وندیداد
وَنْدیداد (Vandidād)، نوزدهمین نسک از اوستا و بیشتر حاوی پرسشها و پاسخهایی درباره تطهیر.
صورت تصحیف شده «ویدیوداد»[vi. daēva. dāta] و اصلاً به معنی «کسی است که قانونش جدایی و دوری از دیوان» است. «دیو» را در اصل، خدا ـ آن دسته از خدایان هند و ایرانی که زردشت آنها را مطرود دانسته ـ معناکردهاند[۱]. وندیداد تنها نسک موجود از اوستای دوره ساسانی و در شمار بخش (دادی) آن بودهاست. به 22 بخش تقسیم میشود که هر بخش آن را یک «فرگرد» گویند. مطالب فرگردها به شکلپرسشها و پاسخهایی است که بین زردشت و اورمزد ردّ و بدل میشود[۲]. پرسشها درباره قوانین تطهیر پس از آلودگی و کفّاره پس از گناه است. به این ترتیب، گوشهای از زندگی روزمره مردان و زنانی را که این قوانین برای آنها وضع شده، نشان میدهد.
همچنین شامل چند داستان اسطورهای مانند داستان جم و ساختن قلعه برای نگهداری از آفریدههای اهورا مزدا در برابرطوفان و زردشت که روح پلید او را اغوا میکند و بخش جغرافیایی مفصلی درباره سرزمینهایمختلف مزدا آفریده است[۳]. تألیف وندیداد را به دوره پس از هخامنشیان نسبت میدهند و احتمالاً مغان غرب ایران، پس ازگرویدن به دین زردشت در تدوین آن مشارکت داشتهاند[۲]. دستور زبان متن وندیداد غالباً تحریف شده است و در مقایسه با یشتها صورت درستی ندارد[۴][۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ تفضّلی، احمد. تاریخ ادبیات پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص60.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ راشدمحصل، محمدتقی. اوستا. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص 27.
- ↑ زرشناس، زهره. زبان و ادبیات ایران باستان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص26.
- ↑ تفضّلی، احمد. تاریخ ادبیات پیش از اسلام. به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص61.
- ↑ ابوالقاسمی، محسن. راهنمای زبانهای باستانی ایران. تهران: سمت، 1375، ج1، ص6.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر