شاهسوند: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۵

شاهسوند/šahsævænd/ از گونه‌های آذربایجانی، شاخه ترکیک خانواده زبان‌های آلتایی است^[۱].

«شاهسون» به معنای دوست شاه، عنوانی است که از زمان صفویه به گروه خاصی اطلاق می‌شده است^[۲]. پس از انقلاب اسلامی «شاهسون» به «ایلسون» به معنای کسانی که دوستدار مردم یا ایل هستند، تغییر نام یافت^[۳] ولی مورد پذیرش مردم واقع نشد^[۳]. ایل شاهسون تقریباً از 40 طایفه که هر یک متشکل از حدود 50 تا چندصد خانواده است، تشکیل شده است^[۲].

اگرچه نیاکان چندین قبیله ریشه کردی یا منشا دیگر دارند، هویت و فرهنگ ترکی در میان شاهسون‌ها غالب است^[۲]. شاهسون‌ها، قجرها و افشارها بخش عمده قبایل ترک چادرنشین را در ایران تشکیل می‌دهند^[۴]. مسکن اصلی شاهسون‌های امروزی استان آذربایجان شرقی است و بخش قابل توجهی از این ایلات در ارتفاعات اهر، مشکین‌شهر و کناره‌های رود ارس ییلاق و قشلاق می‌کنند^[۵].

برخی از تیره‌های ایل شاهسون به نام بغدادی و اینالو نیز در حوالی ساوه، قم و قزوین استقرار یافته‌اند.

ایل اینالوی خمسه فارس را اصلاً از عشایر شاهسون دانسته‌اند^[۶]. قبایل کوچکی از شاهونی، بیات و قره‌گزلو نیز به طور پراکنده در استان فارس زندگی می‌کنند^[۷]. محمد خانلو، حسین بیگلو، حسن بیگلو، بیگلو، عربلو، جعفرلو، مرادلو، هموند، مغانلو و... از اهم طوایف شاهسون هستند^[۸].

به نظر می‌رسد جمعیت ایل شاهسون پس از چند گویش اصلی آذربایجانی در ایران از سایر گونه‌ها مانند بهارلو و ... بیشتر باشد^[۱].

ادبیات شفاهی و عامیانه عشایر شاهسون همان ادبیات آذربایجانی است. «بایاتی» یا دو بیتی‌های رایج در این محل مانند سایر دو بیتی‌های عامیانه آذربایجانی یا موقع فالگیری خوانده می‌شود یا موقع مرگ عزیزان، و یا دوبیتی‌هایی است که مضمون عاشقانه دارد^[۹].

تفاوت‌های زبانی بین شاهسونی و آذربایجانی قابل ملاحظه به نظر نمی‌رسد. بنابراین درکِ متقابل به راحتی صورت می‌گیرد. اغلب مطالعات درباره ایل شاهسون در حوزه‌های مردم‌شناسی، جامعه‌شناسی و تاریخ است و آثار قابل توجهی که صرفاً به گونه زبانی شاهسوند پرداخته باشد، مشاهده نشده است. مطابق نظر اغلب منابع موجود، شاهسونی گونه‌ای از آذربایجانی است^[۱].

نیز نگاه کنید به

ترکمنی

ترکی

آذربایجانی

قشقایی

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ برگرفته از https://www.Ethnologue.com
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ Tapper, R. "Shahsewan". Encyclopeadia of Islam, Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 221.
↑ ^۳٫۰ ^۳٫۱ Tapper, R. "Shahsewan". Encyclopeadia of Islam, Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 223
↑ Lambton, A. K. S, "Īlāt", Encyclopeadia of Islam. Leiden: Brill. 1971, vol III, p. 1106
↑ کریم‌زاده، محمد. «شاهسون‌های فارس»، هنر و مردم. 1352، س12، ش137 و 136.
↑ فیروزان، ت. «درباره ترکیب و سازمان ایلات و عشایر ایران»، ایلات و عشایر. تهران: آگاه، 1362، ص28.
↑ Oberling, P. "Ethnography", Encyclopeadia Iranica, New york: Bibliotheca Persica Press. 1999, vol IX, p 360.
↑ بیگدلی، محمدرضا. ایلسون (شاهسون)های ایران. تهران: پاسارگاد، 1372، ص226.
↑ بیگدلی، محمدرضا. ایلسون (شاهسون)های ایران. تهران: پاسارگاد، 1372، ص302.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

