پرش به محتوا

داروغه: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''داروغه،''' عنوان یكی از مناصب حكومتی در دوره‌های مختلف تاریخ اجتماعی ایران.  
'''داروغه،''' عنوان یکی از مناصب حکومتی در دوره‌های مختلف تاریخ اجتماعی [[کشور ایران|ایران]].  


نخستین بار اصطلاح داروغه (واژه مغولی به معنای رئیس) در [[مغول ها|دوره مغول‌های]] [[ایلخانان|ایلخانی]] (654- 750ق/ 1256- 1349م) پدید آمد و رفته رفته جایگزین اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوایل [[نهضت مشروطه|دوره مشروطیت]] (1324ق/ 1906م) پایدار باقی ماند.<sup>1</sup>‌ مقام صاحب این شغل در سده‌های 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطه (حاكم پایتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود.<sup>2</sup>  
نخستین بار اصطلاح داروغه (واژه مغولی به معنای رئیس) در [[مغول ها|دوره مغول‌های]] [[ایلخانان|ایلخانی]] (654- 750ق/ 1256- 1349م) پدید آمد و رفته رفته جایگزین اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوایل [[نهضت مشروطه|دوره مشروطیت]] (1324ق/ 1906م) پایدار باقی ماند<ref name=":0">  Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.</ref>.‌ مقام صاحب این شغل در سده‌های 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطه (حاکم پایتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود<ref> پطروشفسكی، ایلیا پاولویچ. '''''اسلام در ایران'''''. ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، 1354ش، ص. 210.</ref>.


در دوره صفوی داروغگی منصبی شبیه شهردار شهر،<sup>3</sup> و جزو دیوان‌بیگی بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت.<sup>4</sup> داروغه در دوره‌های تاریخی مختلف به صاحب منصب‌های گوناگون نیز گفته می‌شده است، مانند حكام شهرها، حكام پایتخت، سرپرست منشیان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغه فراشخانه) و دفترخانه (داروغه دفترخانه)<sup>5</sup> و رئیس شبگردان و پاسبانان شهر یا نظمیه (شهربانی).<sup>6</sup> بازارهای شهرهای بزرگ نیز داروغه داشتند كه بر امور بازار نظارت می‌كردند.<sup>7</sup> در دوره قاجار داروغگان بازار مانند مُحتَسِب<sup>*</sup>،گران‌فروشان را تنبیه و جریمه می‌كردند.<sup>8</sup> زندان شهر تهران هم زیر نظر داروغه بود.<sup>9</sup> در عاشورای هر سال داروغه بازار شهر تهران در سبزه میدان می‌نشست و دسته‌های عزاداری محله‌ها از برابر او می‌گذشتند و برخی از مردم برای آزادی زندانیانشان نزد او شفاعت می‌كردند.<sup>10</sup>
در [[صفویان|دوره صفوی]] داروغگی منصبی شبیه شهردار شهر<ref name=":0" />، و جزو دیوان‌بیگی بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت<ref> '''''تذکره الملوک.''''' به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 48.</ref>. داروغه در دوره‌های تاریخی مختلف به صاحب منصب‌های گوناگون نیز گفته می‌شده است، مانند حکام شهرها، حکام پایتخت، سرپرست منشیان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغه فراشخانه) و دفترخانه (داروغه دفترخانه)<ref>مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی'''''. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، ص.136</ref><ref>'''''عالم آرای صفوی.''''' به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، ص. 247.</ref><ref>'''''تذکره الملوک.''''' به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 58- 59.</ref><ref>Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.</ref> و رئیس شبگردان و پاسبانان شهر یا نظمیه (شهربانی)<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1345ش، جلد 1، ص. 490.</ref>. بازارهای شهرهای بزرگ نیز داروغه داشتند که بر امور بازار نظارت می‌کردند<ref name=":1">  Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.6.</ref>. در [[قاجاریه|دوره قاجار]] داروغگان بازار مانند [[مُحتسب|مُحتَسِب]]<sup>*</sup>،گران‌فروشان را تنبیه و جریمه می‌کردند<ref>دالمانی، رنه. '''''سفرنامه از خراسان تا بختیاری'''''. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، ص. 105.</ref>. زندان شهر [[استان تهران|تهران]] هم زیر نظر داروغه بود<ref>نجمی، ناصر. '''''دارالخلافه تهران'''''. امیرکبیر، 1352ش، ص.155.</ref>. در عاشورای هر سال داروغه [[بازار]] شهر [[استان تهران|تهران]] در سبزه میدان می‌نشست و دسته‌های عزاداری محله‌ها از برابر او می‌گذشتند و برخی از مردم برای آزادی زندانیانشان نزد او شفاعت می‌کردند<ref name=":1" /><ref>لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، '''''مجله مردم‌شناسی'''''. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، ص. 36- 46.</ref><ref>کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، '''''سفرنامه کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص. 104- 163- 164.</ref><ref>نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، '''''دارالخلافه تهران'''''. تهران: امیرکبیر، 1352، ص.97.</ref>.


'''''مآخذ:'''''
== نیز نگاه کنید به ==
 
* [[مغول ها]]
* [[نهضت مشروطه]]
* [[صفویان]]
* [[قاجاریه]]
* [[مُحتسب]]
 
== مآخذ ==


1.       Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.
1.       Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.


                                 2.       پطروشفسكی، ایلیا پاولویچ. '''''اسلام در ایران'''''. ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، 1354ش، 210.
                                 2.       پطروشفسکی، ایلیا پاولویچ. '''''اسلام در ایران'''''. ترجمه کریم کشاورز، تهران: پیام، 1354ش، 210.


