رود کارون: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۳۰

رود کارون ، قابل بازیابی از https://bashgahfarhangian.com/

کارون، پرآب‌ترین و طویل‌ترین رود ایران. این رود با میانگین آب‌دهی سالانه 18700 میلیون متر مکعب در ایستگاه اهواز و 890 کم طول تنها رود قابل کشتی‌رانی در استان خوزستان است. ارتفاع سرچشمه رود 3000 متر است که با شیب متوسط 3/0 درصد از چشمه سارهای دامنه کوه‌های ونگ و زردکوه در 91 کیلومتری باختر شمالی شهرکرد سرچشمه گرفته و با نام آب کوهرنگ از دره خاوری زردکوه به سوی جنوب خاوری روان می‌شود^[۱].

کارون پس از طی مسافتی طولانی در مرکز جغرافیایی استان با رود «دز» که از شمال غرب به سوی جنوب شرق روان است، یکی شده و همچنان با نام کارون به سوی جنوب و پس از گذر از شهر اهواز (مرکز استان)، خرمشهر به اروند رود پیوسته و رود مرزی بین ایران و عراق را تشکیل می‌دهد. شاخه‌ای از کارون، در نزدیکی خرمشهر، با نام بهمن شیر، در مسیر دیگری به سوی خلیج فارس سرازیر می‌شود. وسعت حوضه آبگیر کارون حدود 60000 کمـ است و در مسیر خود، بخش عمده‌ای از جلگه خوزستان را آبیاری می‌کند^[۲].

بخشی از آب رود کارون پس از ورود به دریاچه سد کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری، از طریق تونل کوهرنگ به سرچشمه‌های زاینده‌ رود و به سوی اصفهان روان است. بر روی کارون سدهای متعددی با نام‌های شهید عباسپور، کَتوند علیا، گدار لندر، کارون2، 3 و 4 احداث شده و یا در حال مطالعه و احداث هستند که مجموعاً با دیگر سدهایی که بر روی سایر رودهای استان احداث شده است، تأثیر بسزایی در تأمین آب و تولید انرژی برق استان خواهد داشت^[۳].

کارون در گذشته با نام‌های مختلف دیگری خوانده می‌شد از جمله رود التوس، رود اولا، اولائوس، پاسی‌تیگر، دُجیل اهواز، رود خوزستان، رود شوشتر، کاران، کارن، کرن و کورن، رود گرگر^[۴] و احتمالاً رود «مَسْرقان» که مؤلف حدود العالم با این توضیح از آن یاد کرده است:

«و دیگر رود مَسْرقان اندر خوزستان، رودیست کی از رود شوشتر بر دارد و تا اهواز برود و همه کشت‌ها را آب دهد و آنچ بماند باز رود شوشتر افتد بنزدیکی اهواز و شهر عَسْکَر و مُکْرَم اندر میان این دو رود افتد»^[۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ جعفری، عباس. گیتا‌شناسی. ج2، رودها و رودنامه ایران. چ2، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص344-342.
↑ سازمان نقشه‌برداری کشور. اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران). نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص9.
↑ سازمان پژوهش وبرنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان خوزستان. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص5و32.
↑ چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210و211.
↑ حدود العالم من المشرق الی المغرب. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص46.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

کبری حکیمیان

[1] جعفری، عباس. گیتا‌شناسی. ج2، رودها و رودنامه ایران. چ2، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص344-342.

[2] سازمان نقشه‌برداری کشور. اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران). نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص9.

[3] سازمان پژوهش وبرنامه‌ریزی آموزشی. جغرافیای استان خوزستان. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص5و32.

[4] چکنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210و211.

