پرش به محتوا

رسالات عکاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۹: خط ۱۹:
نخستین رساله به نام فوتگرافی و آخرین آن‌ها '''صنعت عکاسی''' است.  
نخستین رساله به نام فوتگرافی و آخرین آن‌ها '''صنعت عکاسی''' است.  


مشخصات رساله‌های مربوط به عکاس ایران در دوران قاجار، شامل رساله‌های مستقل و یا پیوست کتاب‌های دیگر، به ترتیب سال نگارش به قرار زیر است:  
مشخصات رساله‌های مربوط به عکاس ایران در [[قاجاریه|دوران قاجار]]، شامل رساله‌های مستقل و یا پیوست کتاب‌های دیگر، به ترتیب سال نگارش به قرار زیر است:  


1.   کتاب‌ '''''فوتگرافی''''': که نخستین رساله در فن عکاسی است. تاریخ نگارش، قبل از 1274ق/ 1858م، نویسنده ناشناس، نسخه دستنوشت، کتابخانه مسجد و مدرسه سپهسالار (شهید مطهری)، شماره 2841<ref>طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین، شاهِ عکاس.''''' تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص217-219.</ref>.  
1.   کتاب‌ '''''فوتگرافی''''': که نخستین رساله در [[رشته عکاسی|فن عکاسی]] است. تاریخ نگارش، قبل از 1274ق/ 1858م، نویسنده ناشناس، نسخه دستنوشت، کتابخانه مسجد و مدرسه سپهسالار (شهید مطهری)، شماره 2841<ref>طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین، شاهِ عکاس.''''' تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص217-219.</ref>.  


2.  کتاب '''''عکس'':'''<sup>2</sup> تاریخ نگارش 1280ق/ 1863م، نویسنده محمد کاظم ابن احمد محلاتی، تا به امروز 4 نسخه دستنویس از این کتاب در کتابخانه‌های مختلف ایران شناسایی شده است.
2.  کتاب '''''عکس'''''<ref>طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین، شاهِ عکاس.''''' تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص172-175.</ref>''':''' تاریخ نگارش 1280ق/ 1863م، نویسنده محمد کاظم ابن احمد محلاتی، تا به امروز 4 نسخه دستنویس از این کتاب در کتابخانه‌های مختلف ایران شناسایی شده است.


3.  کتاب '''''عکاسی''''':<sup>3</sup> تاریخ نگارش 1294ق/ 1877، مترجم علی‌بخش میرزا قاجار، نسخه دستنوشت، کتابخانه ظاهریه دمشق (سوریه)، شماره 3943.
3.  کتاب '''''عکاسی'''''<ref>طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین، شاهِ عکاس.''''' تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص176-179.</ref>: تاریخ نگارش 1294ق/ 1877، مترجم علی‌بخش میرزا قاجار، نسخه دستنوشت، کتابخانه ظاهریه دمشق (سوریه)، شماره 3943.


4.  رساله '''''فن عکاسی''''': تاریخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم آنتوان سِوْرْیُوگین[1]، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ایران، شماره 1679/ف.
4.  رساله '''''فن عکاسی''''': تاریخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم آنتوان سِوْرْیُوگین[1]، نسخه دستنوشت، [https://www.nlai.ir کتابخانه ملی ایران]، شماره 1679/ف.


5.  کتاب '''''مجموعه الصنایع''''' (باب چهل و چهارم در عکاسی<sup>4</sup>)، تاریخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم میرزا محمد شیرازی، چاپ سنگی، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.
5.  کتاب '''''مجموعه الصنایع''''' (باب چهل و چهارم در عکاسی<ref>'''''ملک‌الکُتاب'''''، '''''مجموعه الصنایع'''''. چاپ سنگی، کلکته: 1295ق / ؟م، ص103-110.</ref>)، تاریخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم میرزا محمد شیرازی، [[چاپ سنگی]]، [https://library.ut.ac.ir/fa کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران].


