موزه مردم شناسی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۸

در سومین جلسه مجلس مشورتی نهضت معارفی روزگار پهلوی اول که در ششم اسفند 1314 تشکیل شد، دکتر بدیع الزّمان فروزانفر از استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ضرورت تأسیس «موزه انسان‌شناسی» را مطرح کرد^[۱] و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسان‌شناسی»، سازمان و وظایف موزه را بیان داشت^[۲]. در 1315 طی متحدالمال‌هایی از رؤسای معارف و اوقاف استان‌های مختلف گردآوری و ارسال اشیاء مورد نیاز موزه خواسته شد^[۳]. همچنین نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «مؤسسه نژادشناسی» تدوین گردید. در طرح یاد شده موزه به دو قسمت «اشیاء مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شده بود^[۴].

در پائیز 1316 که اساسنامه «مؤسسه مردم‌شناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، «موزه» نیز در آن پیش‌بینی شده بود^[۵]. مؤسسه مردم‌‌شناسی و موزه آن کمی بعد به «بنگاه مردم‌شناسی» تغییر نام داد. بنگاه مردم‌شناسی به کار موزه رونق بخشید و افرادی برای گردآوری اشیاء مورد نیاز روانه شهرستان‌ها کرد و مواد لازم را فراهم ساخت^[۶]. بنگاه و موزه مردم‌شناسی شماره 9 مجله آموزش و پرورش را به «ویژه‌نامه مردم‌شناسی» اختصاص داد که دکتر هاز مقاله‌ای به نام «موزه‌های بزرگ اتنوگرافی» در آن‌جا به چاپ رساند. این ویژه‌نامه در بردارنده سلسله سخنرانی‌هایی بود که در محل موزه و بنگاه مردم‌شناسی ایراد شدند^[۶].

موزه مردم‌شناسی در دهه 20 به فعالیت خود ادامه داد و تا 1328 توانست مجسمه‌هایی برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و بسیاری از ابزار زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار قاجار و پهلوی را گردآوری، طبقه‌بندی و به نمایش بگذارد.^[۷] در 1329 به «اداره کل هنرهای زیبا» پیوست و «اداره موزه‌ها و فرهنگ عامه» نام گرفت که در سال‌های بعد تا سطح «اداره کل» ارتقا یافت^[۸]^[۹]. علی هانیبال محقق روسی الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمد، در دهه‌های 20 و 30 به کار موزه مردم‌شناسی و گرد‌آوری فرهنگ عامه رونق بخشید و «مجله مردم‌‌شناسی»^* را منتشر کرد^[۱۰]^[۱۱]. اداره کل هنرهای زیبا در 1338 – 1343 موزه‌های مردم‌شناسی قزوین، گرگان، آبادان و تبریز را تأسیس کرد^[۱۲]. سال 1343 که وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد، موزه مردم‌شناسی هم به این وزارتخانه منتقل گردید و تا 1352 وابسته به اداره کل باستان‌شناسی و فرهنگ عامه بود ولی در این سال به «اداره کل موزه‌های» وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه داد^[۱۳]. پس از انقلاب اسلامی موزه‌های مردم‌شناسی در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند و امروزه موزه مردم‌شناسی در مجموعه کاخ گلستان فعالیت می‌کند. همچنین در بیشتر شهرستان‌های کشور موزه مردم‌شناسی برپاست.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ تعلیم و تربیت. ش1، فروردین 1315، ص27.
↑ تعلیم و تربیت. ش1، فروردین 1315، ص94- 97.
↑ تعلیم و تربیت. ش3، خرداد 1315، ص241-242.
↑ تعلیم و تربیت. ش3، خرداد 1315، .ص242-245.
↑ تعلیم و تربیت. ش9 و 10، آذر و دی 1316، ص583.
↑ ^۶٫۰ ^۶٫۱ آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6.
↑ آموزش و پرورش ش10، تیر 1328، ص34.
↑ دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر. تهران: معاونت طرح و بررسی‌های وزارت فرهنگ و هنر 1357، ج1، ص22.
↑ ایران در عصر پهلوی (پیشرفت‌های فرهنگی و هنری)، تهران: واحد طرح و بررسی‌های سازمان نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران 1355، ج3، ص856.
↑ خلیقی، محمود. «مقدمه». مردم‌شناسی و فرهنگ عامه. ش1، تابستان 1354، ص13.
↑ افشار، ایرج. «هدایت و نظام گرد‌آوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار». فرهنگ مردم، سال 2، ش1، بهار 1382، ص13-14.
↑ ایران در عصر پهلوی (پیشرفت‌های فرهنگی و هنری)، ج3، ص862.
↑ دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر. ج1، ص23-31، 118.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

حمیدرضا دالوند

[1] تعلیم و تربیت. ش1، فروردین 1315، ص27.

