پرش به محتوا

تحفه‌العراقين: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «'''تحفةالعراقين'''، منظومه‌اي در قالب مثنوي و در شرح سفر سراينده به عراقِ عجم،‌ عراقِ عرب و مكة معظمه. اين كتاب همچنين در وصف بزرگان و دانشمنداني است كه شاعر در اين سفر با آنان به مصاحبت پرداخته است.<sup>1</sup> افضل‌الدين بديل شرواني متخلص به خاقان...» ایجاد کرد
 
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''تحفةالعراقين'''، منظومه‌اي در قالب مثنوي و در شرح سفر سراينده به عراقِ عجم،‌ عراقِ عرب و مكة معظمه. اين كتاب همچنين در وصف بزرگان و دانشمنداني است كه شاعر در اين سفر با آنان به مصاحبت پرداخته است.<sup>1</sup> افضل‌الدين بديل شرواني متخلص به خاقاني٭ در 551ق اين مثنوي را در حـ 3200 بيت سروده است.<sup>2</sup> اين منظومه شامل پنج مقاله است: مقالة اول شامل محامدات است. مقالة ‌دوم به زندگاني شاعر اختصاص دارد. مقالة سوم دربارة همدان، ‌عراق و بغداد است. مقالة چهارم شرح مكه را در بر دارد و مقالة پنجم به توصيف مدينه مي‌پردازد.<sup>3</sup> ''تحفةالعراقين'' داراي تعبيرات و اصطلاحات پيچيده‌اي است.<sup>4</sup> شاعر هنگام سرودن آن به ''حديقةالحقيقه''٭ سنايي٭ (د 535ق) نظر داشته است.<sup>5</sup> اشعار برخي از عارفان و شاعران سدة 11ق به تأثير از تحفةالعراقين سروده شده‌اند.<sup>6</sup> اين منظومه دو بار در هند و يك بار در تهران به كوشش يحيي قريب در 1333ش چاپ و انتشار يافته است.<sup>7</sup> شايد بتوان به تعبيري ''تحفةالعراقين'' را نخستين سفرنامة منظوم فارسي خواند.<sup>8</sup>  
[[پرونده:DSC00104-Copy.jpg|بندانگشتی|تحفه‌العراقين برگرفته از وبسایت الفهرست قابل بازیابی از<nowiki/>https://alfehrest.com/product/%D8%AA%D8%AD%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A8/]]
'''[[تحفه‌العراقين|تحفه العراقین]]'''، منظومه‌ای در قالب مثنوی و در شرح سفر سراینده به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراقِ] عجم،‌ [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراقِ] [[عربی|عرب]] و [[مکه]] معظمه. این [[کتاب]] همچنین در وصف بزرگان و دانشمندانی است که شاعر در این سفر با آنان به مصاحبت پرداخته است<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 615 (ذیل تحفه العراقین).</ref>. افضل‌الدین بدیل شروانی متخلص به [[خاقانی شروانی|خاقانی]]٭ در 551ق این مثنوی را در حـ 3200 بیت سروده است<ref>خاقانی شروانی. '''''دیوان افضل‌الدین بدیل خاقانی شروانی.''''' با تصحیح، ‌مقدمه و تعلیقات ضیاءالدین سجادی، ‌تهران: زوّار، بی‌تا، ص58 (مقدمه مصحح).</ref>. این منظومه شامل پنج مقاله است: مقاله اول شامل محامدات است. مقاله ‌دوم به زندگانی شاعر اختصاص دارد. مقاله سوم درباره [[همدان]]، ‌[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] و بغداد است. مقاله چهارم شرح [[مکه]] را در بر دارد و مقاله پنجم به توصیف [[مدینه]] می‌پردازد<ref>براون، ‌ادوارد. '''''تاریخ ادبی ایران؛ از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، ‌تهران: مروارید، چ 1، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.</ref>. ''[[تحفه‌العراقين|تحفه العراقین]]'' دارای تعبیرات و اصطلاحات پیچیده‌ای است<ref>خاقانی شروانی. '''''مثنوی تحفهالعراقین'''''. به اهتمام، ‌تصحیح، حواشی و تعلیقات یحیی قریب، تهران: ابن سینا، 1333، مقدمه مصحح.</ref>. شاعر هنگام سرودن آن به ''[[حديقه الحقیقه|حدیقه الحقیقه]]''٭ [[سنایی غزنوی|سنایی]]٭ (د 535ق) نظر داشته است.<sup>5</sup> اشعار برخی از عارفان و شاعران سده 11ق به تأثیر از تحفه العراقین سروده شده‌اند.<sup>6</sup> این منظومه دو بار در هند و یک بار در [[تهران مصور|تهران]] به کوشش یحیی قریب در 1333ش [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] و انتشار یافته است.<sup>7</sup> شاید بتوان به تعبیری ''تحفه العراقین'' را نخستین سفرنامه منظوم [[فارسی]] خواند.<sup>8</sup>