6.  کتاب '''''مرآت البلدان ناصری''''' (بخشی از کتاب<sup>5</sup>)، تاریخ نگارش 1296ق/ 1879م، نویسنده محمدحسن خان صنیع‌الدوله، (اعتمادالسلطنه).
6.  کتاب '''''مرآت البلدان ناصری''''' (بخشی از کتاب<ref>اعتمادالدوله، محمدحسن'''''. مرآه البلدان'''''. به کوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث. تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 3، ص 1445-1447.</ref>)، تاریخ نگارش 1296ق/ 1879م، نویسنده محمدحسن خان صنیع‌الدوله، (اعتمادالسلطنه).


7.  رساله '''''قواعد عکس و تلگراف'''''، تاریخ نگارش 1298ق/ 1880م، نویسنده حسن ابن علیرضا لاهیجی نجفی، نسخه دستنوشت، کتابخانه مرکزی دانشگاه اصفهان، شماره 8092 (میکروفیلم شماره 4573 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران).
7.  رساله '''''قواعد عکس و تلگراف'''''، تاریخ نگارش 1298ق/ 1880م، نویسنده حسن ابن علیرضا لاهیجی نجفی، نسخه دستنوشت، [https://library.ui.ac.ir/ کتابخانه مرکزی دانشگاه اصفهان]، شماره 8092 (میکروفیلم شماره 4573 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران).


8.  '''طرز عکس انداختن پاپارنیان[2]'''،<sup>6</sup> [پاپازیان] (یک صفحه)، تاریخ نگارش 1299ق/ 1881م نویسنده این یک صفحه را از روی خط سرکار معین لشکر نوشته است، نسخه دستنوشت کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، جنگ خطی، شماره 3966.
8.  '''طرز عکس انداختن پاپارنیان[2]'''<ref>طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین، شاهِ عکاس.''''' تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص.181.</ref>، [پاپازیان] (یک صفحه)، تاریخ نگارش 1299ق/ 1881م نویسنده این یک صفحه را از روی خط سرکار معین لشکر نوشته است، نسخه دستنوشت [https://library.ut.ac.ir/fa کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران]، جنگ خطی، شماره 3966.


9.  کتاب '''''عکاسی'' ('''رساله '''''محمود'')،'''<sup>7</sup> از مؤلفی فرانسوی. ترجمه میرزا محمودخان شیمی در 1301ق / 1884م، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ایران، شماره 1091/ف.
9.  کتاب '''''عکاسی'' ('''رساله '''''محمود'')'''<ref>ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 313-314.</ref>'''،''' از مؤلفی فرانسوی. ترجمه میرزا محمودخان شیمی در 1301ق / 1884م، نسخه دستنوشت، [https://www.nlai.ir کتابخانه ملی ایران]، شماره 1091/ف.


10. کتاب '''''علم عکاسی'''''، تاریخ نگارش 1307ق/ 1889م، نویسنده میرزا احمد عکاسباشی (صنیع‌السلطنه) نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ایران، شماره 487/ف.
10. کتاب '''''علم عکاسی'''''، تاریخ نگارش 1307ق/ 1889م، نویسنده میرزا احمد عکاسباشی (صنیع‌السلطنه) نسخه دستنوشت، [https://www.nlai.ir کتابخانه ملی ایران]، شماره 487/ف.


11. کتاب '''''المآثر والآثار''''' (بخش «ترویج علم و عمل عکس»)،<sup>8</sup> تاریخ نگارش 1306ق/ 1888م، نویسنده محمدحسن خان اعتمادالسلطنه.
11. کتاب '''''المآثر والآثار''''' (بخش «ترویج علم و عمل عکس»)<ref>اعتمادالسلطنه، محمدحسن. '''''چهل سال تاریخ ایران (المآثر و الآثار)'''''. به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر، 1374، ج 1، ص130-131.</ref>، تاریخ نگارش 1306ق/ 1888م، نویسنده محمدحسن خان اعتمادالسلطنه.