[2] تعلیم و تربیت. ش1، فروردین 1315، ص94- 97.

[3] تعلیم و تربیت. ش3، خرداد 1315، ص241-242.

[4] تعلیم و تربیت. ش3، خرداد 1315، .ص242-245.

[5] تعلیم و تربیت. ش9 و 10، آذر و دی 1316، ص583.

[:0-6] ۶٫۰ ^۶٫۱ آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6.

[7] آموزش و پرورش ش10، تیر 1328، ص34.

[8] دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر. تهران: معاونت طرح و بررسی‌های وزارت فرهنگ و هنر 1357، ج1، ص22.

[9] ایران در عصر پهلوی (پیشرفت‌های فرهنگی و هنری)، تهران: واحد طرح و بررسی‌های سازمان نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران 1355، ج3، ص856.

[10] خلیقی، محمود. «مقدمه». مردم‌شناسی و فرهنگ عامه. ش1، تابستان 1354، ص13.

[11] افشار، ایرج. «هدایت و نظام گرد‌آوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار». فرهنگ مردم، سال 2، ش1، بهار 1382، ص13-14.

[12] ایران در عصر پهلوی (پیشرفت‌های فرهنگی و هنری)، ج3، ص862.

[13] دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر. ج1، ص23-31، 118.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-در سومين جلسة مجلس مشورتي نهضت معارفي روزگار پهلوي اول كه در ششم اسفند 1314 تشكيل شد، دكتر هاز استاد دانشكدة ادبيات دانشگاه تهران ضرورت تأسيس «موزة انسان‌شناسي» را مطرح كرد<sup>1</sup> و در سخناني زير عنوان «وظايف موزة انسان‌شناسي»، سازمان و وظايف موزه را بيان داشت.<sup>2</sup> در 1315 طي متحدالمال‌هايي از رؤساي معارف و اوقاف استان‌هاي مختلف گردآوري و ارسال اشياء مورد نياز موزه خواسته شد.<sup>3</sup> همچنين نقشة موزة نژادشناسي وابسته به «مؤسسة نژادشناسي» تدوين گرديد. در طرح ياد شده موزه به دو قسمت «اشياء مرئي» و «آرشيوها» تقسيم شده بود.<sup>4</sup> در پائيز 1316 كه اساسنامة «مؤسسة مردم‌شناسي» به تصويب شوراي عالي معارف رسيد، «موزه» نيز در آن پيش‌بيني شده بود.<sup>5</sup> مؤسسة مردم‌‌شناسي و موزة آن كمي بعد به «بنگاه مردم‌شناسي» تغيير نام داد. بنگاه مردم‌شناسي به كار موزه رونق بخشيد و افرادي براي گردآوري اشياء مورد نياز روانة شهرستان‌ها كرد و مواد لازم را فراهم ساخت.<sup>6</sup> بنگاه و موزة مردم‌شناسي شمارة 9 مجلة آموزش و پرورش را به «ويژه‌نامة مردم‌شناسي» اختصاص داد كه دكتر هاز مقاله‌اي به نام «موزه‌هاي بزرگ اتنوگرافي» در آن‌جا به چاپ رساند. اين ويژه‌نامه در بردارندة سلسله سخنراني‌هايي بود كه در محل موزه و بنگاه مردم‌شناسي ايراد شدند.<sup>7</sup> موزة مردم‌شناسي در دهة 20 به فعاليت خود ادامه داد و تا 1328 توانست مجسمه‌هايي براي نمايش لباس اقوام ايراني بسازد و بسياري از ابزار زندگي روزمرة طبقات مختلف جامعة ايران در روزگار قاجار و پهلوي را گردآوري، طبقه‌بندي و به نمايش بگذارد.<sup>8</sup> در 1329 به «ادارة كل هنرهاي زيبا» پيوست و «ادارة موزه‌ها و فرهنگ عامه» نام گرفت كه در سال‌هاي بعد تا سطح «ادارة كل» ارتقا يافت.<sup>9</sup> علي هانيبال محقق روسي الاصلي كه پس از انقلاب بلشويكي به ايران آمد، در دهه‌هاي 20 و 30 به كار موزة مردم‌شناسي و گرد‌آوري فرهنگ عامه رونق بخشيد و «مجلة مردم‌‌شناسي»<sup>*</sup> را منتشر كرد.