گلیم بافی
بافتگلیم - به عنوان ابتداییترین زیرانداز بشر - سابقهای بس طولانی دارد و طبق شواهد موجود گلیمهای اولیه طرحهایی بسیار ساده داشتند. این احتمال وجود دارد که ایرانیان بافت گلیمهای ساده را از چینیان آموخته باشند ولی تفاوت گلیمهای دستباف ایرانی و چینی در این است که گلیمهای ایرانی پودنما و چینیها تارنما بودهاند. هنرمندان ایرانی در تکمیل این هنر نقش بسزایی داشتهاند تا جائیکه توانستهاند آن را به عنوان محصولی هنری و مصرفی حتی به بازارهای خارجی روانه کنند.
بافت گلیم از قالی آسانتر است. این هنر منحصر به روستانشینان، به ویژه عشایر ایرانی، میباشد و بر حسب گروههای مختلف تولید کننده و شیوههای متفاوت بافت در مناطق مختلف، به انواع گوناگون تقسیم میشود. البته این تفاوتها به روش نخریسی، رنگهای به کار رفته و یا طرحهای ویژه و بعضاً روشهای خاص بافت محدود میشود.گلیم بافی به طور گسترده در گوشه و کنار ایران رواج دارد و نقشها و رنگهای آن نیز در هر یک از مناطق مختص بافندگان آن دیار است. چنان که به راحتی میتوان جایگاه تولید یک گلیم را از روی نقشه و رنگ آن تشخیص داد.
این هنر - صنعت مانند بسیاری دیگر از صنایع دستی روستایی و عشایری بیشتر به زنان و دختران اختصاص دارد. در واقع این هنرمندان بینام و نشان هستند که با هنر و ذوق لطیف خویشگاه شاهکارهایی اعجاب انگیز میآفرینند. یکی از تفاوتهای عمده گلیم با قالی این است که قالی بر اساس نقشه بافته میشود در حالیکه نقوشگلیم برخاسته از خلاقیت ذهنی و حالات روحی و درونی بافنده آن است. به همین جهت گاهی مشاهده میشود که یک نقشِ خاص در چند جایگلیم با چند رنگ مختلف یا با ابعاد متفاوت بافته شده است که البته این موضوع بر ارزش مادی و معنوی گلیم میافزاید.
در حال حاضر در نقاط مختلف ایران از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب،گلیم بافی بین روستاییان و عشایر رواج دارد ولی در دشت مغان، اهر و مشکین شهر در شمال غربی کشورگلیم بافی از مشاغل اصلی ساکنان به شمار میرود. مثلاً رنگ گلیمهای ایل قشقایی (استان فارس) عمدتا بسیار روشن و متاثر از رنگهای طبیعی است و نقشهای هندسی متنوعی برای تزئین آنها به کار میرود.
همچنین در استان آذربایجان شرقی بافت نوعی مخصوص ازگلیم رایج است که به آن «وَرنی» میگویند. بافت این گلیم بسیار ریز و ظریف است و تصویر حیوانات و پرندگان مختلف بهصورت طرحهای هندسی ساده در آنها به کار میرود. بافت این نوع گلیم در انحصار ایل «إِلسَوَن» است.
نیز نگاه کنید به
منبع اصلی
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.