ماهیان و منابع شیلاتی آب های جنوب ایران
حدود ۱۸۰۰ کیلومتر از کرانههای شمالی خلیج فارس و دریای عمان در خاک ایران قرار دارد. دریاهای جنوب سرشار از ذخایر گوشتی و سایر فرآوردههای دریایی میباشد. بر اساس مطالعات دکتر هرالد بلگواد دانمارکی در سالهای ۱۳۱۵ و ۱۳۱۶ ذخایر شیلاتی دریای جنوب بسیار غنی بوده و با استفاده از روشهای جدید صیادی میتوان علاوه بر صید سالانه، فرآوردههای دیگری چون روغن، چرم، کود، چسب، مروارید، پلاستیک و دارو نیز به دست آورد.
ماهیهای جنوب از لحاظ اهمیت اقتصادی به سه دسته درجه یک و دو (خوراکی) و درجه سه (غیر خوراکی) تقسیم میشوند. در حوزه بوشهر انواع ماهیهای خوراکی درجه یک و دو و نیز میگو صید میشود. حوزه بندر عباس در محل اتصال آبهای خلیج فارس و دریای عمان گذرگاه تمام ماهیانی است که از اقیانوس هند به طرف تنگه هرمز میآیند. صید ماهی در دریای جنوب در دو فصل پاییز و زمستان صورت میگیرد. بهرهبرداری از ماهیان و موجودات آبزی و فرآوردههای مربوطه در خلیج فارس و دریای عمان از سال ۱۳۴۰ تحت نظارت شرکت سهامی شیلات جنوب انجام میگیرد که این شرکت نیز هم اکنون به وزارت جهاد سازندگی وابسته است. در خلیج فارس و دریای عمان حدود ۳۵۰ گونه ماهی زندگی میکنند. گونههای ماهیان آبهای جنوب کشورمان را میتوان به سه گروه عمده: «سطح زیان درشت»، «سطح زیان ریز» و «کف زی» تقسیم کرد.
سطح زیان درشت
اینگروه از اَبزیان را عمدتا «تون ماهیان» و «ماهیان شبه تون» تشکیل میدهند که هر کدام از این گروهها به گونههای مختلف دیگری تقسیم میشوند. این گونهها عمدتا مهاجرند. مقدار قابل برداشت ذخایر «تون ماهیان» سهم ایران در خلیج فارس و دریای عمان حدود ۷۰ هزار تن برآورد شده است.
سطح زیان ریز
این گروه شامل ساردین ماهیان، موتر ماهیان و گیش ماهیان ریزند و گسترش مناطق تمرکز و صید اینگونه ماهیان از بندر جاسک تا بندرکنگان است. حداکثر تراکم صید و صیدگاههای آنها در سواحل استان هرمزگان است. براساس پروژه مشترک شرکت سهامی شیلات و فایو ،( FAO) میزان ذخایر سطح زیان ریز ۵۲۲ و حداکثر میزان قابل برداشت ۲۸۷ هزار تن برآورد شده است.
ماهیان کف زی
ذخایر کف زی منطقه خلیج فارس معادل ۵۸۱ هزار تن و دریای عمان ۹۴ هزار تن برآورد شده است. میزان قابل برداشت این نوع ماهیان نیز به ترتیب ۲۴۶ و ۵۳ هزار تن برای خلیج فارس و دریای عمان محاسبه شده که از این مقدار ۱۳۷ هزار تن مربوط به حوزه آبهای سواحل جمهوری اسلامی ایران است.
میگو
در آبهای خلیج فارس و دریای عمان تاکنون شانزده گونه میگو شناسایی شده که سیزده گونه آن در آبهای ایران وجود دارد. «میگوی ببری» فراوانترین گونه آبهای ایران است کهزیستگاههای عمده آن در سواحل استان بوشهر است. در سواحل استان هرمزگان «میگویموزی» فراوانی وجود دارد و زیستگاه اصلی آن عمدتا در سواحل بندر عباس است.
میگوی سفید و خنجری نیز در اکثر سواحل و صیدگاههای مختلف و بخصوص در سواحل استان خوزستان زیست میکنند. میگو از جمله آبزیان بسیار با ارزش استکه در بازارهای جهانی، اهمیت زیادی دارد. میگوی خلیج فارس در دنیا مشهور است و از اولین آبزیانی است که صید و به خارج از کشور صادر شده است. میزان کل صید ماهیان آبهای جنوب در سال ۱۳۵۶، بالغ بر ۸۳۵/۸ تن بوده که این میزان در سال ۷۴ به ۲۶۵.۰۰۰ تن -حدود ۳/۶۹%کل آبزیان تولید شده کشور- رسید. از این میزان ۱۹۲,۰۰۰ تن ماهی خوراکی و میگو و بقیه؛ آبزیان غیر معمول خوراکی و صید شده از آبهای دور بوده است.
نیز نگاه کنید به
- دامپروری در ایران
- مرغداری در ایران
- ماهیگیری در دریای خزر
- ماهیان و منابع شیلاتی آب های شمال ایران
- شیلات در ایران
منبع اصلی
مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.