اعتضاد السلطنه
اعتضادالسلطنه، علی قلی میرزا (حـ 1234ق / ؟ ـ 10 محرم 1298ق / ؟) نویسنده و روزنامهنگار و مؤسس چندین نشریه در ایران. او پنجاه و چهارمین پسر فتحعلیشاه بود و در تهران به دنیا آمد. در 1275ق / ؟ به وزارت علوم رسید و در 1283ق / ؟ در تشكیلات جدیدی كه ناصرالدین شاه به وجود آورد علاوه بر وزارت علوم، ریاست دارالفنون، وزارت صنایع و معادن و تجارت و تلگراف و تصدی روزنامهها و سرپرستی چاپخانههای كشور هم به او واگذار شد[۱].
اعتضادالسلطنه نخست روزنامه «ملت سنیه ایران*» را تأسیس و نخستین شماره آن را روز 14 محرم 1283ق / ؟ انتشار داد. از سومین شماره نام این روزنامه به «روزنامه ملتی» تغییر پیدا كرد و شماره سوم در نهم جمادیالاول 1283ق چاپ شد و تا آخرین شماره كه روز جمعه 20 جمادیالثانی 1287ق منتشر شد همین نام را داشت. این روزنامه در چاپخانه دولتی واقع در دارالفنون به خط نستعلیق ریز به چاپ سنگی میرسید و سردبیر آن میرزاحسن حكیمسامانی [مستوفی، 1285] فرزند قاآنی بود. در سال اول بیشتر مقالاتش را كه ویژه احول شاعران بود سامانی مینوشت. سرلوحه روزنامه ملتی، دورنمای مسجد شاه تهران و عدد صفحاتش از 5 تا هفت صفحه بود. چون این روزنامه به تعداد كافی به فروش نمیرفت ناصرالدین شاه فرمان داد حاكمان و بزرگان هر ولایت روزنامه را بخرند و برای هر شهر و ناحیه سهمیهای معین كرد[۲].
اعتضادالسلطنه غیر از اینها در مدت 22 سال تصدی وزارت علوم چند روزنامه و نشریه دیگر تأسیس كرد از جمله: 1- روزنامه ملت علیّه ایران 2- روزنامه علمیه دولت علیه ایران* كه 53 شماره از آن به سه زبان فارسی، عربی و فرانسه انتشار یافت (بامداد 2/447). این روزنامه اولین نشریه در ایران بود كه برخی مقالات آن به زبان فرانسه نوشته شده بود[۳].
از كارهای دیگر اعتضادالسلطنه برپائی نخستین خطوط تلگراف در ایران بود. او نخستین خط تلگراف را در تهران بین قصر سلطنتی و باغ لالهزار ایجاد كرد. پس از آن به اهتمام وی نخستین خط تلگراف بین شهری میان تهران و سلطانیه در 1275ق دایر گردید (یغمائی، ص6، 12، 13). از او تألیفاتی چند مانند فلک السعاده (1278ق) و اكسیر التواریخ (؟ ) باقی مانده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عبدالمحمد روح بخشان