معاصر گذاشته است<ref>دست‌غیب، ‌عبدالعلی'''''. نقد آثار احمد شاملو'''''. تهران: کتاب میرا، ‌چ 1، 1352، ص 5.</ref>. او از شاگردان و پیروان عقاید نیما بود که در عین حال در مسیر شعر سنّتی نیز گام بر می‌داشت<ref>کلیاشتورینا، ورا. ب. '''''شعر نو در ایران'''''. ترجمه همایون تاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص 119.</ref>. مهم‌ترین عامل گسترش و نفوذ تدریجی و سرزندگی شعر شاملو، همانا خلاف عادت بودن شعر او، هم در حوزه صورت و هم در حوزه معنی است<ref>پورنامداریان، ‌تقی. '''''سفر در مه'''''، تأملی در شعر احمد شاملو، ‌تهران: زمستان، چشم و چراغ، 1374، ص 32 (پیشگفتار).</ref>. شعر سپید (شعر منثور) با شاملو شناخته شد و او بانی شعر سپید نام گرفت<ref>شمس لنگرودی، محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو'''''. تهران: نشر مرکز، 1377، ج 2، ص 387.</ref>. درباره شاملو کتاب‌ها و مطالب بسیاری نوشته‌اند. آثار او نیز بارها به زبان‌های گوناگون از جمله ژاپنی، انگلیسی، ‌سوئدی، ‌اسپانیایی، ‌فرانسوی و جز آنها برگردانیده شده است.  
 
نیز نگاه کنید به 


'''مآخذ:'''
'''مآخذ:'''


# صاحب اختياري، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حميدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هيرمند، 1381، ص 19.
# صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هیرمند، 1381، ص 19.
# سركيسيان، ‌آيدا. '''''بامداد هميشه''''' (يادنامة احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 635ـ636.
# سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 635ـ636.
# شهرجردي، ‌پرهام. '''''اوديسة''''' '''''بامداد'''''. تهران: كاروان، 1381، ص 15ـ16.
# شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 15ـ16.
# سركيسيان. '''''همان'''''. ص 636ـ637.
# سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381،ص 636ـ637.
# مجابي، جواد. '''''شناختنامة‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ‌ص 8ـ9.
# مجابی، جواد. '''''شناختنامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ‌ص 8ـ9.
# شهرجردي. '''''همان'''''. ص 17ـ19.
# شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 17ـ19.
# سركيسيان. '''''همان'''''. ص 641ـ642.
# سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 641ـ642.
# مجابي. '''''همان'''''. ص 10ـ11.
# مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 10ـ11.
# سركيسيان. '''''همان'''''. ص 642ـ643.
# سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 642ـ643.
# شهرجردي. '''''همان'''''. ص 21ـ23.
# شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 21ـ23.
# مجابي. '''''همان'''''. ص 12ـ13.
# مجابی، جواد. '''''شناخت نامه‌شاملو'''''. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 12ـ13.
# سركيسيان. '''''همان'''''. ص 647ـ649.
# سرکیسیان، ‌آیدا. '''''بامداد همیشه''''' (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 647ـ649.
# شهرجردي. '''''همان'''''. ‌ص 25ـ26.
# شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381، ص 25ـ26.
# '''''همان'''''. ص 27ـ28.
# شهرجردی، ‌پرهام. '''''اودیسه''''' '''''بامداد'''''. تهران: کاروان، 1381،  ص 27ـ28.
# صاحب اختياري و باقرزاده. '''''همان'''''. ص 54ـ57.
# صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. '''''احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها'''.'' تهران: هیرمند، 1381،  ص 54ـ57.
# دست‌غيب، ‌عبدالعلي'''''. نقد آثار احمد شاملو'''''. تهران: كتاب ميرا، ‌چ 1، 1352، ص 5.
# دست‌غیب، ‌عبدالعلی'''''. نقد آثار احمد شاملو'''''. تهران: کتاب میرا، ‌چ 1، 1352، ص 5.
# كلياشتورينا، ورا. ب. '''''شعر نو در ايران'''''. ترجمة همايونتاج طباطبايي، تهران: نگاه، 1380، ص 119.
# کلیاشتورینا، ورا. ب. '''''شعر نو در ایران'''''. ترجمه همایونتاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص 119.
# پورنامداريان، ‌تقي. '''''سفر در مه'''''، تأملي در شعر احمد شاملو، ‌تهران: زمستان، چشم و چراغ، 1374، ص 32 (پيشگفتار).
# پورنامداریان، ‌تقی. '''''سفر در مه'''''، تأملی در شعر احمد شاملو، ‌تهران: زمستان، چشم و چراغ، 1374، ص 32 (پیشگفتار).
# شمس لنگرودي، محمد. '''''تاريخ تحليلي شعر نو'''''. تهران: نشر مركز، چ 1، 1377، ج 2، ص 387.
# شمس لنگرودی، محمد. '''''تاریخ تحلیلی شعر نو'''''. تهران: نشر مرکز، چ 1، 1377، ج 2، ص 387.


