آموزش و پرورش در دوره صفاریان
صفاریان سلسلهای بودند که از سال ۲۵۴ تا ۲۹۰ قمری در شرق ایران فرمانروایی کردند. مؤسس این سلسله یعقوب لیث بود. یعقوب پسر لیث به قصد تأسیس دولتی مستقل و ایرانی و برانداختن یا ضعیف کردن حکومت بغداد شروع به توسعه قلمرو خود کرد. هم چنان که از شعرالمتوکل بر میآید یعقوب بر آن بود که در سایه درفش کاویانی بر همه ملتها سیادت جوید و بر سریر عجم برآید و رسم کهن تجدید کند. این شعر برای معتمد خلیفه عباسی فرستاده شد.
یعقوب چون زبان عربی نمیدانست به شعرای عرب زبان بیتوجه بود و همین امر باعث شد که زبان دری به عنوان زبان رسمی و ادبی در دربار او رونق بگیرد. از جمله شعرای فارسی زبان دوره صفاریان، محمّدبن وصیف سگزی، بسام کرد، محمدبن مخلد، فیروز مشرقی و ابوسلیک گرگانی را میتوان نام برد[۱]. از آثار هنری این دوره شاید بتوان به مسجد جامع شیراز که به دست عمربن لیث ساخته شد، اشاره کرد. این مسجد چندین بار بازسازی شده است[۲].
امپراتوری پهناور اما کم دوام صفاریان در شرق سرزمین اسلامی، از بامیان و کابل در شرق تا اهواز و اصفهان در غرب امتداد داشت. صفاریان نخستین شکاف عظیم را در تمامیت قلمرو عباسی ایجاد کردند. سرانجام سامانیان آنها را شکست دادند و دست نشانده خود کردند. بر روی تنها سکه شناخته شدهای که از صفاریان در ری به دست آمده است تاریخ ۲۶۲ قمری حک شده است. تردیدی نیست که صفاریان در نوزایی فرهنگ و ادب فارسی نوین در نیمه دوم سده سوم هجری بسیار مؤثر بودهاند[۳].
نیز نگاه کنید به
- تاریخ فرهنگی ایران در سدههای سوم و چهارم هجری
- آموزش و پرورش در دوره طاهریان
- آموزش و پرورش در دوره سامانیان
- آموزش و پرورش در دوره غزنویان
- آموزش و پرورش در دوره زیاریان
- آموزش و پرورش در دوره آل بویه
مآخذ
- ↑ صفا، ذبیح الله (1347)، تاریخ ادبیات در ایران، تهران: انتشارات ابن سینا، ج ۱، ص ۱۶۱ به بعد.
- ↑ معین، محمد (1362)، فرهنگ فارسی، تهران: امیر کبیر، ج ۵، ص 1002-1003.
- ↑ زرین کوب، عبدالحسین، نصر، حسین و مطهری، مرتضی (1363)، تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر، ج ۴، ص 100-101.
منبع اصلی
ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
حسن ملک