اعتضاد السلطنه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''اعتضادالسلطنه'''، | [[پرونده:E8fb0f549b584fa7a2faa2a1688651af.jpg|بندانگشتی|اعتضاد السلطنه برگرفته از وبسایت مجله اینترنتی همیار قابل بازیابی از<nowiki/>https://hamyaar.ir/post/12288/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B6%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%81/]] | ||
'''اعتضادالسلطنه'''، علی قلی میرزا (حـ 1234ق / ؟ ـ 10 محرم 1298ق / ؟) نویسنده و روزنامهنگار و مؤسس چندین نشریه در [[ایران]]. او پنجاه و چهارمین پسر [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلیشاه]] بود و در [[استان تهران|تهران]] به دنیا آمد. در 1275ق / ؟ به وزارت علوم رسید و در 1283ق / ؟ در تشكیلات جدیدی كه [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] به وجود آورد علاوه بر وزارت علوم، ریاست دارالفنون، وزارت صنایع و معادن و تجارت و [[تلگراف]] و تصدی روزنامهها و سرپرستی چاپخانههای كشور هم به او واگذار شد<ref>بامداد، مهدی. '''''تاریخ رجال ایران'''''. تهران: زوّار، 1347، ج2/447</ref>. | |||
اعتضادالسلطنه نخست | اعتضادالسلطنه نخست روزنامه «ملت سنیه [[ایران]]<sup>*</sup>» را تأسیس و نخستین شماره آن را روز 14 محرم 1283ق / ؟ انتشار داد. از سومین شماره نام این روزنامه به «[[روزنامه ملتی]]» تغییر پیدا كرد و شماره سوم در نهم جمادیالاول 1283ق [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] شد و تا آخرین شماره كه روز جمعه 20 جمادیالثانی 1287ق منتشر شد همین نام را داشت. این روزنامه در چاپخانه دولتی واقع در دارالفنون به خط نستعلیق ریز به [[چاپ سنگی]] میرسید و سردبیر آن میرزاحسن حكیمسامانی [مستوفی، 1285] فرزند قاآنی بود. در سال اول بیشتر مقالاتش را كه ویژه احول شاعران بود سامانی مینوشت. سرلوحه روزنامه ملتی، دورنمای [[مسجد شاه اصفهان|مسجد شاه]] [[تهران مصور|تهران]] و عدد صفحاتش از 5 تا هفت صفحه بود. چون این روزنامه به تعداد كافی به فروش نمیرفت [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] فرمان داد حاكمان و بزرگان هر ولایت روزنامه را بخرند و برای هر شهر و ناحیه سهمیهای معین كرد<ref>یغمائی، اقبال. وزیران علوم و معارف و فرهنگ ایران. تهران: مركز نشر دانشگاهی، 1375ص17.18</ref>. | ||
اعتضادالسلطنه | اعتضادالسلطنه غیر از اینها در مدت 22 سال تصدی وزارت علوم چند روزنامه و نشریه دیگر تأسیس كرد از جمله: 1- روزنامه ملت علیّه [[ایران]] 2- روزنامه علمیه دولت علیه ایران<sup>*</sup> كه 53 شماره از آن به سه زبان [[فارسی]]، [[عربی]] و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] انتشار یافت (بامداد 2/447). این روزنامه اولین نشریه در [[ایران]] بود كه برخی مقالات آن به زبان فرانسه نوشته شده بود<ref>'''''دایرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. مقاله اعتضادالسلطنه، ج9/353-354</ref>. | ||
از | از كارهای دیگر اعتضادالسلطنه برپائی نخستین خطوط [[تلگراف]] در [[ایران]] بود. او نخستین خط [[تلگراف]] را در تهران بین قصر سلطنتی و باغ لالهزار ایجاد كرد. پس از آن به اهتمام وی نخستین خط [[تلگراف]] بین شهری میان [[تهران مصور|تهران]] و [[سلطانیه(مزار)|سلطانیه]] در 1275ق دایر گردید (یغمائی، ص6، 12، 13). از او تألیفاتی چند مانند فلک السعاده (1278ق) و اكسیر التواریخ (؟ ) باقی مانده است. | ||
