انوار سهیلی

انوار سهیلی / یا  کلیله و دمنه کاشفی،کتابی در باب اخلاق، تربیت و حکم از ملاحسین کاشفی واعظ سبزواری (د 910ق / 1504م)، ‌عالم و نویسنده ایرانی سده 9ق/ 15م.

مؤلف چند سده پس از برگردان فارسی کلیله و دمنه به وسیله ابوالمعالی نصرالله منشی (سده 6ق)، ‌این کتاب را به تقلید و به عنوان تهذیب و برگردان جدیدی از آن در 14 باب و یک مقدمه ترتیب داد. هدف نویسنده از نگارش انوار سهیلی که به نام نظام‌الدین احمد سهیلی از امرای دربار سلطان حسین بایقرا (حک 873ـ911ق / 1468 / 1505م) نوشته شده، جایگزین کردن اشعار و امثال فارسی و اصطلاحات ساده به جای اشعار و امثال عربی و برخی از کلمات و عبارات پیچیده کلیله و دمنه و نزدیک کردن آن با فهم و ذوق مردم زمانه بوده است. با این حال او در این امر توفیق چندانی کسب نکرد. انوار سهیلی به زبان ترکی برگردان شده است. این کتاب در هندوستان مشهور شد و مدتی از متون درسی زبان فارسی بود. افزون بر این، ابوالفضل بن مبارک ناگوری، تاریخنگار و وزیر اکبرشاه، ‌بر اساس آن عیار دانش را نوشت. برخی از چاپ‌های مشهور آن بدین قرارند:

• منتخب انوار سهیلی، لندن، 1821؛
• منتخبات انوار سهیلی، ‌لندن، ‌1827م؛
• کلیات انوار سهیلی، به تصحیح کی نیل پولف اوزلی، ‌هارتفرد، 1851، برلین، 1341ق / 1301ش.

انوار سهیلی بارها نیز در لکهنو، حیدرآباد و بمبئی چاپ سنگی شده است. در ایران نیز چند بار از جمله در 1362ش توسط انتشارات امیرکبیر به چاپ رسیده است.

نیز نگاه کنید به

• سلطان‌ حسین میرزا بایقرا
• کلیله و دمنه

مآخذ

1.    حاکمی‌،‌ اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزیّن. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 13.

2.    صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس، چ 10، 1373، ج 4، ص 475، 525.

3.    واعظ کاشفی، ‌ملاحسین. انوار سهیلی. ‌تهران: امیرکبیر، چ 3، 1362، ص 2ـ3 (مقدمه ناشر).

4.    طبری، ‌محمدعلی. زبدهالآثار. تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372، ص 86.

5.    ریپکا، یان و دیگران. تاریخ ادبیات ایران. ‌ترجمه عیسی شهابی، ‌تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‌1354، ص 494.

6.    واعظ کاشفی، ‌ملاحسین. همان جا.

و نیز نگ:

ابوالقاسم رادفر