پیوند به بیرون

ایل شاهسون، برگرفته از سایت سفرزون ، قابل بازیابی ازhttps://safarzon.com

نویسنده مقاله

فرزین فهیم نیا

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ ^۱٫۲ برگرفته از https://www.Ethnologue.com

[:1-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ ^۲٫۲ Tapper, R. "Shahsewan". Encyclopeadia of Islam, Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 221.

[:2-3] ۳٫۰ ^۳٫۱ Tapper, R. "Shahsewan". Encyclopeadia of Islam, Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 223

[4] Lambton, A. K. S, "Īlāt", Encyclopeadia of Islam. Leiden: Brill. 1971, vol III, p. 1106

[5] کریم‌زاده، محمد. «شاهسون‌های فارس»، هنر و مردم. 1352، س12، ش137 و 136.

[6] فیروزان، ت. «درباره ترکیب و سازمان ایلات و عشایر ایران»، ایلات و عشایر. تهران: آگاه، 1362، ص28.

[7] Oberling, P. "Ethnography", Encyclopeadia Iranica, New york: Bibliotheca Persica Press. 1999, vol IX, p 360.

[8] بیگدلی، محمدرضا. ایلسون (شاهسون)های ایران. تهران: پاسارگاد، 1372، ص226.

[9] بیگدلی، محمدرضا. ایلسون (شاهسون)های ایران. تهران: پاسارگاد، 1372، ص302.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''شاهسوند/š'''ahsævænd/ از گونه‌هاي آذربايجاني، شاخة تركيك خانوادة زبان‌هاي آلتايي است.<sup>1</sup>
+'''[[شاهسوند]]/š'''ahsævænd/ از گونه‌های [[آذربایجانی]]، شاخه ترکیک خانواده زبان‌های آلتایی است<ref name=":0">برگرفته از  https://www.Ethnologue.com</ref>.
+[[پرونده:عشایر شاهسون.jpg|بندانگشتی|عشایر شاهسون،برگرفته از سایت صراط نیوز، قابل بازیابی از [https://www.seratnews.com/fa/news/469910/تصاویر-عشایر-شاهسون https://www.seratnews.com]]]
+«شاهسون» به معنای دوست شاه، عنوانی است که از زمان [[صفویان|صفویه]] به گروه خاصی اطلاق می‌شده است<ref name=":1">Tapper, R. "Shahsewan". '''''Encyclopeadia of  Islam''''', Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 221.</ref>. پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] «شاهسون» به «ایلسون» به معنای کسانی که دوستدار مردم یا [[ایل]] هستند، تغییر نام یافت<ref name=":2">Tapper, R. "Shahsewan". '''''Encyclopeadia of  Islam''''', Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 223</ref> ولی مورد پذیرش مردم واقع نشد<ref name=":2" />. [[ایل شاهسون]] تقریباً از 40 طایفه که هر یک متشکل از حدود 50 تا چندصد خانواده است، تشکیل شده است<ref name=":1" />.
-«شاهسون» به معناي دوست شاه، عنواني است كه از زمان صفويه به گروه خاصي اطلاق مي‌شده است.<sup>2</sup> پس از انقلاب اسلامي «شاهسون» به «ايلسون» به معناي كساني كه دوستدار مردم يا ايل هستند، تغيير نام يافت<sup>3</sup> ولي مورد پذيرش مردم واقع نشد.<sup>4</sup> ايل شاهسون تقريباً از 40 طايفه كه هر يك متشكل از حدود 50 تا چندصد خانواده است، تشكيل شده است.<sup>5</sup>