[1].  Dagerman.
[1].  .


[2].  Beatric Beck.
[2].  .


[3].  Robert Merle.
[3].  Robert Merle.


[4].  Stanko.
[4].  .


[5].  Federico Garcia Lorca.
[5]. 


[6].  Margot Bickel.
[6].  .


ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۷

شاملو، احمد (1304ـ 1379ش)، شاعر، نویسنده، ‌منتقد، ‌روزنامه نگار، ‌مترجم.

احمد شاملو متخلص و مشهور به الف ـ صبح و الف ـ بامداد، از نخستین و نامدارترین نوپردازان شعر ایران در تهران زاده شد. پدرش حیدر شاملو (شادکان) افسر ارتش بود. احمد دوره دبستان را تا 1316ش در شهرهای خاش، زاهدان و مشهد گذراند. دوره آغاز دبیرستان را تا 1320ش در بیرجند، ‌مشهد و تهران تحصیل کرد[۱]. سپس به شوق تحصیل زبان آلمانی از سال سوم دبیرستان ایرانشهر تهران به سال اول دبیرستان صنعتی رفت. تا 1323ش مقطع سوم دبیرستان را در گرگان ادامه داد. درهمان زمان فعالیت‌های سیاسی خود را در مناطق شمالی کشور آغاز کرد، اما در تهران دستگیر شد و به زندان روس‌ها در رشت انتقال یافت[۲]. میان 1324 تا 1325ش از زندان آزاد شد و همراه خانواده‌اش به اورمیه رفت و در آنجا سال چهارم دبیرستان را شروع کرد. با آغاز حکومت پیشه وری و دموکرات‌ها، چریک‌ها ‌شاملو را همراه پدرش دستگیر کردند و برایش حکم اعدام بریدند. سرانجام با موافقت مقامات بالا از مرگ نجات یافت. پس از رهایی به تهران‌ آمد و برای همیشه تحصیل را کنار گذاشت. در 1326ش ازدواج کرد و صاحب 4 فرزند شد[۳].