12. رساله '''''عکسیه حَشریّه'''''، تاریخ نگارش 1307ق/ 1889م، نویسنده محمد ابن علی مشکات المُلک، چاپ سنگی، طهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، شماره 526678 ک. م ـ 301 .
12. رساله '''''عکسیه حَشریّه'''''، تاریخ نگارش 1307ق/ 1889م، نویسنده محمد ابن علی مشکات المُلک، [[چاپ سنگی]]، طهران، [https://library.ut.ac.ir/fa کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران]، شماره 526678 ک. م ـ 301 .


13. کتاب '''''احمد''''' (سفینه طالبی)، (صحبت دهم ذیل عنوان: آقا احمد ما عکاسی می‌کند)، تاریخ نگارش 1307ق/ 1890م، نویسنده حاج میرزا عبدالرحیم تبریزی معروف به طالبوف (چاپ سنگی، کتابخانه ملی ایران).
13. کتاب '''''احمد''''' (سفینه طالبی)، (صحبت دهم ذیل عنوان: آقا احمد ما عکاسی می‌کند)، تاریخ نگارش 1307ق/ 1890م، نویسنده حاج میرزا عبدالرحیم تبریزی معروف به طالبوف ([[چاپ سنگی]]، کتابخانه ملی ایران)<ref>ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 314-316.</ref>.


14. '''''کشف الصنایع و مخزن الطباعه''''' (منتخبات محمدی)، (بیان بیستم، در علم عکاسی...<sup>10</sup>)، تاریخ نگارش، 1311ق/ 1894م، نویسنده حکیم کامران شیرازی (ملک‌الکُتّاب)، بمبئی، چاپ سنگی، 1311ق.
14. '''''کشف الصنایع و مخزن الطباعه''''' (منتخبات محمدی)، (بیان بیستم، در علم عکاسی...<ref name=":0">ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 310-312.</ref>)، تاریخ نگارش، 1311ق/ 1894م، نویسنده حکیم کامران شیرازی (ملک‌الکُتّاب)، بمبئی، [[چاپ سنگی]]، 1311ق.


15. '''''کشف الصنایع و منتخبات علی الحسینی'''''، (بیان هشتم در علم عکاسی... <sup>10</sup>) دست‌نوشتی از علی الحسینی مربوط به سده 13ق، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، شماره 2261 (میکرو فیلم).
15. '''''کشف الصنایع و منتخبات علی الحسینی'''''، (بیان هشتم در علم عکاسی... <ref name=":0" />) دست‌نوشتی از علی الحسینی مربوط به سده 13ق، [https://library.ut.ac.ir/fa کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران]، شماره 2261 (میکرو فیلم).


16. کتاب '''عکاسی'''، تاریخ نگارش 1313ق/ 1895م، مترجم محسن میرزا شمس‌الشعرا، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ملک، شماره 6266.
16. کتاب '''عکاسی'''، تاریخ نگارش 1313ق/ 1895م، مترجم محسن میرزا شمس‌الشعرا، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ملک، شماره 6266.


17. رساله '''''شعاع الشموس، فی‌المرایاء والعکوس'''''،<sup>11</sup> تاریخ نگارش 1322ق/ 1905م، نویسنده میرزا شفیع‌خان محقق‌السلطان، نسخه دستنوشت، مجموعه شخصی شادروان یحیی ذکاء.
17. رساله '''''شعاع الشموس، فی‌المرایاء والعکوس'''''<ref>ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 316-318.</ref>، تاریخ نگارش 1322ق/ 1905م، نویسنده میرزا شفیع‌خان محقق‌السلطان، نسخه دستنوشت، مجموعه شخصی شادروان [[یحیی ذکاء]].


18. کتاب '''''علم عکاسی جدید'''''، تاریخ نگارش 1325ق/ 1907م، نویسنده گارنیک خان دالکجیان[3]، چاپ سُربی، تهران، مطبعه فاروس، 1325ق / ؟م.
18. کتاب '''''علم عکاسی جدید'''''، تاریخ نگارش 1325ق/ 1907م، نویسنده گارنیک خان دالکجیان[3]، [[چاپ سربی|چاپ سُربی]]، تهران، مطبعه فاروس، 1325ق / ؟م.