'''مآخذ:'''
== نیز نگاه کنید به ==


# مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. تهران: جيبي، چ 3، 1381، ج 1، ص 615 (ذيل تحفةالعراقين).
* [[خاقانی شروانی|خاقانی]]
# خاقاني شرواني. '''''ديوان افضل‌الدين بديل خاقاني شرواني.''''' با تصحيح، ‌مقدمه و تعليقات ضياءالدين سجادي، ‌تهران: زوّار، بي‌تا، ص58 (مقدمة مصحح).
* ''[[حديقه الحقیقه|حدیقه الحقیقه]]''
# براون، ‌ادوارد. '''''تاريخ ادبي ايران؛ از سنايي تا سعدي'''''. ترجمة غلامحسين صدري افشار، ‌تهران: مرواريد، چ 1، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.
* [[سنایی غزنوی|سنایی]]
# خاقاني شرواني. '''''مثنوي تحفةالعراقين'''''. به اهتمام، ‌تصحيح، حواشي و تعليقات يحيي قريب، تهران: ابن سينا، 1333، مقدمة مصحح.
* [[مدینه]]
# فروزانفر، بديع‌الزمان. '''''همان'''''. ص 258.
* [[چاپ و چاپخانه|چاپ]]
# براي آگاهي از اين مثنوي‌ها نك: خزانه دارلو،‌ محمدعلي. '''''منظومه‌هاي فارسي'''''. تهران: روزنه، چ 1، 1375، ص 299، 344، 533 (به اختصار).
* [[مکه]]
# طبري، محمدعلي. '''''زبدةالآثار'''''. ‌تهران: اميركبير، چ 1، 1372، ص 141.
* [[همدان]]
# فروزانفر، بديع‌الزمان. همان‌جا.


== '''مآخذ''' ==
# مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 615 (ذیل تحفه العراقین).
# خاقانی شروانی. '''''دیوان افضل‌الدین بدیل خاقانی شروانی.''''' با تصحیح، ‌مقدمه و تعلیقات ضیاءالدین سجادی، ‌تهران: زوّار، بی‌تا، ص58 (مقدمه مصحح).
# براون، ‌ادوارد. '''''تاریخ ادبی ایران؛ از سنایی تا سعدی'''''. ترجمه غلامحسین صدری افشار، ‌تهران: مروارید، چ 1، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.
# خاقانی شروانی. '''''مثنوی تحفه العراقین'''''. به اهتمام، ‌تصحیح، حواشی و تعلیقات یحیی قریب، تهران: ابن سینا، 1333، مقدمه مصحح.
# فروزانفر، بدیع‌الزمان. '''''همان'''''. ص 258.
# برای آگاهی از این مثنوی‌ها نک: خزانه دارلو،‌ محمدعلی. '''''منظومه‌های فارسی'''''. تهران: روزنه، چ 1، 1375، ص 299، 344، 533 (به اختصار).
# طبری، محمدعلی. '''''زبده الآثار'''''. ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372، ص 141.
# فروزانفر، بدیع‌الزمان. همان‌جا.
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
[[رده:ادبیات]]