[5] حدود العالم من المشرق الی المغرب. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص46.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 کارون، پرآب‌ترین و طویل‌ترین رود [[کشور ایران|ایران]]. این رود با میانگین آب‌دهی سالانه 18700 میلیون متر مکعب در ایستگاه [[اهواز]] و 890 کم طول تنها رود قابل کشتی‌رانی در [[استان خوزستان]] است. ارتفاع سرچشمه رود 3000 متر است که با شیب متوسط 3/0 درصد از چشمه سارهای دامنه کوه‌های ونگ و [[زرد کوه|زردکوه]] در 91 کیلومتری باختر شمالی [[شهرکرد]] سرچشمه گرفته و با نام آب کوهرنگ از دره خاوری [[زرد کوه|زردکوه]] به سوی جنوب خاوری روان می‌شود<ref>جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی.''''' ج2'''''، رودها و رودنامه ایران.''''' چ2'''''،''''' تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص344-342.</ref>.
-کارون پس از طی مسافتی طولانی در مرکز جغرافیایی استان با رود «دز» که از شمال غرب به سوی جنوب شرق روان است، یکی شده و همچنان با نام کارون به سوی جنوب و پس از گذر از شهر [[اهواز]] (مرکز استان)، [[خرمشهر]] به [[اروندرود|اروند رود]] پیوسته و رود مرزی بین [[کشور ایران|ایران]] و عراق را تشکیل می‌دهد. شاخه‌ای از کارون، در نزدیکی [[خرمشهر]]، با نام بهمن شیر، در مسیر دیگری به سوی [[خلیج فارس]] سرازیر می‌شود. وسعت حوضه آبگیر کارون حدود 60000 کمـ است و در مسیر خود، بخش عمده‌ای از [[جلگه خوزستان]] را آبیاری می‌کند<ref>سازمان نقشه‌برداری کشور. '''''اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور''''')،''''' ص9.</ref>.بخشی از آب رود کارون پس از ورود به دریاچه سد کوهرنگ در [[استان چهارمحال و بختیاری]]، از طریق تونل کوهرنگ به سرچشمه‌های [[زاینده رود|زاینده‌ رود]] و به سوی [[اصفهان]] روان است. بر روی کارون سدهای متعددی با نام‌های شهید عباسپور، کَتوند علیا، گدار لندر، کارون2، 3 و 4 احداث شده و یا در حال مطالعه و احداث هستند که مجموعاً با دیگر سدهایی که بر روی سایر رودهای استان احداث شده است، تأثیر بسزایی در تأمین آب و تولید انرژی برق استان خواهد داشت<ref>سازمان پژوهش وبرنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص5و32.</ref>.
+کارون پس از طی مسافتی طولانی در مرکز جغرافیایی استان با رود «دز» که از شمال غرب به سوی جنوب شرق روان است، یکی شده و همچنان با نام کارون به سوی جنوب و پس از گذر از شهر [[اهواز]] (مرکز استان)، [[خرمشهر]] به [[اروندرود|اروند رود]] پیوسته و رود مرزی بین [[کشور ایران|ایران]] و عراق را تشکیل می‌دهد. شاخه‌ای از کارون، در نزدیکی [[خرمشهر]]، با نام بهمن شیر، در مسیر دیگری به سوی [[خلیج فارس]] سرازیر می‌شود. وسعت حوضه آبگیر کارون حدود 60000 کمـ است و در مسیر خود، بخش عمده‌ای از [[جلگه خوزستان]] را آبیاری می‌کند<ref>سازمان نقشه‌برداری کشور. '''''اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. نگارش دوم، چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور''''')،''''' ص9.</ref>.
-کارون در گذشته با نام‌های مختلف دیگری خوانده می‌شد از جمله رود التوس، رود اولا، اولائوس، پاسی‌تیگر، دُجیل اهواز، رود خوزستان، رود شوشتر، کاران، کارن، کرن و کورن، رود گرگر<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210و211.</ref> و احتمالاً رود «مَسْرقان» که مؤلف حدود العالم با این توضیح از آن یاد کرده است: «و دیگر رود مَسْرقان اندر [[استان خوزستان|خوزستان]]، رودیست کی از رود شوشتر بر دارد و تا اهواز برود و همه کشت‌ها را آب دهد و آنچ بماند باز رود شوشتر افتد بنزدیکی [[اهواز]] و شهر عَسْکَر و مُکْرَم اندر میان این دو رود افتد»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص46.</ref>.
+بخشی از آب رود کارون پس از ورود به دریاچه سد کوهرنگ در [[استان چهارمحال و بختیاری]]، از طریق تونل کوهرنگ به سرچشمه‌های [[زاینده رود|زاینده‌ رود]] و به سوی [[اصفهان]] روان است. بر روی کارون سدهای متعددی با نام‌های شهید عباسپور، کَتوند علیا، گدار لندر، کارون2، 3 و 4 احداث شده و یا در حال مطالعه و احداث هستند که مجموعاً با دیگر سدهایی که بر روی سایر رودهای استان احداث شده است، تأثیر بسزایی در تأمین آب و تولید انرژی برق استان خواهد داشت<ref>سازمان پژوهش وبرنامه‌ریزی آموزشی. '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص5و32.</ref>.
+کارون در گذشته با نام‌های مختلف دیگری خوانده می‌شد از جمله رود التوس، رود اولا، اولائوس، پاسی‌تیگر، دُجیل اهواز، رود خوزستان، رود شوشتر، کاران، کارن، کرن و کورن، رود گرگر<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، آستان قدس رضوی، ص210و211.</ref> و احتمالاً رود «مَسْرقان» که مؤلف حدود العالم با این توضیح از آن یاد کرده است:<blockquote>«و دیگر رود مَسْرقان اندر [[استان خوزستان|خوزستان]]، رودیست کی از رود شوشتر بر دارد و تا اهواز برود و همه کشت‌ها را آب دهد و آنچ بماند باز رود شوشتر افتد بنزدیکی [[اهواز]] و شهر عَسْکَر و مُکْرَم اندر میان این دو رود افتد»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص46.</ref>.</blockquote>
 == نیز نگاه کنید به ==
-* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 دریای خزر]
+* [[دریاچه خزر|دریای خزر]]
-* [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 خلیج فارس]
+* [[خلیج فارس]]
-* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%87 دریاچه اورمیه]
+* [[سفید رود]]
-* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%86%D9%85%DA%A9 دریاچه نمک]
+* [[اروندرود]]
-* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF_%D8%B1%D9%88%D8%AF سفید رود]
+* [[زاینده رود]]
-* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%AF اروندرود]
-* [https://iranology-e.ir/%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%AF زاینده رود]
-* [https://iranology-e.ir/%D9%87%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86_%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 جازموریان]
 == مآخذ ==