3.       Lambton, ibid.
3.       Lambton, ibid.


                                 4.       '''''تذكرهالملوك.''''' به كوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48.
                                 4.       '''''تذکره الملوک.''''' به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48.
 
                                 5.       مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی'''''. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 136؛ '''''عالم آرای صفوی.''''' به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، 247؛  '''''تذکره الملوک.''''' به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 58- 59؛


                                 5.       مینورسكی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حكومت صفوی'''''. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 136؛ '''''عالم آرای صفوی.''''' به كوشش یدالله شكری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، 247؛ '''''تذكرهالملوك'''''. 58- 59؛ Lambton, 4.
  Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.


                                 6.       مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: امیركبیر، 1345ش، 1/940.
                                 6.       مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1345ش، 1/940.


7.       Lambton, 6.
7.       Lambton, 6.
خط ۲۳: خط ۳۳:
                                 8.       دالمانی، رنه. '''''سفرنامه از خراسان تا بختیاری'''''. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، 105.
                                 8.       دالمانی، رنه. '''''سفرنامه از خراسان تا بختیاری'''''. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، 105.


                                 9.       نجمی، ناصر. '''''دارالخلافه تهران'''''. امیركبیر، 1352ش، 155.
                                 9.       نجمی، ناصر. '''''دارالخلافه تهران'''''. امیرکبیر، 1352ش، 155.


10.     Lambton, 6
10.     Lambton, 6


نیزنك: لمتون، ا. ك. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن كامشاد، '''''مجله مردم‌شناسی'''''. تهران: انتشارات اداره كل هنرهای زیبای كشور، 1338ش، 36- 46؛ كمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، '''''سفرنامه كمپفر'''''. ترجمه كیكاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، 104- 163- 164؛ نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، '''''دارالخلافه تهران'''''. تهران: امیركبیر، 1352، 97.
نیزنک: لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، '''''مجله مردم‌شناسی'''''. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، 36- 46؛ کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، '''''سفرنامه کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، 104- 163- 164؛ نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، '''''دارالخلافه تهران'''''. تهران: امیرکبیر، 1352، 97.




علی بلوکباشی
علی بلوکباشی

نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۱

داروغه، عنوان یکی از مناصب حکومتی در دوره‌های مختلف تاریخ اجتماعی ایران.

نخستین بار اصطلاح داروغه (واژه مغولی به معنای رئیس) در دوره مغول‌های ایلخانی (654- 750ق/ 1256- 1349م) پدید آمد و رفته رفته جایگزین اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوایل دوره مشروطیت (1324ق/ 1906م) پایدار باقی ماند[۱].‌ مقام صاحب این شغل در سده‌های 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطه (حاکم پایتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود[۲].

در دوره صفوی داروغگی منصبی شبیه شهردار شهر[۱]، و جزو دیوان‌بیگی بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت[۳]. داروغه در دوره‌های تاریخی مختلف به صاحب منصب‌های گوناگون نیز گفته می‌شده است، مانند حکام شهرها، حکام پایتخت، سرپرست منشیان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغه فراشخانه) و دفترخانه (داروغه دفترخانه)[۴][۵][۶][۷] و رئیس شبگردان و پاسبانان شهر یا نظمیه (شهربانی)[۸]. بازارهای شهرهای بزرگ نیز داروغه داشتند که بر امور بازار نظارت می‌کردند[۹]. در دوره قاجار داروغگان بازار مانند مُحتَسِب*،گران‌فروشان را تنبیه و جریمه می‌کردند[۱۰]. زندان شهر تهران هم زیر نظر داروغه بود[۱۱]. در عاشورای هر سال داروغه بازار شهر تهران در سبزه میدان می‌نشست و دسته‌های عزاداری محله‌ها از برابر او می‌گذشتند و برخی از مردم برای آزادی زندانیانشان نزد او شفاعت می‌کردند[۹][۱۲][۱۳][۱۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

1.       Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.

                                 2.       پطروشفسکی، ایلیا پاولویچ. اسلام در ایران. ترجمه کریم کشاورز، تهران: پیام، 1354ش، 210.

3.       Lambton, ibid.

                                 4.       تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، 48.

                                 5.       مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، 136؛ عالم آرای صفوی. به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، 247؛ تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 58- 59؛

  Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.

                                 6.       مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1345ش، 1/940.

7.       Lambton, 6.

                                 8.       دالمانی، رنه. سفرنامه از خراسان تا بختیاری. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، 105.

                                 9.       نجمی، ناصر. دارالخلافه تهران. امیرکبیر، 1352ش، 155.

10.     Lambton, 6

نیزنک: لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، مجله مردم‌شناسی. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، 36- 46؛ کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، 104- 163- 164؛ نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، دارالخلافه تهران. تهران: امیرکبیر، 1352، 97.


علی بلوکباشی

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱   Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.
  2. ↑  پطروشفسكی، ایلیا پاولویچ. اسلام در ایران. ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، 1354ش، ص. 210.
  3. ↑  تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 48.
  4. ↑ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، ص.136
  5. ↑ عالم آرای صفوی. به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، ص. 247.
  6. ↑ تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 58- 59.
  7. ↑ Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.
  8. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1345ش، جلد 1، ص. 490.
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱   Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.6.
  10. ↑ دالمانی، رنه. سفرنامه از خراسان تا بختیاری. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، ص. 105.
  11. ↑ نجمی، ناصر. دارالخلافه تهران. امیرکبیر، 1352ش، ص.155.
  12. ↑ لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، مجله مردم‌شناسی. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، ص. 36- 46.
  13. ↑ کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص. 104- 163- 164.
  14. ↑ نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، دارالخلافه تهران. تهران: امیرکبیر، 1352، ص.97.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=داروغه&oldid=9147»