پوشاک ترکی

پوشاک ترکی، لباس ترک های ایران را که در بخش شمال غربی ایران و در استان‌های آذربایجان غربی و شرقی و اردبیل زندگی می‌کنند، در دو بخش لباس مردانه و لباس زنانه، بررسی می‌کند.

لباس مردانه

برای لباس مردانه ترک ر. ک.  پوشاک شاهسون

لباس زنانه

کلاغی سربندی ابریشمی است که به تنهایی و گاه روی عرقچینی که حاشیه دوزی طلایی دارد، یا روی کلاه بند داری که تاساک گفته می‌شود، برسر بسته می‌شود قبل از آن از باشلُق لوله مانندی که چوتقو نام داشت استفاده می‌شد. . کوینَک پیراهن گشادی است که در زیر سینه با سگکی بسته می‌شود. زیر آن تن پوش گشاد بلندی که تا پایین پا می‌رسد، می‌پوشند و یا از زیر شلواری گشادی که از 6 لایه پارچه تشکیل شده و مانند دامنی دیده می‌شود، و تومَن نام دارد، استفاده می‌کنند. آنان زیر شلواری‌های تنگ تری که دوخت راسته دارند (دربَلَق) نیز به پا می‌کنند. به همه لباس‌های زیر، تومَن-کوینَک گفته می‌شود. روی اینها، اغلب چند دامن گشاد (تومَن) و بلند را روی هم می‌پوشند. این دامن‌ها را که گاه تا 5 عدد از آنها را روی هم می‌پوشند، وهریک حدود 10 تا 12 متر عرض دارند، اَره تومنَی می‌گویند. چپکان نیم تنه آسترداری است که در کمر تنگ و چسبان است و برآمدگی گردی روی نشیمنگاه به وجود می‌آورد، چاکی به سمت پایین در زیر کمر دارد با آستین‌هایی بلند و گاه دگمه دار که انتهای آنها از سرانگشتان بلندتر بوده و به صورت سه گوش و سمبوسه ای پشت دست‌ها را می‌پوشاند. دو طرف چپکان برای آن که مانند حالت 7 در کمر به هم نزدیک شوند، بریده می‌شود. در گذشته ارخلیق (ارخالق) متداول ترین نیم تنه به حساب می‌آمد. آستین‌های این نیم تنه تا آرنج، معمولی بود اما از آرنج تا مچ دست، آستین‌ها چاک دار می‌شد و یا به صورت سه گوش بلند و آویخته‌ای ( سمبوسه ای = للوفار، نیلوفر) دیده می‌شد. بالاپوشی با آستین‌هایی تا آرنج، بی دگمه و با رشته‌های طلایی و حاشیه دوزی‌های تزیین شده، لباده ای تا کمر و نوع کوتاه تر آن با آستری از خز که اِشمَک نام داشت، و جلیقه بی آستین گشادی که به کوردو معروف بود، بخش‌هایی دیگر از لباس زنان را تشکیل می‌داد.

نیز نگاه کنید به

• اَرخالُق
• پوشاک شاهسون ها
• پوشاک ترکمنی
• آذربایجان غربی
• آذربایجان شرقی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا چیت ساز