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۰

تحفه‌العراقين برگرفته از وبسایت الفهرست قابل بازیابی ازhttps://alfehrest.com/product/%D8%AA%D8%AD%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A8/

تحفه العراقین، منظومه‌ای در قالب مثنوی و در شرح سفر سراینده به عراقِ عجم،‌ عراقِ عرب و مکه معظمه. این کتاب همچنین در وصف بزرگان و دانشمندانی است که شاعر در این سفر با آنان به مصاحبت پرداخته است[۱]. افضل‌الدین بدیل شروانی متخلص به خاقانی٭ در 551ق این مثنوی را در حـ 3200 بیت سروده است[۲]. این منظومه شامل پنج مقاله است: مقاله اول شامل محامدات است. مقاله ‌دوم به زندگانی شاعر اختصاص دارد. مقاله سوم درباره همدان، ‌عراق و بغداد است. مقاله چهارم شرح مکه را در بر دارد و مقاله پنجم به توصیف مدینه می‌پردازد[۳]. تحفه العراقین دارای تعبیرات و اصطلاحات پیچیده‌ای است[۴]. شاعر هنگام سرودن آن به حدیقه الحقیقه٭ سنایی٭ (د 535ق) نظر داشته است.5 اشعار برخی از عارفان و شاعران سده 11ق به تأثیر از تحفه العراقین سروده شده‌اند.6 این منظومه دو بار در هند و یک بار در تهران به کوشش یحیی قریب در 1333ش چاپ و انتشار یافته است.7 شاید بتوان به تعبیری تحفه العراقین را نخستین سفرنامه منظوم فارسی خواند.8

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 615 (ذیل تحفه العراقین).
  2. خاقانی شروانی. دیوان افضل‌الدین بدیل خاقانی شروانی. با تصحیح، ‌مقدمه و تعلیقات ضیاءالدین سجادی، ‌تهران: زوّار، بی‌تا، ص58 (مقدمه مصحح).
  3. براون، ‌ادوارد. تاریخ ادبی ایران؛ از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، ‌تهران: مروارید، چ 1، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.
  4. خاقانی شروانی. مثنوی تحفه العراقین. به اهتمام، ‌تصحیح، حواشی و تعلیقات یحیی قریب، تهران: ابن سینا، 1333، مقدمه مصحح.
  5. فروزانفر، بدیع‌الزمان. همان. ص 258.
  6. برای آگاهی از این مثنوی‌ها نک: خزانه دارلو،‌ محمدعلی. منظومه‌های فارسی. تهران: روزنه، چ 1، 1375، ص 299، 344، 533 (به اختصار).
  7. طبری، محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372، ص 141.
  8. فروزانفر، بدیع‌الزمان. همان‌جا.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

  1. مصاحب، غلامحسین. دایرهالمعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 3، 1381، ج 1، ص 615 (ذیل تحفه العراقین).
  2. خاقانی شروانی. دیوان افضل‌الدین بدیل خاقانی شروانی. با تصحیح، ‌مقدمه و تعلیقات ضیاءالدین سجادی، ‌تهران: زوّار، بی‌تا، ص58 (مقدمه مصحح).
  3. براون، ‌ادوارد. تاریخ ادبی ایران؛ از سنایی تا سعدی. ترجمه غلامحسین صدری افشار، ‌تهران: مروارید، چ 1، 1351، ج 2، ب 2، ص 88.
  4. خاقانی شروانی. مثنوی تحفهالعراقین. به اهتمام، ‌تصحیح، حواشی و تعلیقات یحیی قریب، تهران: ابن سینا، 1333، مقدمه مصحح.