آموزش و پرورش در دوره علویان
نواحی مجاور دریای خزر، به ویژه گیلان و دیلم، به علت دوری و صعوبت راه هیچ گاه تحت نفوذ کامل دستگاه خلافت قرار نگرفت و فرهنگ و مظاهر اجتماعی آن، مدت مدیدی پس از اسلام پایدار ماند. وجود کتیبههایی با خطّ پهلوی ساسانی بر برجهای رسکت و لاجیم در اوایل قرن پنجم گواه بر تداوم و استمرار فرهنگ قدیم در این نواحی است[۱]. اسلام در این منطقه بدون پیروزی نظامی و از طریق مبلغان علوی رواج یافت. در اواسط قرن سوم هجری، مردم طبرستان که از سختگیریهای حاکم طبرستان به ستوه آمده بودند؛ گرد علویان جمع شدند و حسنبن زید ملقب به داعی کبیر را به رهبری خود انتخاب کردند. او در سال ۲۵۰ قمری وارد طبرستان شد و بخش مهمی از دیلم و ری را تصرف کرد و بعد از ۲۰ سال در ۲۷۰ قمری درگذشت. دولت علویان از ویژگیهای مثبتی برخوردار بود و عدالت آنان شهرت داشت. ابوریحان بیرونی در انتقاد از حسن اطروش، یکی از حاکمان علوی و دفاع از نظام طبقاتی مینویسد:
«دهقانان را شاه ایران باستان فریدون (اساطیری) مستقر ساخت و اکنون حسن اطروش میخواهد آنها را برکنار کند تا هر عاصیی نیز مانند (مردم محترم) صاحب زمین شود.»[۲]
ابودلف نیز در سفرنامه خود (حدود سال ۳۴۱ ق) مینویسد:
«این خاندان مردمی دادگستر و سیاست مملکتداریشان دقیق و منظم و کار رعایا با ایشان سر راست و درست است.»
علویان به تعلیم و تربیت (عمدتاً دینی) بیتوجه نبودند و مدارسی در آمل تأسیس کردند. آنان در تعالیم خود به ترویج معارف و اصول تشیع توجه و تأکید داشتند[۳][۴].
نیز نگاه کنید به
- آموزش و پرورش در دوره طاهریان
- آموزش و پرورش در دوره صفاریان
- آموزش و پرورش در دوره غزنویان
- آموزش و پرورش در دوره آل بویه
مآخذ
- ↑ مشکوتی، نصرت الله(1349)، فهرست بناهای تاریخی و اماکن باستانی ایران، تهران: سازمان ملی حفاظت آثار باستانی، ص ۱۸۶.
- ↑ پطروشفسکی و دیگران(1394)، نظام اجتماعی و اقتصادی ایلخانان، ترجمه یعقوب آژند، تهران: انتشارات گستره، ص ۲۳۱.
- ↑ ابودلف (1342)، سفرنامه، (تحقیقات ولادمیر مینورسکی)، ترجمه ابوالفضل طباطبایی، تهران: [بی نا]، ص ۷۹.
- ↑ محمد سلطانزاده، همان، ص ۷۷.
منبع اصلی
ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
حسن ملک