19. رساله '''''هنرآموز'''''، (بخش عکاسی<sup>12</sup>)، تاریخ نگارش 1322ق/ 1904م، نویسنده حسین (مدیر کتبخانه کمال در تبریز). کتابخانه ملی ایران، چاپ سنگی شماره 12989/ س.
19. رساله '''''هنرآموز'''''، (بخش عکاسی<ref>'''''هنرآموز'''''. ترجمه و تألیف حسین (مدیر کتبخانه کمال در تبریز) 1322ق/ 1904م، چاپ سنگی، کتابخانه ملی ایران، 12989/س، ص80- 102.</ref>)، تاریخ نگارش 1322ق/ 1904م، نویسنده حسین (مدیر کتابخانه کمال در [[تبریز]]). [https://www.nlai.ir کتابخانه ملی ایران]، [[چاپ سنگی]] شماره 12989/ س.


20. کتاب '''''صنعت عکاسی'''''، تاریخ نگارش 1333ق/ 1914م، نوشته مُسیو پاپاریان دواساز، چاپ سُربی، تهران، مطبعه فاروس.
20. کتاب '''''صنعت عکاسی'''''، تاریخ نگارش 1333ق/ 1914م، نوشته مُسیو پاپاریان دواساز، [[چاپ سربی|چاپ سُربی]]، تهران، مطبعه فاروس.


== نیز نگاه کنید به ==


* [[رشته عکاسی]]<br />


'''مآخذ:'''
== مآخذ ==
 
<references />
1.    طهماسب‌پور، محمدرضا. '''''ناصرالدین، شاهِ عکاس.''''' تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص217-219.
 
2.    همان. ص 172-175.
 
3.    همان. ص 176-179.
 
4.    '''''ملک‌الکُتاب'''''، '''''مجموعه الصنایع'''''. چاپ سنگی، کلکته: 1295ق / ؟م، ص103-110.
 
5.    اعتمادالدوله، محمدحسن'''''. مرآه البلدان'''''. به کوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث. تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 3، ص 1445-1447.
 
6.    طهماسب‌پور. همان. ص181.
 
7.    ذکاء، یحیی. '''''تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران'''''. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 313-314.
 
8.    اعتمادالسلطنه، محمدحسن. '''''چهل سال تاریخ ایران (المآثر و الآثار)'''''. به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر، 1374، ج 1، ص130-131.
 
9.    ذکاء. همان. ص 314- 316.
 
10.  همان. ص 310-312.
 
11.  همان'''''.''''' ص 316- 318.
 
12.  '''''هنرآموز'''''. ترجمه و تألیف حسین (مدیر کتبخانه کمال در تبریز) 1322ق/ 1904م، چاپ سنگی، کتابخانه ملی ایران، 12989/س، ص80- 102.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
محمدرضا طهماسب پور
محمدرضا طهماسب پور
----[1].  
[2].  
[3].  

نسخهٔ ‏۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۲

رسالات عکاسی، مجموعه‌ای از متون دستنوشته و چاپی درباره مباحث نظری و فنی عکاسی در دوران قاجار. این رساله‌ها را بیشتر، عکاسان و معلمان شیمی یا فیزیک مدرسه دارالفنون نوشته یا از زبان‌های فرانسه یا انگلیسی ترجمه کرده‌اند. علاقه ناصرالدین شاه به عکاسی، و نیاز عکاسان درباری به دانش فنی عکاسی، از انگیزه‌ها‌ی اصلی این نویسندگان و مترجمان در تألیف و ترجمه رساله‌های مربوط به عکاسی بود.

بخش‌هایی از این رساله‌ها به آشنایی با ابزار و وسایل عکاسی، تاریک‌خانه، نحوه عکسبرداری و طریقه ظهور شیشه‌های حساس عکاسی و چاپ عکس‌ها و آگاهی‌های دیگر اختصاص داده شده است. برخی از این رساله‌ها به صورت چاپ سنگی و یا چاپ سُربی منتشر شده‌اند. بر مبنای این نوشته‌ها می‌توان به سیر دگرگونی و پیشرفت و رواج عکاسی در ایران و گوناگونی شیوه‌ها و روش‌های مربوط به عکسبرداری و ظهور چاپ و ده‌ها موضوع دیگر در ایران و جهان پی برد. بیشتر این رساله‌ها، آراسته به هنرهایی مرتبط با کتاب‌آرایی، همچون خوشنویسی و جدول‌کشی بوده و پاره‌ای از آن‌ها نیز به فرمان ناصرالدین‌ شاه نوشته یا ترجمه شده‌اند. برخی از آن‌ها به ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه یا افرادی از رجال درباری اهدا شده‌اند.

