ابراهیم مرادی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۵

ابراهیم‌ صحاف‌باشی تهرانی (1271ق ـ1301ش/ 1855ـ1922م). آزادی‌خواه و نخستین بهره‌بردار سالن سینما در ایران.

در خیابان‌ لاله‌زار خانه‌ و دکان‌ عتیقه‌فروشی داشت و به‌ کار تجارت‌ اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول‌ بود^[۱]. در ذیحجه 1314 ق/ می 1896 م با اجازه ‌مظفرالدین‌شاه‌ عازم اروپا و امریکا شد. دیدن ماشین‌ دودی، دستگاه‌ چاپ، عملیات ‌آکروباتیک بازیگران‌ سیرک سبب حیرت او شد.‌ خودش‌ نوشته‌ است‌:

«فقره‌ دیگر بقوه‌ برقیه‌ آلاتی اختراع‌ کرده‌ که‌ هر چیز را بهمان‌ حالت‌ حرکت‌ اصلی می‌نمایاند مثلاً آبشار امریکا را بعینه‌ نشان‌ می‌دهند... این‌ فقره‌ از اختراعات‌ امریکایی است‌^[۲].»

او یک دستگاه‌ آپارات‌ و مقداری فیلم‌ یک حلقه‌ای خرید و به ایران آورد. گوشه‌ای از حیاط‌ پشت‌ دکانش را به‌ سالن‌ سینما تبدیل‌ و در ماه رمضان 1322ق/ نوامبر1904م اقدام‌ به‌ نمایش‌ فیلم‌ کرد، و بدینسان نام او به‌ عنوان‌ اولین‌ بهره‌بردار سینما در ایران‌ ثبت‌ شد. اعیان‌ و اشراف‌، حتی اتابک اعظم‌ و علاالدوله^[۳] و ملجیک ثانی از سالن سینمای او استقبال کردند^[۴].

با آغاز مبارزاتی که‌ منجر به‌ انقلاب ‌مشروطه‌ شد، صحاف‌باشی به جرگه آزادیخواهان درآمد^[۵]. مدتی بعد به دستور مستبدان ‌کارهای خود را متوقف‌ و ترک دیار کرد^[۶]. او اعلانی برای حراج‌ اموالش‌ چاپ^[۷] و در موعد مقرر خانه‌ خود را واگذار کرد، دستگاه‌ سینماتوگراف‌ و پرده‌های نمایش را به‌ آرتاشس‌ پاتماگریان فروخت‌ و تحت‌الحفظ‌ به‌ اصفهان‌ و سپس‌ حوالی جندق‌ و بیابانک تبعید شد. در سال‌ 1306 قمری/ 1889م همراه‌ همسر و سه‌ فرزندش‌ راهی کربلا شد و از آن جا به هندوستان‌ رفت^[۸]. در 1307 قمری/ 1890 م نشریه «نامه وطن» را انتشار داد، و سال‌ها بعد در مشهد درگذشت^[۹].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ «بخارا» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطره‌ای از ياساما فوکوشيما.
↑ «سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی» (1357). به اهتمام محمد مشیری. شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.
↑ تهامی‌نژاد، محمد (1380). سینمای ایران. دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمان‌شاهی.
↑ «روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی)» (1376). به کوشش محسن میرزایی، جلد اول، ص 263.
↑ کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 361.
↑ کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 433.
↑ رونوشت اعلان در «راهنمای کتاب» (1356). شماره 8-10، ص 692.
↑ «ترقی» (1337). شماره 844، ص 41، در گفت‌وگو با همسرش نصرت‌زمان.
↑ امید، جمال (1374). تاریخ سینمای ایران. انتشارات روزنه، ص 24.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

عباس بهارلو

[1] «بخارا» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطره‌ای از ياساما فوکوشيما.

[2] «سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی» (1357). به اهتمام محمد مشیری. شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.

[3] تهامی‌نژاد، محمد (1380). سینمای ایران. دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمان‌شاهی.

[4] «روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی)» (1376). به کوشش محسن میرزایی، جلد اول، ص 263.

[5] کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 361.

[6] کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 433.

[7] رونوشت اعلان در «راهنمای کتاب» (1356). شماره 8-10، ص 692.