<sup>10</sup> ادارة كل هنرهاي زيبا در 1338 – 1343 موزه‌هاي مردم‌شناسي قزوين، گرگان، آبادان و تبريز را تأسيس كرد<sup>11</sup> 1343 كه وزارت فرهنگ و هنر تشكيل شد، موزة مردم‌شناسي هم به اين وزارتخانه منتقل گرديد و تا 1352 وابسته به ادارة كل باستان‌شناسي و فرهنگ عامه بود ولي در اين سال به «ادارة كل موزه‌هاي» وزارت فرهنگ و هنر انتقال يافت و تا انقلاب اسلامي به فعاليت خود ادامه داد.<sup>12</sup> پس از انقلاب اسلامي موزه‌هاي مردم‌شناسي در سازمان ميراث فرهنگي كشور ساماندهي شدند و امروزه موزة مردم‌شناسي در مجموعة كاخ گلستان فعاليت مي‌كند. همچنين در بيشتر شهرستان‌هاي كشور موزة مردم‌شناسي برپاست.
+در سومین جلسه مجلس مشورتی نهضت معارفی [[سلسله پهلوی|روزگار پهلوی]] اول که در ششم اسفند 1314 تشکیل شد، دکتر بدیع الزّمان فروزانفر از استاد [https://literature.ut.ac.ir/ دانشکده ادبیات دانشگاه تهران] ضرورت تأسیس «موزه انسان‌شناسی» را مطرح کرد<ref>'''''تعلیم و تربیت'''''. ش1، فروردین 1315، ص27.</ref> و در سخنانی زیر عنوان «وظایف موزه انسان‌شناسی»، سازمان و وظایف موزه را بیان داشت<ref>   '''''تعلیم و تربیت'''''. ش1، فروردین 1315، ص94- 97.</ref>. در 1315 طی متحدالمال‌هایی از رؤسای معارف و اوقاف استان‌های مختلف گردآوری و ارسال اشیاء مورد نیاز موزه خواسته شد<ref>'''''تعلیم''''' '''''و''''' '''''تربیت'''''. ش3، خرداد 1315، ص241-242.</ref>. همچنین نقشه موزه نژادشناسی وابسته به «مؤسسه نژادشناسی» تدوین گردید. در طرح یاد شده موزه به دو قسمت «اشیاء مرئی» و «آرشیوها» تقسیم شده بود<ref> '''''تعلیم و تربیت. ش3، خرداد 1315،''''' .ص242-245.</ref>.
+در پائیز 1316 که اساسنامه «مؤسسه مردم‌شناسی» به تصویب شورای عالی معارف رسید، «موزه» نیز در آن پیش‌بینی شده بود<ref> '''''تعلیم''''' '''''و''''' '''''تربیت'''''. ش9 و 10، آذر و دی 1316، ص583.</ref>. مؤسسه مردم‌‌شناسی و موزه آن کمی بعد به «بنگاه مردم‌شناسی» تغییر نام داد. بنگاه مردم‌شناسی به کار موزه رونق بخشید و افرادی برای گردآوری اشیاء مورد نیاز روانه شهرستان‌ها کرد و مواد لازم را فراهم ساخت<ref name=":0">آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6.</ref>. بنگاه و موزه مردم‌شناسی شماره 9 مجله آموزش و پرورش را به «ویژه‌نامه مردم‌شناسی» اختصاص داد که دکتر هاز مقاله‌ای به نام «موزه‌های بزرگ اتنوگرافی» در آن‌جا به چاپ رساند. این ویژه‌نامه در بردارنده سلسله سخنرانی‌هایی بود که در محل موزه و بنگاه مردم‌شناسی ایراد شدند<ref name=":0" />.
-'''مآخذ:'''
+موزه مردم‌شناسی در دهه 20 به فعالیت خود ادامه داد و تا 1328 توانست مجسمه‌هایی برای نمایش لباس اقوام ایرانی بسازد و بسیاری از ابزار زندگی روزمره طبقات مختلف جامعه ایران در روزگار [[قاجاریه|قاجار]] و [[سلسله پهلوی|پهلوی]] را گردآوری، طبقه‌بندی و به نمایش بگذارد.<ref>آموزش و پرورش ش10، تیر 1328، ص34.</ref> در 1329 به «اداره کل هنرهای زیبا» پیوست و «اداره موزه‌ها و [[فرهنگ عامه]]» نام گرفت که در سال‌های بعد تا سطح «اداره کل» ارتقا یافت<ref>دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر'''''. تهران: معاونت طرح و بررسی‌های وزارت فرهنگ و هنر 1357، ج1، ص22.