سید ابوالقاسم کاشانی
کاشانی، سیدابوالقاسم (1300ق / 1340ش)، روحانی، سیاستمدار، از رهبران جبهه ملی و یکی از عوامل ملی شدن صنعت نفت.
در تهران متولد شد. در شانزده سالگی همراه پدرش سید مصطفی کاشانی، که از فقیهان بزرگ و مرجع تقلید بود به عراق عزیمت کرد و در نجف در محضر پدر و آخوند ملا محمدکاظم خراسانی و چند تن دیگر به تحصیل ادامه داد و در 25 سالگی به اجتهاد رسید[۱][۲].
او مدرسه علوی را در آنجا تأسیس کرد[۳]. در قضایای جنبش مشروطیت که نقش خراسانی در آن بسیار حساس بود، سمت مشاور وی را داشت[۴]. کاشانی سعی در ترویج اعتقاد پیوند دین و سیاست داشت[۵] و در انقلاب 1920م عراق نقش عمدهای بازی کرد[۶]. در 1299ش به ایران بازگشت و در 1323ش به اتهام ارتباط با مأموران آلمانی توسط بریتانیاییها دستگیر شد. بعد از جنگ جهانی دوم به تلاشهای خود برای اجرای قانون اساسی ادامه داد و در 1325ش، به دلیل مخالفت با قانون محدودیت آزادی مطبوعات تحت نظر گرفته شد. در 1327ش، برای جلوگیری از تشکیل یک دولت یهودی خواستار اعزام داوطلبان ایرانی به فلسطین شد و این شروع سه سال همکاری بین کاشانی و سازمان فدائیان اسلام* بود. او در 1328ش به اتهام دست داشتن در ترور محمدرضا شاه پهلوی به بیروت تبعید و در 1329ش آزاد شد و به ایران بازگشت. در انتخابات دوره هفدهم به عنوان کاندیدای جبهه ملی* وارد مجلس و به ریاست آن انتخاب شد[۷].
نقطه اوج همکاری کاشانی با جبهه ملی سازماندهی تظاهرات 30 تیر 1331ش بود. این حرکت با حمایت مردمی به سقوط دولت قوام* و روی کار آمدن مصدق منجر شد. او در ابتدای فعالیت نهضت ملی شدن نفت با محمد مصدق همکاری کرد ولی این همکاری بعداً به اختلاف بین آنها انجامید[۸]. از دیگر مواضع سیاسی کاشانی میتوان به این موارد اشاره کرد:
- حفظ استقلال سیاسی و اقتصادی و تأکید بر وجود استقلال؛ یکی از راههای تحصیل استقلال را بستن نفت به روی استعمارگران میدانست؛
- لزوم ملی شدن صنعت نفت؛ پیرو این تفکر و تلاش سرانجام مجلس شورا* در 14 اسفند و مجلس سنا* در 29 اسفند 1329ش صنعت نفت ایران را پس از 50 سال ملی اعلام کرد؛
- جلوگیری از تفرقه مسلمانان و متحد کردن آنها از طریق تشکیل کنگره اتحاد اسلامی و شکل دادن به بلوک اسلامی در جهان؛
- مبارزه با تفکرات الحادی و کمونیسم؛
- قطع نفوذ اجانب و سد راه مزدوران؛
- مخالفت با رژیم جمهوری و تلاش برای برقراری حکومت پادشاهی مشروطه خواهان به عنوان جلوهای از اتحاد مردم با توجه به شرایط زمانی آن روز؛
- دادن آگاهی به مردم و انجام انتخابات آزاد؛ ولی در این راه بارها زندانی و تبعید شد[۹].
در 1334ش در پی ترور حسین علا، نخست وزیر وقت، توسط فدائیان اسلام، پرونده قتل رزمآرا* نیز که توسط آنان ترور شده بود و کاشانی هم متهم به همکاری با آنان بود، به جریان افتاد. کاشانی در بازجویی اعتراف به صدور فتوای قتل رزمآرا کرد. او پس از مدتی در بستر بیماری درگذشت و در شهرری به خاک سپرده شد[۱۰][۱۱].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ موسوی، سیدمحمد. زندگینامه آیتالله کاشانی. تهران: بشیر،[بی تا]، ص 4.
- ↑ نیزنک: عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: گفتار علمی، 1380، ج 3، ص 1257-1258.
- ↑ سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج. ترجمه عباس مختاری، تهران: طرح نو، 1371، ج 8، ص 289.
- ↑ رکنآبادی، غضنفر. سیاست، دیانت و آیتالله کاشانی. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش اندیشه معاصر، 1379، ص 14.
- ↑ رکنآبادی، غضنفر.سیاست، دیانت و آیتالله کاشانی. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش اندیشه معاصر، 1379 . ص 83.
- ↑ عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: گفتار علمی، 1380، ج 3. ص 1275.
- ↑ مختاری، عباس. سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج. ترجمه عباس مختاری، تهران: طرح نو، 1371، ج 8. ص 290، 291، 292، 293.
- ↑ مختاری، عباس. سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج. ترجمه عباس مختاری، تهران: طرح نو، 1371، ج 8. ص 290، 291، 292، 293.
- ↑ رکنآبادی، غضنفر.سیاست، دیانت و آیتالله کاشانی. تهران: مؤسسه فرهنگی دانش اندیشه معاصر، 1379 . ص 79، 93، 106، 108، 113، 133، 147، 185.
- ↑ عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. تهران: گفتار علمی، 1380، ج 3. ص 1278.
- ↑ نیزنک: علوی، مهوشالسادات، آیتالله کاشانی و سیاست. تهران: سوره، 1376، ص 109.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
مریم حسنی