سید محمود طالقانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۸

سید محمود طالقانی برگرفته از وبسایت اونترو قابل بازیابی ازhttps://eventro.ir/events/36999

طالقانی، سید محمود، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه تهران.

فرزند آیت‌الله سید ابوالحسن حسینی طالقانی در گِلِیَردِ طالقان به دنیا آمد^[۱]. نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) می‌رسد. مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خواند و سپس در مدرسه فیضیه^* و رضویه به تحصیل نزد استادانی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگران پرداخت^[۲]. تحصیلاتش را در نجف پی گرفت و دوباره به قم بازگشت. با دقت در مسائل جامعه ایران و اوضاع و سیاست‌های کشور، از 1318ش به تشکیل جلسات تفسیر قرآن برای هدایت جامعه به سوی بهره‌گیری از مفاهیم قرآنی و تعالیم زندگی‌ساز آن، اقدام کرد که تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصی برقرار بود. سپس تا 1327ش در مسجد منشورالسلطان و از آن پس تا 1357ش به جز ایام زندان، در مسجد هدایت تهران، جلسات تفسیر را پی گرفت که حاصل آن به صورت تفسیر 6 جلدی پرتوی از قرآن انتشار یافته است. وی پس از شهریور ماه 1320ش در مسیر روشنگری مذهبی و روشنفکری دینی برای احیای افکار اصیل، کانون اسلام را تأسیس و مجله‌ای به نام دانش‌آموز از طرف کانون منتشر کرد^[۳].

فعالیت سیاسی خود را از سفر به همراه ارتش ایران در مقابله با فرقه دموکرات آذربایجان آغاز کرد و تا اواخر سال‌های دهه 1330ش در این مسیر با انجمن اسلامی دانشجویان، انجمن اسلامی مهندسین و جمعیت فدائیان اسلام^* همراهی و همکاری کرد^[۴]. در 1339ش، به اتفاق مهدی بازرگان^*، یدالله سحابی و احمد صدر حاج سید جوادی و چند تن دیگر، تشکل سیاسی مذهبی نهضت آزادی ایران^* را بنیان نهادند. جمعیتی با تفکر اسلامی و در جهت اقدام برای آزادی و استقلال ایران و شیوه عملی مخالفت با استبداد داخلی و استعمار خارجی. طالقانی از این زمان به مبارزات خویش بر ضد رژیم پهلوی قوت بخشید و تا پیروزی انقلاب اسلامی از پای ننشست و در این راه بارها دستگیر و زندانی رژیم گردید^[۵]. تفکر مذهبی و سیاسی، وی را به نشر افکار در میان مسلمانان جهان رهنمون ساخت. در مخالفت با تشکیل دولت اسرائیل فعالیت کرد و در کنفرانس‌های اسلامی در راه نشر افکار دینی شیعی شرکت جست، از جمله: مؤتمر شعوب المسلمین در کراچی (1331ش)، مؤتمر اسلامی قدس (1338ش)، مؤتمر اسلامی قاهره (دی 1340ش)^[۶].

بارزترین وجه فعالیت آیت‌الله طالقانی تا انقلاب اسلامی، سخنرانی‌ها و مجالس تفسیر قرآن ایشان است که جمع زیادی از جوانان و تحصیل‌کردگان و اقشار مذهبی، شنونده سخنانش بودند. او با استفاده از فضا و محیط به دست آمده، فعالیت‌هایش را بر ضد رژیم پهلوی شدت بخشید و مسجد هدایت را به مرکزی برای مبارزه بر ضد محمدرضا شاه و عوامل و حامیانش مبدل کرد و در روشنگری اذهان مردم تلاش بسیار نمود. او را به بهانه نشر اعلامیه‌ای بر ضد سرکوب‌گران قیام 15 خرداد 1342ش، بازداشت کردند و به 10 سال زندان محکوم ساختند. در 1346ش آزاد شد. پس از کمک به مردم فلسطین و فعالیت بر ضد حاکمیت اسرائیل، در 1350ش دوباره بازداشت و به زابل و بافت کرمان تبعید شد. پس از آزادی در خرداد 1352ش، بار دیگر در پاییز 1354ش به زندان افکنده شد که تا 8 آبان 1357ش زندانش ادامه داشت^[۷]. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از سوی امام خمینی، ابتدا به ریاست شورای انقلاب^*8 و سپس به عنوان نخستین امام جمعه تهران منصوب شد. 6 نماز جمعه^* و یک نماز عید فطر به امامت ایشان و جمعیت میلیونی نمازگزار برگزار گردید^[۸]. او برای عضویت در شورای بررسی متن نهایی قانون اساسی^* جمهوری اسلامی، یا مجلس خبرگان قانون اساسی^* از سوی مردم تهران انتخاب شد و در اعتراض به تشریفات جلسات و عدم توجه به شرایط انقلابی، کفش خود را در آورده، در جلوی صندلی روی زمین نشست و پس از چندی هم از حضور در جلسات خودداری کرد. وی سرانجام در نیمه شب 19 شهریور 1358ش درگذشت و در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ میرابوالقاسمی، محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85.
↑ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397.
↑ تهران: دوستان و ناهید، 1381؛ میرابوالقاسمی. همان. ج 1، ص 142-188؛ نهضت بیدارگری در جهان اسلام. به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.
↑ میرابوالقاسمی. محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 253-273؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی. ج 2، ص 1397.
↑ میرابوالقاسمی محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 421-432.
↑ یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیت‌الله طالقانی). تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ج 1، بازوی توانای اسلام. ص هفده.
↑ یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیت‌الله طالقانی). تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، بازوی توانای اسلام. ج 3، مالک اشتر دوران. ص پنج تا هفت؛ میرابوالقاسمی. محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 479-676.
↑ یعقوبی، اسماعیل. آشنایی با مشاهیر طالقان. تهران: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی محسنی، 1375، ص 285.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