برخی از مواردی را که می‌توان از این کتاب‌ها و رساله‌ها درباره عکاسی دریافت، به طور خلاصه به شرح زیر است:

  • چگونگی پیدایی و شکل‌گیری عکاسی در ایران؛
  • چگونگی نگارش کتاب‌ها  و رساله‌های عکاسی؛
  • توضیحات علمی و فنی درباره عکاسی و عکسبرداری؛
  • تحول شیوه‌های ظهور و چاپ عکس؛
  • دگرگونی ابزار و مواد عکاسی؛
  • نسخه‌های گوناگون ساخت و ترکیب داروهای شیمیایی عکاسی؛
  • سیر تحول شیوهای نگارش رساله‌ها؛
  • ورود اصطلاحات رایج عکاسی از زبان‌های خارجی به زبان فارسی؛
  • معادل‌سازی برای برخی کلمات و اصطلاحات عکاسی از زبان‌های خارجی در زبان فارسی؛
  • طرح اصول علمی و عملی و جنبه‌های زیبایی‌شناسی در عکاسی؛
  • چگونگی پیدایی و شکل‌گیری عکاسی در جهان.

نخستین رساله به نام فوتگرافی و آخرین آن‌ها صنعت عکاسی است.

مشخصات رساله‌های مربوط به عکاس ایران در دوران قاجار، شامل رساله‌های مستقل و یا پیوست کتاب‌های دیگر، به ترتیب سال نگارش به قرار زیر است:

1.   کتاب‌ فوتگرافی: که نخستین رساله در فن عکاسی است. تاریخ نگارش، قبل از 1274ق/ 1858م، نویسنده ناشناس، نسخه دستنوشت، کتابخانه مسجد و مدرسه سپهسالار (شهید مطهری)، شماره 2841[۱].

2.  کتاب عکس[۲]: تاریخ نگارش 1280ق/ 1863م، نویسنده محمد کاظم ابن احمد محلاتی، تا به امروز 4 نسخه دستنویس از این کتاب در کتابخانه‌های مختلف ایران شناسایی شده است.

3.  کتاب عکاسی[۳]: تاریخ نگارش 1294ق/ 1877، مترجم علی‌بخش میرزا قاجار، نسخه دستنوشت، کتابخانه ظاهریه دمشق (سوریه)، شماره 3943.

4.  رساله فن عکاسی: تاریخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم آنتوان سِوْرْیُوگین[1]، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ایران، شماره 1679/ف.

5.  کتاب مجموعه الصنایع (باب چهل و چهارم در عکاسی[۴])، تاریخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم میرزا محمد شیرازی، چاپ سنگی، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران.

6.  کتاب مرآت البلدان ناصری (بخشی از کتاب[۵])، تاریخ نگارش 1296ق/ 1879م، نویسنده محمدحسن خان صنیع‌الدوله، (اعتمادالسلطنه).

7.  رساله قواعد عکس و تلگراف، تاریخ نگارش 1298ق/ 1880م، نویسنده حسن ابن علیرضا لاهیجی نجفی، نسخه دستنوشت، کتابخانه مرکزی دانشگاه اصفهان، شماره 8092 (میکروفیلم شماره 4573 در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران).

8.  طرز عکس انداختن پاپارنیان[2][۶]، [پاپازیان] (یک صفحه)، تاریخ نگارش 1299ق/ 1881م نویسنده این یک صفحه را از روی خط سرکار معین لشکر نوشته است، نسخه دستنوشت کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، جنگ خطی، شماره 3966.

9.  کتاب عکاسی (رساله محمود)[۷]، از مؤلفی فرانسوی. ترجمه میرزا محمودخان شیمی در 1301ق / 1884م، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ایران، شماره 1091/ف.