+اگرچه نیاکان چندین قبیله ریشه [[کردی]] یا منشا دیگر دارند، هویت و فرهنگ [[ترکی]] در میان شاهسون‌ها غالب است<ref name=":1" />. شاهسون‌ها، قجرها و افشارها بخش عمده قبایل ترک چادرنشین را در [[کشور ایران|ایران]] تشکیل می‌دهند<ref>Lambton, A. K. S, "Īlāt", '''''Encyclopeadia of  Islam'''''. Leiden: Brill. 1971, vol III, p. 1106</ref>. مسکن اصلی شاهسون‌های امروزی استان [[آذربایجان شرقی]] است و بخش قابل توجهی از این ایلات در ارتفاعات اهر، مشکین‌شهر و کناره‌های رود ارس ییلاق و قشلاق می‌کنند<ref>کریم‌زاده، محمد. «شاهسون‌های فارس»، '''''هنر و مردم'''''. 1352، س12، ش137 و 136.</ref>.
-اگرچه نياكان چندين قبيله ريشة كردي يا منشا ديگر دارند، هويت و فرهنگ تركي در ميان شاهسون‌ها غالب است.<sup>6</sup> شاهسون‌ها، قجرها و افشارها بخش عمدة قبايل ترك چادرنشين را در ايران تشكيل مي‌دهند.<sup>7</sup> مسكن اصلي شاهسون‌هاي امروزي استان آذربايجان شرقي است و بخش قابل توجهي از اين ايلات در ارتفاعات اهر، مشكين‌شهر و كناره‌هاي رود ارس ييلاق و قشلاق مي‌كنند.<sup>8</sup>
+برخی از تیره‌های ایل شاهسون به نام بغدادی و [[اینانلو|اینالو]] نیز در حوالی ساوه، [[قم]] و [[استان قزوین|قزوین]] استقرار یافته‌اند.
-برخي از تيره‌هاي ايل شاهسون به نام بغدادي و اينالو نيز در حوالي ساوه، قم و قزوين استقرار يافته‌اند. ايل اينالوي خمسة فارس را اصلاً از عشاير شاهسون دانسته‌اند.<sup>9</sup> قبايل كوچكي از شاهوني، بيات و قره‌گزلو نيز به طور پراكنده در استان فارس زندگي مي‌كنند.<sup>10</sup> محمد خانلو، حسين بيگلو، حسن بيگلو، بيگلو، عربلو، جعفرلو، مرادلو، هموند، مغانلو و... از اهم طوايف شاهسون هستند.<sup>11</sup>
+[[اینانلو|ایل اینالوی]] خمسه [[استان فارس|فارس]] را اصلاً از عشایر شاهسون دانسته‌اند<ref>فیروزان، ت. «درباره ترکیب و سازمان ایلات و عشایر ایران»، '''''ایلات و عشایر'''''. تهران: آگاه، 1362، ص28.</ref>. قبایل کوچکی از شاهونی، بیات و قره‌گزلو نیز به طور پراکنده در استان فارس زندگی می‌کنند<ref>Oberling, P. "Ethnography", '''''Encyclopeadia Iranica''''', New york: Bibliotheca Persica Press. 1999, vol IX, p 360.</ref>. محمد خانلو، حسین بیگلو، حسن بیگلو، بیگلو، عربلو، جعفرلو، مرادلو، هموند، مغانلو و... از اهم طوایف شاهسون هستند<ref>بیگدلی، محمدرضا. '''''ایلسون (شاهسون)های ایران'''''. تهران: پاسارگاد، 1372، ص226.</ref>.
-به نظر مي‌رسد جمعيت ايل شاهسون پس از چند گويش اصلي آذربايجاني در ايران از ساير گونه‌ها مانند بهارلو و ... بيشتر باشد.<sup>12</sup>
+به نظر می‌رسد جمعیت [[ایل شاهسون]] پس از چند گویش اصلی [[آذربایجانی]] در [[کشور ایران|ایران]] از سایر گونه‌ها مانند [[بهارلو]] و ... بیشتر باشد<ref name=":0" />.