</ref><ref>'''''ایران در عصر پهلوی (پیشرفت‌های فرهنگی و هنری)'''''، تهران: واحد طرح و بررسی‌های سازمان نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران 1355، ج3، ص856.</ref>. علی هانیبال محقق روسی الاصلی که پس از انقلاب بلشویکی به ایران آمد، در دهه‌های 20 و 30 به کار موزه مردم‌شناسی و گرد‌آوری فرهنگ عامه رونق بخشید و «مجله مردم‌‌شناسی»<sup>*</sup> را منتشر کرد<ref>خلیقی، محمود. «مقدمه». '''''مردم‌شناسی و فرهنگ عامه'''''. ش1، تابستان 1354، ص13.</ref><ref>افشار، ایرج. '''''«هدایت و نظام گرد‌آوری فرهنگ مردم ایران از زبان ایرج افشار».''''' فرهنگ مردم، سال 2، ش1، بهار 1382، ص13-14.</ref>. اداره کل هنرهای زیبا در 1338 – 1343 موزه‌های مردم‌شناسی [[استان قزوین|قزوین]]، [[گرگان]]، [[آبادان]] و [[تبریز]] را تأسیس کرد<ref>'''''ایران در عصر پهلوی''''' (پیشرفت‌های فرهنگی و هنری)، ج3، ص862.</ref>. سال 1343 که وزارت فرهنگ و هنر تشکیل شد، موزه مردم‌شناسی هم به این وزارتخانه منتقل گردید و تا 1352 وابسته به اداره کل باستان‌شناسی و فرهنگ عامه بود ولی در این سال به «اداره کل موزه‌های» وزارت فرهنگ و هنر انتقال یافت و تا [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] به فعالیت خود ادامه داد<ref>دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاریخچه وزارت فرهنگ و هنر'''''. ج1، ص23-31، 118.</ref>. پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] موزه‌های مردم‌شناسی در سازمان میراث فرهنگی کشور ساماندهی شدند و امروزه موزه مردم‌شناسی در مجموعه [[کاخ گلستان]] فعالیت می‌کند. همچنین در بیشتر شهرستان‌های کشور موزه مردم‌شناسی برپاست.
-.    '''''تعليم و تربيت'''''. ش1، فروردين 1315، ص27.
+== نیز نگاه کنید به ==
-.    '''''همان'''''. ص94- 97.
+* [[فرهنگ عامه]]
+* [[انقلاب اسلامی ایران]]
+* [[کاخ گلستان]]
-.    '''''تعليم''''' '''''و''''' '''''تربيت'''''. ش3، خرداد 1315، ص241-242.
+== مآخذ ==
+<references />
-.    '''''همان'''''.ص242-245.
-.    '''''تعليم''''' '''''و''''' '''''تربيت'''''. ش9 و 10، آذر و دي 1316، ص583.
-.    آموزش و پرورش ش9، آذر 1317، ص 6.
-.    '''''همان'''''.
-.    آموزش و پرورش ش10، تير 1328، ص34.
-.    دفتر مطالعات و برنامه‌ريزي فرهنگي وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاريخچة وزارت فرهنگ و هنر'''''. تهران: معاونت طرح و بررسي‌هاي وزارت فرهنگ و هنر 1357، ج1، ص22؛ ايران در عصر پهلوي (پيشرفت‌هاي فرهنگي و هنري)، تهران: واحد طرح و بررسي‌هاي سازمان نمايشگاه‌هاي بين‌المللي ايران 1355، ج3، ص856.
-.  خليقي، محمود. «مقدمه». '''''مردم‌شناسي و فرهنگ عامه'''''. ش1، تابستان 1354، ص13؛ افشار، ايرج. '''''«هدايت و نظام گرد‌آوري فرهنگ مردم ايران از زبان ايرج افشار».''''' فرهنگ مردم، سال 2، ش1، بهار 1382، ص13-14.
-.  '''''ايران در عصر پهلوي''''' (پيشرفت‌هاي فرهنگي و هنري)، ج3، ص862.
-.  دفتر مطالعات و برنامه‌ريزي فرهنگي وزارت فرهنگ و هنر، '''''تاريخچة وزارت فرهنگ و هنر'''''. ج1، ص23-31، 118.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 حمیدرضا دالوند
+[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
+[[رده:مردم شناسی]]