پرش به محتوا

مانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۱: خط ۱:
'''[[مانی]]''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.  
'''[[مانی]]''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.  


وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 27-30.</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 8-11.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590.</ref>. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی [[شاپور]] آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه [[مانی]] مشهور بود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 11-17.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 30-33.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590-591</ref><ref>; Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 76-83</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 20-23.</ref><ref>  اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 584-585</ref>.
وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع [[مانوی، دین|مانوی]]، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه [[بهشت]] نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران [[شاپور]] اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 27-30.</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 8-11.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590.</ref>.  
 
با به قدرت رسیدن [[بهرام]] اول، به تحریک موبدان [[زرتشتی، دین|زرتشتی]]، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های [[گندی شاپور]] آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه [[مانی]] مشهور بود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 11-17.</ref><ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 30-33.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590-591</ref><ref>;Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London:Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی [[ساسانیان|ساسانی]]، که آن را به [[شاپور]] اول تقدیم نمود، ''[[انجیل]] زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی [[مانوی، دین|دین مانوی]] به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 76-83</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 20-23.</ref><ref>  اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 584-585</ref>.


== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==


* [[مانوی، دین]]
* [[مانوی، دین]]
* [[بهشت]]
* [[زرتشتی، دین]]
* [[گندی شاپور]]


== '''مآخذ''' ==
== '''مآخذ''' ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۶

مانی (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار آئین مانوی*.

وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود[۱][۲][۳][۴]. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت[۵][۶][۷].

با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه مانی مشهور بود[۸][۹][۱۰][۱۱]. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، انجیل زنده، گنج زندگی... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. کفالایا به زبان قبطی، و ارژنگ یا ارتهنگ، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ تقی‌زاده، سید حسن. مانی و دین او. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7.
  2. ↑ ت وامقی، ایرج. نوشته‌های مانی و مانویان. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.
  3. ↑ Widengren, G. Mani and Manichaeism. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26
  4. ↑ Asmussen, J. P. «Manichaeism», Historia Religionum. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587
  5. ↑ ت وامقی، ایرج. نوشته‌های مانی و مانویان. تهران: سوره، 1378، ص 27-30.
  6. ↑ تقی‌زاده، سید حسن. مانی و دین او. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 8-11.
  7. ↑ Asmussen, J. P. «Manichaeism», Historia Religionum. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590.
  8. ↑ تقی‌زاده، سید حسن. مانی و دین او. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 11-17.
  9. ↑ وامقی، ایرج. نوشته‌های مانی و مانویان. تهران: سوره، 1378، ص 30-33.
  10. ↑ Asmussen, J. P. «Manichaeism», Historia Religionum. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590-591
  11. ↑ ;Widengren, G. Mani and Manichaeism. Tr. Ch. Kessler. London:Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 39-42.
  12. ↑ بهار، مهرداد. ادیان آسیایی. تهران: چشمه، 1375، ص 93.
  13. ↑ Widengren, G. Mani and Manichaeism. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 76-83
  14. ↑ تقی‌زاده، سید حسن. مانی و دین او. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 20-23.
  15. ↑   اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. اسطورة آفرینش در آئین مانی. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32.
  16. ↑ Asmussen, J. P. «Manichaeism», Historia Religionum. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 584-585

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

نامعلوم

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=مانی&oldid=8249»