-ادبيات شفاهي و عاميانة عشاير شاهسون همان ادبيات آذربايجاني است. «باياتي» يا دو بيتي‌هاي رايج در اين محل مانند ساير دو بيتي‌هاي عاميانة آذربايجاني يا موقع فالگيري خوانده مي‌شود يا موقع مرگ عزيزان، و يا دوبيتي‌هايي است كه مضمون عاشقانه دارد.<sup>13</sup>
+ادبیات شفاهی و عامیانه [[ایل شاهسون|عشایر شاهسون]] همان ادبیات آذربایجانی است. «بایاتی» یا دو بیتی‌های رایج در این محل مانند سایر دو بیتی‌های عامیانه آذربایجانی یا موقع فالگیری خوانده می‌شود یا موقع مرگ عزیزان، و یا دوبیتی‌هایی است که مضمون عاشقانه دارد<ref>بیگدلی، محمدرضا. '''''ایلسون (شاهسون)های ایران'''''. تهران: پاسارگاد، 1372، ص302.</ref>.
-تفاوت‌هاي زباني بين شاهسوني و آذربايجاني قابل ملاحظه به نظر نمي‌رسد. بنابراين دركِ متقابل به راحتي صورت مي‌گيرد. اغلب مطالعات دربارة ايل شاهسون در حوزه‌هاي مردم‌شناسي، جامعه‌شناسي و تاريخ است و آثار قابل توجهي كه صرفاً به گونة زباني شاهسوند پرداخته باشد، مشاهده نشده است. مطابق نظر اغلب منابع موجود، شاهسوني گونه‌اي از آذربايجاني است.<sup>14</sup>
+تفاوت‌های زبانی بین شاهسونی و [[آذربایجانی]] قابل ملاحظه به نظر نمی‌رسد. بنابراین درکِ متقابل به راحتی صورت می‌گیرد. اغلب مطالعات درباره [[ایل شاهسون]] در حوزه‌های مردم‌شناسی، جامعه‌شناسی و تاریخ است و آثار قابل توجهی که صرفاً به گونه زبانی شاهسوند پرداخته باشد، مشاهده نشده است. مطابق نظر اغلب منابع موجود، شاهسونی گونه‌ای از [[آذربایجانی]] است<ref name=":0" />.
-نك. آذربايجاني، تركي.
+== نیز نگاه کنید به ==
+* [[ترکمنی]]
-'''مآخذ:'''
+* [[ترکی]]
-.    www.Ethnologue.com .
+* [[آذربایجانی]]
-.    Tapper, R. "Shahsewan". '''''Encyclopeadia of  Islam''''', Leiden: Brill. 1997, vol IX, p. 221.
+* [[قشقایی]]
-.    همان. ص223.
+* [[کردی]]
+* [[ایل شاهسون]]
-.    همان‌جا.
+== '''مآخذ''' ==
+<references />
-.    همان. ص221.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.    همان‌جا.
+== پیوند به بیرون ==
+ایل شاهسون، برگرفته از سایت سفرزون ، قابل بازیابی از[https://safarzon.com/mag/ایل-شاهسون/ https://safarzon.com]
-.    Lambton, A. K. S, "Īlāt", '''''Encyclopeadia of  Islam'''''. Leiden: Brill. 1971, vol III, p. 1106.
-.    كريم‌زاده، محمد. «شاهسون‌هاي فارس»، '''''هنر و مردم'''''. 1352، س12، ش137 و 136.
-.    فيروزان، ت. «دربارة تركيب و سازمان ايلات و عشاير ايران»، '''''ايلات و عشاير'''''. تهران: آگاه، 1362، ص28.
-.  Oberling, P. "Ethnography", '''''Encyclopeadia Iranica''''', New york: Bibliotheca Persica Press. 1999, vol IX, p 360.
-.  بيگدلي، محمدرضا. '''''ايلسون (شاهسون)هاي ايران'''''. تهران: پاسارگاد، 1372، ص226.
-.  www.Ethnologue.com .
-.  '''''ايلسون‌ (شاهسون)هاي ايران'''''. ص302.
-.  www.Ethnologue.com .
+== نویسنده مقاله ==
 فرزین فهیم نیا
+[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
+[[رده:زبان شناسی]]