[8] «ترقی» (1337). شماره 844، ص 41، در گفت‌وگو با همسرش نصرت‌زمان.

[9] امید، جمال (1374). تاریخ سینمای ایران. انتشارات روزنه، ص 24.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 ابراهیم‌ صحاف‌باشی تهرانی (1271ق ـ1301ش/ 1855ـ1922م). آزادی‌خواه و نخستین بهره‌بردار سالن سینما در ایران.
-در خیابان‌ لاله‌زار خانه‌ و دکان‌ عتیقه‌فروشی داشت و به‌ کار تجارت‌ اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول‌ بود<ref>«بخارا» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطره‌ای از ياساما فوکوشيما.</ref>. در ذیحجه 1314 ق/ می 1896 م با اجازه ‌مظفرالدین‌شاه‌ عازم اروپا و امریکا شد. دیدن ماشین‌ دودی، دستگاه‌ چاپ، عملیات ‌آکروباتیک بازیگران‌ سیرک سبب حیرت او شد.‌ خودش‌ نوشته‌ است‌:<blockquote>«فقره‌ دیگر بقوه‌ برقیه‌ آلاتی اختراع‌ کرده‌ که‌ هر چیز را بهمان‌ حالت‌ حرکت‌ اصلی می‌نمایاند مثلاً آبشار امریکا را بعینه‌ نشان‌ می‌دهند... این‌ فقره‌ از اختراعات‌ امریکایی است‌<ref>«سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی» (1357). به اهتمام محمد مشیری. شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.</ref>.»</blockquote>او یک دستگاه‌ آپارات‌ و مقداری فیلم‌ یک حلقه‌ای خرید و به ایران آورد. گوشه‌ای از حیاط‌ پشت‌ دکانش را به‌ سالن‌ سینما تبدیل‌ و در ماه رمضان 1322ق/ نوامبر1904م اقدام‌ به‌ نمایش‌ فیلم‌ کرد، و بدینسان نام او به‌ عنوان‌ اولین‌ بهره‌بردار سینما در ایران‌ ثبت‌ شد. اعیان‌ و اشراف‌، حتی اتابک اعظم‌ و علاالدوله<ref>تهامی‌نژاد، محمد (1380). سینمای ایران. دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمان‌شاهی.</ref> و ملجیک ثانی از سالن سینمای او استقبال کردند<ref>«روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی)» (1376). به کوشش محسن میرزایی، جلد اول، ص 263.</ref>.
+در خیابان‌ لاله‌زار خانه‌ و دکان‌ عتیقه‌فروشی داشت و به‌ کار تجارت‌ اشیای زینتی ژاپنی و چینی مشغول‌ بود<ref>«بخارا» (1380). شماره 19، ص 96، نقل خاطره‌ای از ياساما فوکوشيما.</ref>. در ذیحجه 1314 ق/ می 1896 م با اجازه ‌[[مظفرالدین شاه|مظفرالدین‌شاه‌]] عازم اروپا و امریکا شد. دیدن ماشین‌ دودی، [[چاپ و چاپخانه|دستگاه‌ چاپ]]، عملیات ‌آکروباتیک بازیگران‌ سیرک سبب حیرت او شد.‌ خودش‌ نوشته‌ است‌:<blockquote>«فقره‌ دیگر بقوه‌ برقیه‌ آلاتی اختراع‌ کرده‌ که‌ هر چیز را بهمان‌ حالت‌ حرکت‌ اصلی می‌نمایاند مثلاً آبشار امریکا را بعینه‌ نشان‌ می‌دهند... این‌ فقره‌ از اختراعات‌ امریکایی است‌<ref>'''''«سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی»''''' (1357). به اهتمام محمد مشیری. شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ص 39.</ref>.»