ترجمه تاریخ یمینی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «'''ترجمة تاريخ يميني'''، ترجمة فارسي ''تاريخ عتبي'' (یا ''تاريخ يميني'')، در شرح سلطنت اميرسبكتكين (حك 366ـ389ق / 977-999م) و سلطان محمود غزنوي (حك389ـ412ق / 999-1021م) تا وقايع 412ق. اين كتاب را ابونصر محمد بن عبدالجبار عتبی (د 427ق / 1036م) به زبان عربی...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | [[پرونده:یمینی-400x567.jpg|بندانگشتی|ترجمه تاریخ یمینی برگرفته از وبسایت بیتا بوک قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.bitabook.ir/product/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%DB%8C%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C/]] | ||
'''[[ترجمه تاریخ یمینی|ترجمه تاریخ یمینی]]'''، ترجمه [[فارسی]] ''تاریخ عتبی'' (یا ''تاریخ یمینی'')، در شرح سلطنت [[سبكتكین|امیرسبكتكین]] (حک 366ـ389ق / 977-999م) و سلطان [[محمود غزنوی|محمود غزنوی]] (حک389ـ412ق / 999-1021م) تا وقایع 412ق. | |||
این كتاب را ابونصر محمد بن عبدالجبار عتبی (د 427ق / 1036م) به زبان [[عربی]] تألیف کرده است و در آن از حوادث اواخر دوره [[سامانیان|سامانی]] نیز اطلاعات سودمندی آمده است. مؤلف کتاب ابونصر محمد بن عبدالجبار عُتبی (د 427 م/ 428ق) از مردم [[ری|ری]] و در شمار ادبا و تاریخنویسان بزرگ سده 4 و آغاز سده 5ق است<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج1، ص 645.</ref>. وی که مدتها در خراسان در دستگاه ناصرالدین [[سبكتكین|سبكتكین]] و ابوعلی سیمجور میزیست، كتابش به ''تاریخ عتبی'' نیز شهرت داشت<ref>حكیمیان، ابوالفتح. '''''فهرست مشاهیرایران'''''. تهران: دانشگاه ملی، 1357، ج2، ص 225.</ref>. | |||
ابوالشرف ناصح بن ظفر بن سعد | ابوالشرف ناصح بن ظفر بن سعد منشی جرفادقانی (گلپایگانی) از دبیران مشهور [[سلجوقیان|دورهسلجوقی]] در 603ق / 1207م به تشویق ابوالقاسم علی بن حسین، وزیر جمالالدین آیابه این [[کتاب]] را که به نام سلطان یمینالدوله [[محمود غزنوی]]، '''''تاریخ یمینی''''' نامیده شده بود، با اضافاتی به نثر مصنوع پارسی برگردانید. تأثیر این ترجمه در [[کتاب|كتاب]]<nowiki/>های تاریخی دورههای بعد تا جایی رسید كه در برخی تواریخ [[فارسی|فارسی]] عین عبارات آن دیده میشود<ref>شعار، جعفر. مقدمه بر '''''ترجمه تاریخ یمینی'''''. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345، ص 17 و 24.</ref>. | ||
این ترجمه را میتوان در ردیف بهترین آثار مصنوع و مزین مانند ''كلیله و دمنه، مقامات حمیدی،'' ''مرزباننامه'' به شمار آورد<ref>حاكمی، اسماعیل. '''''گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزیّن'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 64.</ref>. | |||
شروح | شروح متعددی بر آن نوشتهاند كه مشهورترین آنها ''شرح منینی'' و ''شرح نجاتی'' است<ref>حكیمیان، ابوالفتح.'''''فهرست مشاهیرایران'''''. تهران: شدانگاه ملی، 1357، ج2. ص 225.</ref>. | ||
[[ترجمه تاریخ یمینی|ترجمه ''تاریخ یمینی'']] یک بار به کوشش بهاءالدوله بهمن میرزا فرزند [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] و به تصحیح حبیبالدین گلپایگانی ([[تهران مصور|تهران]]، 1272ق) [[چاپ سنگی]]، بار دیگر به كوشش علی قویم ([[تهران مصور|تهران]]، 1334ق) [[چاپ سربی]]<ref>شعار.جعفر. مقدمه بر '''''ترجمه تاریخ یمینی'''''. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345. ص 35 و 36.</ref> و آخرین بار هم به کوشش جعفر شعار تصحیح منقحی از آن در 1345ش در مجموعه انتشارات بنگاه ترجمه و نشر [[کتاب]] ارائه داده شده است. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[سبكتكین|امیرسبكتكین]] | |||
* [[سلجوقیان|دورهسلجوقی]] | |||
* [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]] | |||
* [[چاپ سنگی]] | |||
* [[چاپ سربی]] | |||
* [[کتاب]] | |||
== '''مآخذ''' == | |||
# صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج1، ص 645. | |||
# حكیمیان، ابوالفتح. '''''فهرست مشاهیرایران'''''. تهران: شدانگاه ملی، 1357، ج2، ص 225. | |||
# شعار، جعفر. مقدمه بر '''''ترجمه تاریخ یمینی'''''. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345، ص 17 و 24. | |||
# حاكمی، اسماعیل. '''''گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزیّن'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 64. | |||
# حكیمیان، ابوالفتح.'''''فهرست مشاهیرایران'''''. تهران: شدانگاه ملی، 1357، ج2. ص 225. | |||
# شعار.جعفر. مقدمه بر '''''ترجمه تاریخ یمینی'''''. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345. ص 35 و 36. | |||
== منبع اصلی == | |||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
نسخهٔ ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۲
ترجمه تاریخ یمینی، ترجمه فارسی تاریخ عتبی (یا تاریخ یمینی)، در شرح سلطنت امیرسبكتكین (حک 366ـ389ق / 977-999م) و سلطان محمود غزنوی (حک389ـ412ق / 999-1021م) تا وقایع 412ق.
