آلبوم خانه( عکسخانه)
آلبوم خانه، (یا عکس خانه)، محل نگهداری مجموعه عکسهای دوران قاجار و عکسهایی از دوران پهلوی. این آلبومخانه که در نخستین سالهای پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار تأسیس شد در جنوب شرقی کاخ گلستان و در کنار عمارت شمسالعماره تهران واقع شده است. آلبوم خانه، مجموعه عکسهای ناصرالدین شاه و درباریان و عکسهای اهدایی نمایندگان و سران کشورهای خارجی و مستخدمان خارجی دولت ایران، از جمله نظامیان و برخی معلّمان دارالفنون به شخص شاه و دربار را شامل میشود.
عکسهای آلبوم خانه را بیشتر زنان ناصرالدین شاه مرتب میکردند. یکی از زنان شاه در این باره مینویسد:
«... از التفات حضرت اقدس شهریاری ... صبح تا شام مشغول درست کردن عکس خانه قبله عالم هستم...»[۱].
در دوران مظفری، عکسبرداری و تنظیم آلبومهای عکس، رونق کمتری داشت ولی عکاسی از محدوده دربار خارج شد و به میان مردم رفت. در دوره محمدعلی شاه و احمدشاه نیز گسترش آلبوم خانه ادامه نیافت. در دوره رضا شاه آلبومها و شیشههای عکس موجود جمعآوری و انبار شد. در 1352ش آلبومها، که در وضعیت بسیار بدی نگهداری میشدند، در اختیار کتابخانه سلطنتی سابق قرار گرفت و خانم بدری آتابای، رئیس وقت کتابخانه، آنها را سامان داد.
آلبوم خانه کاخ گلستان مشتمل بر 1039 مُجلّد آلبوم در اندازههای گوناگون و حدود 42132 قطعه عکس[۲] و 9300 شیشه نگاتیو است[۳].
در 1357ش مشخصات آلبومها در دفاتر اموال ثبت شد و فهرست کلی آنها در کتابی با عنوان فهرست آلبومهای کتابخانه سلطنتی منتشر شد[۴].
عکسهای آلبوم خانه کاخ گلستان، گنجینه تصویری گویا و ارزنده ایران و برخی کشورهای جهان در نیمه دوم سدههای 13 و اوایل سده 14 میباشد.
مآخذ
- روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه در سفر اول فرنگستان. به کوشش فاطمه قاضیها، تلگراف امین اقدس به ناصرالدین شاه، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، پژوهشکده اسناد، 1377، ش:501.
- آتابای، بدری. فهرست آلبومهای کتابخانه سلطنتی. [بدون نام ناشر]، چ اول، تهران: خردادماه 2537 [1357ش]، ص3.
- طهماسبپور، محمدرضا. گنجینههای عکسهای قدیمی در ایران، نشریه موزهها. دوره جدید شماره ششم، پیاپی 27، ص36- 37.
- انیسی، علیرضا. مقدمه بر عکسهای تاریخی دوره قاجار، برگزیده عکسهای آلبومخانه کاخ گلستان. تهران: کاخ گلستان، 1380، ش: 8- 10.
محمدرضا طهماسبپور
- ↑ روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه در سفر اول فرنگستان. به کوشش فاطمه قاضیها، تلگراف امین اقدس به ناصرالدین شاه، تهران: سازمان اسناد ملی ایران، پژوهشکده اسناد، 1377، ش:501.
- ↑ آتابای، بدری. فهرست آلبومهای کتابخانه سلطنتی. [بدون نام ناشر]، چ اول، تهران: خردادماه 2537 [1357ش]، ص3.
- ↑ طهماسبپور، محمدرضا. گنجینههای عکسهای قدیمی در ایران، نشریه موزهها. دوره جدید شماره ششم، پیاپی 27، ص36- 37.
- ↑ انیسی، علیرضا. مقدمه بر عکسهای تاریخی دوره قاجار، برگزیده عکسهای آلبومخانه کاخ گلستان. تهران: کاخ گلستان، 1380، ش: 8- 10.