جعفر گلشن

[1] میرابوالقاسمی، محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85.

[2] دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397.

[3] تهران: دوستان و ناهید، 1381؛ میرابوالقاسمی. همان. ج 1، ص 142-188؛ نهضت بیدارگری در جهان اسلام. به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.

[4] میرابوالقاسمی. محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 253-273؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی. ج 2، ص 1397.

[5] میرابوالقاسمی محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 421-432.

[6] یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیت‌الله طالقانی). تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ج 1، بازوی توانای اسلام. ص هفده.

[7] یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیت‌الله طالقانی). تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، بازوی توانای اسلام. ج 3، مالک اشتر دوران. ص پنج تا هفت؛ میرابوالقاسمی. محمدحسین. طالقانی فریادی در سکوت. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 479-676.

[8] یعقوبی، اسماعیل. آشنایی با مشاهیر طالقان. تهران: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی محسنی، 1375، ص 285.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 [[پرونده:36999.jpg|بندانگشتی|سید محمود طالقانی برگرفته از وبسایت اونترو قابل بازیابی از<nowiki/>https://eventro.ir/events/36999]]
-'''طالقانی، سید محمود'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه تهران.
+'''[[سید محمود طالقانی|طالقانی، سید محمود]]'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه تهران.
 فرزند آیت‌الله سید ابوالحسن حسینی طالقانی در گِلِیَردِ طالقان به دنیا آمد<ref>میرابوالقاسمی، محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85. </ref>. نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) می‌رسد. مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خواند و سپس در [[مدرسه فیضیه]]<sup>*</sup> و رضویه به تحصیل نزد استادانی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگران پرداخت<ref>'''''دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی'''''. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397. </ref>. تحصیلاتش را در نجف پی گرفت و دوباره به [[قم]] بازگشت. با دقت در مسائل جامعه ایران و اوضاع و سیاست‌های کشور، از 1318ش به تشکیل جلسات تفسیر ''قرآن'' برای هدایت جامعه به سوی بهره‌گیری از مفاهیم قرآنی و تعالیم زندگی‌ساز آن، اقدام کرد که تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصی برقرار بود. سپس تا 1327ش در مسجد منشورالسلطان و از آن پس تا 1357ش به جز ایام زندان، در مسجد هدایت تهران، جلسات تفسیر را پی گرفت که حاصل آن به صورت تفسیر 6 جلدی ''پرتوی از قرآن'' انتشار یافته است. وی پس از شهریور ماه 1320ش در مسیر روشنگری مذهبی و روشنفکری دینی برای احیای افکار اصیل، کانون اسلام را تأسیس و مجله‌ای به نام ''دانش‌آموز'' از طرف کانون منتشر کرد<ref>  تهران: دوستان و ناهید، 1381؛ میرابوالقاسمی. همان. ج 1، ص 142-188؛ '''''نهضت''''' '''''بیدارگری در جهان اسلام'''''. به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.</ref>.
@@ خط ۱۴: / خط ۱۴: @@
 * [[مدرسه فیضیه]]
 == مآخذ ==
+<references />
 == منبع اصلی ==
 [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،