در 1327 و 1329ش به ترتیب هفته نامه‌های سخن نو و روزنه را انتشار داد. در 1330ش سردبیر چپ (در برابر سردبیر راست) مجله خواندنی‌ها شد. در 1331ش سر دبیری هفته نامه آتشبار را به عهده گرفت. در 1332ش دستگیر گردید و مدت 13تا 14 ماه در زندان به سر برد[۴]. در 1335ش سر دبیر مجله بامشاد شد. در همین ایام از همسر اولش جدا شد و به وصلتی دیگر تن داد. در 1339ش اداره سمعی و بصری وزارت کشاورزی را تأسیس کرد. از 1340 تا 1342ش سر دبیر کتاب هفته گردید. در 1343ش با سومین همسرش، آیدا، پیمان زناشویی بست[۵]. حضور آیدا تولدی دیگر به شاملو بخشید. شاملو که از جوانی سرودن شعر را آغاز کرده بود، در دهه چهل سالگی‌اش نیز در کنار شعر به روزنامه‌نگاری، ‌نمایشنامه‌نویسی، ترجمه و قصّه‌پردازی پرداخت. در 1346ش سردبیر بخش ادبی مجله خوشه شد. در همین سال نیز به عضویت کانون نویسندگان ایران که خود یکی از پایه‌گذاران اصلی آن بود، ‌درآمد. در 1349ش به فیلمسازی روی آورد و چند فیلم فولکلوریک را برای تلویزیون کارگردانی کرد. در 1350ش فرهنگستان زبان ایران برای تحقیق و تدوین کتاب کوچه او را به همکاری خواند[۶]. از 1351ش تدریس در دانشگاه صنعتی امیرکبیر و همکاری با روزنامه‌های آیندگان و کیهان فرهنگی را شروع کرد. در 1354ش به دعوت دانشگاه رُم برای شرکت در کنگره نظامی گنجوی به ایتالیا رفت[۷]. در 1355ش دانشگاه بوعلی او را به ریاست پژوهشکده خود برگزید و به دنبال آن به دعوت انجمن قلم ایالات متحده امریکا و دانشگاه پرینستون رهسپار امریکا شد. در همین سال در دانشگاه‌های مختلف امریکا سخنرانی و شعرخوانی کرد[۸]. در 1357ش برای سردبیری هفته نامه ایرانشهر به لندن دعوت شد. در اسفندماه 1357ش به ایران بازگشت[۹]. در 1358ش سردبیری کتاب جمعه (36 شماره) را نیز به عهده گرفت و در شب شعرهای انجمن ایران و فرانسه و انستیتو گوته حضوری فعال داشت. در 1367ش برای سخنرانی و شعرخوانی به کشورهای آلمان‌، اتریش و سوئد رفت و سپس به ایران بازگشت[۱۰]. در 1369ش به دعوت دانشگاه برکلی به امریکا سفر کرد و 1370ش شب شعرهای متعددی در به نفع آوارگان کرد عراقی در برکلی و دانشگاه وین برگزار کرد[۱۱]. در 1374ش در مراسم بزرگداشتی که انجمن نویسندگان ایرانی مقیم کانادا در دانشگاه تورنتو برای او برپا کرده بودند، ‌حضور یافت. در پی دو عمل جراحی در 1375ش و 1376ش روی عروق پای او، سرانجام پای راست وی را از زانو قطع کردند[۱۲]. در همین ایام جایزه ادبی استیگ داگرمن[Dagerman] به او تعلق گرفت. سرانجام در یک روز یک‌شنبه سفر این جهانی او به پایان رسید[۱۳].

آهنگ‌های فراموش شده (1326ش)، هوای تازه (1336ش)، باغ آینه (1339ش)، ‌آیدا در آینه (1343ش)، ققنوس در باران (1345ش)، ابراهیم در آتش (1352ش)، مدایح بی صله (1371ش) و حدیث بی قراری ماهان (1379ش) در زمره مجموعه شعرهای مشهور او هستند[۱۴]. از میان انبوه نوشته‌ها، قصه‌ها و ترجمه‌های او نیز می‌توان از ترجمه کشیش، اثر بئاتریس بک[Beatric Beck] (1334ش)؛ ‌ترجمه سی زیف و مرگ، اثر روبرمرل[Robert Merle]؛ ترجمه پا برهنه‌ها، اثر استانکو[Stanko] (1350ش)؛ ‌ترجمه عروسی خون، اثر فدریکوگارسیا لورکا[ Federico Garcia Lorca]؛ ‌ترجمه ترانه شرقی ‌و اشعار دیگر، سروده لورکا (1359ش)؛ ترجمه سکوت سرشار از ناگفته‌هاست، سروده مارگوت بیکل[Margot Bickel] و ‌درها و دیوار بزرگ چین (1352ش) یاد کرد. ‌حافظ شیراز (1354ش)، ‌افسانه‌های هفت گنبد (1336ش)، ‌دخترای ننه دریا (1357ش) و کتاب کوچه (جامع فرهنگ مردم) (تا 1387، 11 جلد از آن چاپ شده است) از دیگر آثار اوست[۱۵]. شاملو یکی از راهگشایان ممتاز شعر نو فارسی است که پس از نیما یوشیج بیشترین تأثیر را بر شعر و شاعران معاصر گذاشته است[۱۶]. او از شاگردان و پیروان عقاید نیما بود که در عین حال در مسیر شعر سنّتی نیز گام بر می‌داشت[۱۷]. مهم‌ترین عامل گسترش و نفوذ تدریجی و سرزندگی شعر شاملو، همانا خلاف عادت بودن شعر او، هم در حوزه صورت و هم در حوزه معنی است[۱۸]. شعر سپید (شعر منثور) با شاملو شناخته شد و او بانی شعر سپید نام گرفت[۱۹]. درباره شاملو کتاب‌ها و مطالب بسیاری نوشته‌اند. آثار او نیز بارها به زبان‌های گوناگون از جمله ژاپنی، انگلیسی، ‌سوئدی، ‌اسپانیایی، ‌فرانسوی و جز آنها برگردانیده شده است.

