علی خادم

خادم، علی، (ز 1337ق/ 1918م ـ 1370ش/ 1991م) از عکاسان برجسته پیشکسوت و جزو نخستین عکاسان مطبوعاتی ایران در دوران پهلوی اول و دوم. وی فرزند محمدجعفر خادم^* و متولد تهران است. مقدمات عکاسی را در نوجوانی نزد پدرش فرا گرفت و در 1315ش ضمن تحصیل، به سِمَت عکاس، در وزارت معارف برگزیده و تا 1321ش در بخش عکاسی موزه ایران باستان به کار اشتغال داشت. آشنایی او با ایران‌شناسان بزرگی همچون «پروفسور پوپ» (A. upham pop) و «پروفسور اشمیت»(Erich F.schmidt) و همراهی با آنان در مسافرت‌های متعدد به گوشه و کنار ایران، تجربیات او را در عکاسی و دانش زبان فرانسه گسترش داد. از 1318 تا 1319ش در مجله‌ای رسمی و دولتی به نام ایران امروز که ماهی دوبار به مدیریت مطیع‌الدوله حجازی منتشر می‌شد و به رایگان در اختیار کارمندان دولت قرار می‌گرفت، به عنوان عکاس خبری مشغول به کار شد. در این مجله، او نخستین تجربیات تکنیکی خود در زمینه «فتومونتاژ»(Photomontage) های انتقادی از رجال سیاسی را که بعدها در آن بسیار متبحر شد، انجام داد. پس از شهریور 1320ش به ترتیب در روزنامه اطلاعات هفتگی، تهران مصوّر، سپید و سیاه و روشنفکر، به عنوان عکاس خبری مشغول به کار شد.

در این نشریات، وی برای نخستین بار، گزارش‌های تصویری 6- 7 صفحه‌ای را باب کرد. او از 1320 به بعد، همکاری با برخی مؤسسات خبری و نشریات هفتگی خارجی از جمله نشریات کوئیک( Quick)، اشترن(Eastern)، نشنال جئوگرافیک(National Geographic) را به عنوان عکاس و فیلمبردار فیلم‌های خبری کوتاه را با مؤسسه وارنرپاته‌نیوز(Warner Pathé News) آغاز کرد. اوج پیشرفت عکاسی علی خادم در عکس‌هایی از درگیری احزاب و زدوخوردهای خیابانی و درگیری‌های دولت‌ها و رجال سیاسی کشور با یکدیگر و حوادث مربوط به ملی شدن صنعت نفت و سقوط دولت دکتر محمد مصدق در فاصله 1320ش تا 1332ش بود. همکاری او با نشریات و خبرگزاری‌های خارجی تا سال‌های آغاز انقلاب اسلامی 1357ش ادامه داشت و پس از آن او همکاری خود را با تمام مؤسسات خبری قطع کرد وبه جمع‌آوری و طبقه‌بندی بایگانی تصویری مورد علاقه‌اش پرداخت^[۱].

بایگانی تصویری علی خادم، یکی از بایگانی‌های غنی در زمینه عکس در ایران است که برخی از عکس‌های عکاسان معروف را در بر دارد^[۲] و پس از مرگ وی توسط یکی از مراکز ایرانشناسی در تهران نگهداری می‌شود.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ تلخیص: وخشوری، احمد. «پیشکسوتان عکاسی، علی خادم [گفتگو]»، نشریه عکس. س سوم، ش 12، تهران: اسفند 1368، ص36-40.
↑ ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص172.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

احمد وخشوری

تلخیص محمدرضا طهماسب پور

[1] تلخیص: وخشوری، احمد. «پیشکسوتان عکاسی، علی خادم [گفتگو]»، نشریه عکس. س سوم، ش 12، تهران: اسفند 1368، ص36-40.

[2] ذکاء، یحیی. تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1376، ص172.

[۱]

[۲]