</blockquote>او یک دستگاه‌ آپارات‌ و مقداری فیلم‌ یک حلقه‌ای خرید و به ایران آورد. گوشه‌ای از حیاط‌ پشت‌ دکانش را به‌ سالن‌ سینما تبدیل‌ و در ماه رمضان 1322ق/ نوامبر1904م اقدام‌ به‌ نمایش‌ فیلم‌ کرد، و بدینسان نام او به‌ عنوان‌ اولین‌ بهره‌بردار سینما در ایران‌ ثبت‌ شد. اعیان‌ و اشراف‌، حتی اتابک اعظم‌ و علاالدوله<ref>تهامی‌نژاد، محمد (1380). '''''سینمای ایران'''''. دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ص 17، به نقل از فرزند او: جهانگیر قهرمان‌شاهی.</ref> و ملجیک ثانی از سالن سینمای او استقبال کردند<ref>'''''«روزنامه خاطرات عزیزالسلطان (ملیجک ثانی)»''''' (1376). به کوشش محسن میرزایی، جلد اول، ص 263.</ref>.
-با آغاز مبارزاتی که‌ منجر به‌ انقلاب ‌مشروطه‌ شد، صحاف‌باشی به جرگه آزادیخواهان درآمد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 361.</ref>. مدتی بعد به دستور مستبدان ‌کارهای خود را متوقف‌ و ترک دیار کرد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). تاریخ بیداری ایرانیان. جلد اول، ص 433.</ref>. او اعلانی برای حراج‌ اموالش‌ چاپ<ref>رونوشت اعلان در «راهنمای کتاب» (1356). شماره 8-10، ص 692.</ref> و در موعد مقرر خانه‌ خود را واگذار کرد، دستگاه‌ سینماتوگراف‌ و پرده‌های نمایش را به‌ آرتاشس‌ پاتماگریان فروخت‌ و تحت‌الحفظ‌ به‌ اصفهان‌ و سپس‌ حوالی جندق‌ و بیابانک تبعید شد. در سال‌ 1306 قمری/ 1889م همراه‌ همسر و سه‌ فرزندش‌ راهی کربلا شد و از آن جا به هندوستان‌ رفت<ref>«ترقی» (1337). شماره 844، ص 41، در گفت‌وگو با همسرش نصرت‌زمان.</ref>. در 1307 قمری/ 1890 م نشریه «نامه وطن» را انتشار داد، و سال‌ها بعد در مشهد درگذشت<ref>امید، جمال (1374). تاریخ سینمای ایران. انتشارات روزنه، ص 24.</ref>.
+با آغاز مبارزاتی که‌ منجر به‌ [[انقلاب مشروطه|انقلاب ‌مشروطه‌]] شد، [[ابراهیم صحاف باشی تهرانی|صحاف‌باشی]] به جرگه آزادیخواهان درآمد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. جلد اول، ص 361.</ref>. مدتی بعد به دستور مستبدان ‌کارهای خود را متوقف‌ و ترک دیار کرد<ref>کرمانی، ناظم‌الاسلام (1362). '''''تاریخ بیداری ایرانیان'''''. جلد اول، ص 433.</ref>. او اعلانی برای حراج‌ اموالش‌ [[چاپ و چاپخانه|چاپ]]<ref>'''''رونوشت اعلان در «راهنمای کتاب»''''' (1356). شماره 8-10، ص 692.</ref> و در موعد مقرر خانه‌ خود را واگذار کرد، دستگاه‌ سینماتوگراف‌ و پرده‌های نمایش را به‌ آرتاشس‌ پاتماگریان فروخت‌ و تحت‌الحفظ‌ به‌ [[اصفهان|اصفهان‌]] و سپس‌ حوالی جندق‌ و بیابانک تبعید شد. در سال‌ 1306 قمری/ 1889م همراه‌ همسر و سه‌ فرزندش‌ راهی کربلا شد و از آن جا به هندوستان‌ رفت<ref>'''''«ترقی»''''' (1337). شماره 844، ص 41، در گفت‌وگو با همسرش نصرت‌زمان.</ref>. در 1307 قمری/ 1890 م نشریه «نامه وطن» را انتشار داد، و سال‌ها بعد در [[مشهد]] درگذشت<ref>امید، جمال (1374). '''''تاریخ سینمای ایرا'''''ن. انتشارات روزنه، ص 24.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 * [[آوانس اوگانیانس( اوهانیان)]]
 * [[ساموئل خاچیکیان]]
+* [[ابراهیم صحاف باشی تهرانی]]
 == مآخذ ==
@@ خط ۱۸: / خط ۱۹: @@
 == نویسنده مقاله ==
 عباس بهارلو
+[[رده:هنر]]
+[[رده:سینما]]