10. کتاب علم عکاسی، تاریخ نگارش 1307ق/ 1889م، نویسنده میرزا احمد عکاسباشی (صنیع‌السلطنه) نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ایران، شماره 487/ف.

11. کتاب المآثر والآثار (بخش «ترویج علم و عمل عکس»)[۸]، تاریخ نگارش 1306ق/ 1888م، نویسنده محمدحسن خان اعتمادالسلطنه.

12. رساله عکسیه حَشریّه، تاریخ نگارش 1307ق/ 1889م، نویسنده محمد ابن علی مشکات المُلک، چاپ سنگی، طهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، شماره 526678 ک. م ـ 301 .

13. کتاب احمد (سفینه طالبی)، (صحبت دهم ذیل عنوان: آقا احمد ما عکاسی می‌کند)، تاریخ نگارش 1307ق/ 1890م، نویسنده حاج میرزا عبدالرحیم تبریزی معروف به طالبوف (چاپ سنگی، کتابخانه ملی ایران)[۹].

14. کشف الصنایع و مخزن الطباعه (منتخبات محمدی)، (بیان بیستم، در علم عکاسی...[۱۰])، تاریخ نگارش، 1311ق/ 1894م، نویسنده حکیم کامران شیرازی (ملک‌الکُتّاب)، بمبئی، چاپ سنگی، 1311ق.

15. کشف الصنایع و منتخبات علی الحسینی، (بیان هشتم در علم عکاسی... [۱۰]) دست‌نوشتی از علی الحسینی مربوط به سده 13ق، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، شماره 2261 (میکرو فیلم).

16. کتاب عکاسی، تاریخ نگارش 1313ق/ 1895م، مترجم محسن میرزا شمس‌الشعرا، نسخه دستنوشت، کتابخانه ملی ملک، شماره 6266.

17. رساله شعاع الشموس، فی‌المرایاء والعکوس[۱۱]، تاریخ نگارش 1322ق/ 1905م، نویسنده میرزا شفیع‌خان محقق‌السلطان، نسخه دستنوشت، مجموعه شخصی شادروان یحیی ذکاء.

18. کتاب علم عکاسی جدید، تاریخ نگارش 1325ق/ 1907م، نویسنده گارنیک خان دالکجیان[3]، چاپ سُربی، تهران، مطبعه فاروس، 1325ق / ؟م.

19. رساله هنرآموز، (بخش عکاسی[۱۲])، تاریخ نگارش 1322ق/ 1904م، نویسنده حسین (مدیر کتابخانه کمال در تبریز). کتابخانه ملی ایران، چاپ سنگی شماره 12989/ س.

20. کتاب صنعت عکاسی، تاریخ نگارش 1333ق/ 1914م، نوشته مُسیو پاپاریان دواساز، چاپ سُربی، تهران، مطبعه فاروس.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص217-219.
  2. ↑ طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص172-175.
  3. ↑ طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص176-179.
  4. ↑ ملک‌الکُتاب، مجموعه الصنایع. چاپ سنگی، کلکته: 1295ق / ؟م، ص103-110.
  5. ↑ اعتمادالدوله، محمدحسن. مرآه البلدان. به کوشش عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث. تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 3، ص 1445-1447.
  6. ↑ طهماسب‌پور، محمدرضا. ناصرالدین، شاهِ عکاس. تهران: نشر تاریخ ایران، 1381، ص.181.
  7. ↑ ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 313-314.
  8. ↑ اعتمادالسلطنه، محمدحسن. چهل سال تاریخ ایران (المآثر و الآثار). به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر، 1374، ج 1، ص130-131.
  9. ↑ ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 314-316.
  10. ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 310-312.
  11. ↑ ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. به کوشش کریم امامی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص 316-318.
  12. ↑ هنرآموز. ترجمه و تألیف حسین (مدیر کتبخانه کمال در تبریز) 1322ق/ 1904م، چاپ سنگی، کتابخانه ملی ایران، 12989/س، ص80- 102.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا طهماسب پور

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=رسالات_عکاسی&oldid=4442»