این كتاب را ابونصر محمد بن عبدالجبار عتبی (د 427ق / 1036م) به زبان عربی تألیف کرده است و در آن از حوادث اواخر دوره سامانی نیز اطلاعات سودمندی آمده است. مؤلف کتاب ابونصر محمد بن عبدالجبار عُتبی (د 427 م/ 428ق) از مردم ری و در شمار ادبا و تاریخنویسان بزرگ سده 4 و آغاز سده 5ق است[۱]. وی که مدتها در خراسان در دستگاه ناصرالدین سبكتكین و ابوعلی سیمجور میزیست، كتابش به تاریخ عتبی نیز شهرت داشت[۲].
ابوالشرف ناصح بن ظفر بن سعد منشی جرفادقانی (گلپایگانی) از دبیران مشهور دورهسلجوقی در 603ق / 1207م به تشویق ابوالقاسم علی بن حسین، وزیر جمالالدین آیابه این کتاب را که به نام سلطان یمینالدوله محمود غزنوی، تاریخ یمینی نامیده شده بود، با اضافاتی به نثر مصنوع پارسی برگردانید. تأثیر این ترجمه در كتابهای تاریخی دورههای بعد تا جایی رسید كه در برخی تواریخ فارسی عین عبارات آن دیده میشود[۳].
این ترجمه را میتوان در ردیف بهترین آثار مصنوع و مزین مانند كلیله و دمنه، مقامات حمیدی، مرزباننامه به شمار آورد[۴].
شروح متعددی بر آن نوشتهاند كه مشهورترین آنها شرح منینی و شرح نجاتی است[۵].
ترجمه تاریخ یمینی یک بار به کوشش بهاءالدوله بهمن میرزا فرزند فتحعلی شاه و به تصحیح حبیبالدین گلپایگانی (تهران، 1272ق) چاپ سنگی، بار دیگر به كوشش علی قویم (تهران، 1334ق) چاپ سربی[۶] و آخرین بار هم به کوشش جعفر شعار تصحیح منقحی از آن در 1345ش در مجموعه انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب ارائه داده شده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج1، ص 645.
- حكیمیان، ابوالفتح. فهرست مشاهیرایران. تهران: شدانگاه ملی، 1357، ج2، ص 225.
- شعار، جعفر. مقدمه بر ترجمه تاریخ یمینی. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345، ص 17 و 24.
- حاكمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزیّن. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 64.
- حكیمیان، ابوالفتح.فهرست مشاهیرایران. تهران: شدانگاه ملی، 1357، ج2. ص 225.
- شعار.جعفر. مقدمه بر ترجمه تاریخ یمینی. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345. ص 35 و 36.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج1، ص 645.
- ↑ حكیمیان، ابوالفتح. فهرست مشاهیرایران. تهران: دانشگاه ملی، 1357، ج2، ص 225.
- ↑ شعار، جعفر. مقدمه بر ترجمه تاریخ یمینی. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345، ص 17 و 24.
- ↑ حاكمی، اسماعیل. گزیدهای از نثرهای مصنوع و مزیّن. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 64.
- ↑ حكیمیان، ابوالفتح.فهرست مشاهیرایران. تهران: شدانگاه ملی، 1357، ج2. ص 225.
- ↑ شعار.جعفر. مقدمه بر ترجمه تاریخ یمینی. تهران: بنگاه ترجمه ونشر كتاب، 1345. ص 35 و 36.