نیز نگاه کنید به | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلیشاه]] | |||
* [[روزنامه ملتی]] | |||
* [[چاپ سنگی]] | |||
* [[مسجد شاه اصفهان|مسجد شاه]] | |||
* [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] | |||
* [[تلگراف]]<br /> | |||
== مآخذ == | |||
بامداد، مهدی. '''''تاریخ رجال ایران'''''. تهران: زوّار، 1347، ج2/447؛ '''''دایرهالمعارف بزرگ اسلامی'''''. مقاله اعتضادالسلطنه، ج9/353-354؛ یغمائی، اقبال. '''''وزیران علوم و معارف و فرهنگ ایران'''''. تهران: مركز نشر دانشگاهی، 1375، ص6-21. | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
عبدالمحمد روح بخشان | عبدالمحمد روح بخشان | ||
نسخهٔ ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۰
اعتضادالسلطنه، علی قلی میرزا (حـ 1234ق / ؟ ـ 10 محرم 1298ق / ؟) نویسنده و روزنامهنگار و مؤسس چندین نشریه در ایران. او پنجاه و چهارمین پسر فتحعلیشاه بود و در تهران به دنیا آمد. در 1275ق / ؟ به وزارت علوم رسید و در 1283ق / ؟ در تشكیلات جدیدی كه ناصرالدین شاه به وجود آورد علاوه بر وزارت علوم، ریاست دارالفنون، وزارت صنایع و معادن و تجارت و تلگراف و تصدی روزنامهها و سرپرستی چاپخانههای كشور هم به او واگذار شد[۱].
اعتضادالسلطنه نخست روزنامه «ملت سنیه ایران*» را تأسیس و نخستین شماره آن را روز 14 محرم 1283ق / ؟ انتشار داد. از سومین شماره نام این روزنامه به «روزنامه ملتی» تغییر پیدا كرد و شماره سوم در نهم جمادیالاول 1283ق چاپ شد و تا آخرین شماره كه روز جمعه 20 جمادیالثانی 1287ق منتشر شد همین نام را داشت. این روزنامه در چاپخانه دولتی واقع در دارالفنون به خط نستعلیق ریز به چاپ سنگی میرسید و سردبیر آن میرزاحسن حكیمسامانی [مستوفی، 1285] فرزند قاآنی بود. در سال اول بیشتر مقالاتش را كه ویژه احول شاعران بود سامانی مینوشت. سرلوحه روزنامه ملتی، دورنمای مسجد شاه تهران و عدد صفحاتش از 5 تا هفت صفحه بود. چون این روزنامه به تعداد كافی به فروش نمیرفت ناصرالدین شاه فرمان داد حاكمان و بزرگان هر ولایت روزنامه را بخرند و برای هر شهر و ناحیه سهمیهای معین كرد[۲].
اعتضادالسلطنه غیر از اینها در مدت 22 سال تصدی وزارت علوم چند روزنامه و نشریه دیگر تأسیس كرد از جمله: 1- روزنامه ملت علیّه ایران 2- روزنامه علمیه دولت علیه ایران* كه 53 شماره از آن به سه زبان فارسی، عربی و فرانسه انتشار یافت (بامداد 2/447). این روزنامه اولین نشریه در ایران بود كه برخی مقالات آن به زبان فرانسه نوشته شده بود[۳].
از كارهای دیگر اعتضادالسلطنه برپائی نخستین خطوط تلگراف در ایران بود. او نخستین خط تلگراف را در تهران بین قصر سلطنتی و باغ لالهزار ایجاد كرد. پس از آن به اهتمام وی نخستین خط تلگراف بین شهری میان تهران و سلطانیه در 1275ق دایر گردید (یغمائی، ص6، 12، 13). از او تألیفاتی چند مانند فلک السعاده (1278ق) و اكسیر التواریخ (؟ ) باقی مانده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
بامداد، مهدی. تاریخ رجال ایران. تهران: زوّار، 1347، ج2/447؛ دایرهالمعارف بزرگ اسلامی. مقاله اعتضادالسلطنه، ج9/353-354؛ یغمائی، اقبال. وزیران علوم و معارف و فرهنگ ایران. تهران: مركز نشر دانشگاهی، 1375، ص6-21.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عبدالمحمد روح بخشان