نیز نگاه کنید به

مآخذ:

  1. صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها. تهران: هیرمند، 1381، ص 19.
  2. سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 635ـ636.
  3. شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 15ـ16.
  4. سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381،ص 636ـ637.
  5. مجابی، جواد. شناختنامه‌شاملو. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ‌ص 8ـ9.
  6. شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 17ـ19.
  7. سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 641ـ642.
  8. مجابی، جواد. شناخت نامه‌شاملو. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 10ـ11.
  9. سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 642ـ643.
  10. شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 21ـ23.
  11. مجابی، جواد. شناخت نامه‌شاملو. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 12ـ13.
  12. سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 647ـ649.
  13. شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 25ـ26.
  14. شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 27ـ28.
  15. صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها. تهران: هیرمند، 1381، ص 54ـ57.
  16. دست‌غیب، ‌عبدالعلی. نقد آثار احمد شاملو. تهران: کتاب میرا، ‌چ 1، 1352، ص 5.
  17. کلیاشتورینا، ورا. ب. شعر نو در ایران. ترجمه همایونتاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص 119.
  18. پورنامداریان، ‌تقی. سفر در مه، تأملی در شعر احمد شاملو، ‌تهران: زمستان، چشم و چراغ، 1374، ص 32 (پیشگفتار).
  19. شمس لنگرودی، محمد. تاریخ تحلیلی شعر نو. تهران: نشر مرکز، چ 1، 1377، ج 2، ص 387.

[1].  .

[2].  .

[3].  Robert Merle.

[4].  .

[5]. 

[6].  .

ابوالقاسم رادفر

  1. ↑ صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها. تهران: هیرمند، 1381، ص 19.
  2. ↑ سركیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 635ـ636.
  3. ↑ شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 15ـ16.
  4. ↑ سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381،ص 636ـ637.
  5. ↑ مجابی، جواد. شناخت نامه‌شاملو. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ‌ص 8ـ9.
  6. ↑ شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 17ـ19.
  7. ↑ سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 641ـ642.
  8. ↑ مجابی، جواد. شناخت نامه‌شاملو. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 10ـ11.
  9. ↑ سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 642ـ643.
  10. ↑ شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 21ـ23.
  11. ↑ مجابی، جواد. شناخت نامه‌شاملو. ‌تهران: نشر قطره، ‌1377، ص 12ـ13.
  12. ↑ سرکیسیان، ‌آیدا. بامداد همیشه (یادنامه احمد شاملو). تهران: نگاه، 1381، ص 647ـ649.
  13. ↑ شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 25ـ26.
  14. ↑ شهرجردی، ‌پرهام. اودیسه بامداد. تهران: کاروان، 1381، ص 27ـ28.
  15. ↑ صاحب اختیاری، ‌بهروز و باقرزاده، ‌حمیدرضا. احمد شاملو شاعر شبانه‌ها و عاشقانه‌ها. تهران: هیرمند، 1381، ص 54ـ57.
  16. ↑ دست‌غیب، ‌عبدالعلی. نقد آثار احمد شاملو. تهران: کتاب میرا، ‌چ 1، 1352، ص 5.
  17. ↑ کلیاشتورینا، ورا. ب. شعر نو در ایران. ترجمه همایون تاج طباطبایی، تهران: نگاه، 1380، ص 119.
  18. ↑ پورنامداریان، ‌تقی. سفر در مه، تأملی در شعر احمد شاملو، ‌تهران: زمستان، چشم و چراغ، 1374، ص 32 (پیشگفتار).
  19. ↑ شمس لنگرودی، محمد. تاریخ تحلیلی شعر نو. تهران: نشر مرکز، 1377، ج 2، ص 387.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=احمد_شاملو&oldid=9701»