ملا علی محمد اصفهانی
اصفهانی، ملا علی‌محمد، فرزند محمد حسین محله نوی و پدر میرزا عبدالغفار نجم الدوله (منجم باشی ناصرالدین شاه)، ریاضی‌دان و منجم مشهور دوره قاجاریه. وی در 1215ق در اصفهان به دنیا آمد[۱] و پس از طی مراحل علمی در ریاضیات و نجوم تبحری خاص یافت چندان که به «غیاث الدین جمشید ثانی» مشهور شد. پس از این که اعتضاد السلطنه - فرزند فتحعلی‌شاه و وزیر علوم در دوره ناصرالدین شاه- به ریاست دارالفنون منصوب شد (1274ق)، از وی دعوت نمود تا برای تدریس ریاضیات در دارالفنون به تهران بیاید[۲][۳]. . او علاوه بر تدریس در دارالفنون، به عنوان یکی از ممتحنین بر روند آزمون‌های مدرسه و سطح علمی دانش‌آموزان نیز نظارت می‌کرد[۴][۵]. در سال 1276ق به دستور ناصرالدین شاه، وی به همراه چند تن دیگر برای بررسی و تهیه نقشه‌ای از بازمانده‌های رصدخانه مراغه به آنجا رفت و نقشه‌ای از محل رصدخانه که به «رصد داغی» معروف بود، تهیه کرد. خود ناصرالدین شاه نیز در این سفر ایشان را همراهی نمود[۶][۷]. سرانجام وی در روز سه‌شنبه هفدهم صفر سال 1293ق در تهران درگذشت و در وادی السلام نجف به خاک سپرده شد[۸][۹]. ملا علی‌محمد دارای آثاری است که از آن جمله‌اند:
- تکمله عیون الحساب که تکمله ایست بر عیون الحساب ملا محمد باقر یزدی[۱۰]؛
- دستور استخراج قبله[۱۱]؛
- شرکت در تألیف مجموعه نامه دانشوران ناصری که در آن زندگی‌نامه ششصد تن از دانشمندان مسلمان به ترتیب الفبایی (از حرف الف تا حرف شین) مورد بررسی قرار گرفته است[۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، به کوشش احمد حسینی، مشهد، 1405ق. 26/232.
- ↑ اعتماد السلطنه، محمد حسن خان، مرآه البلدان، به کوشش عبدالحسین نوایی، تهران، 1367. 2/1083.
- ↑ فروغی، ابوالحسن، ترجمه احوال نجم الدوله، چاپ شده در فرهنگ ایران زمین، ج20. ص 387-386.
- ↑ روزنامه وقایع اتفاقیه، چاپ مجدد کتابخانه ملی، تهران، 1374. نمره 394، نهم محرم 1275ق.
- ↑ محبوبی اردکانی، حسین، تاریخ تحول دانشگاه تهران و موسسات عالی آموزشی ایران در عصر خجسته پهلوی، تهران، 13580ش. ص16.
- ↑ ورجاوند، پرویز، کاوش رصدخانه مراغه، تهران، 1366. ص361-364.
- ↑ روزنامه وقایع اتفاقیه، چاپ مجدد کتابخانه ملی، تهران، 1374. نمره 447.
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، به کوشش احمد حسینی، مشهد، 1405ق؛
- ↑ بامداد، مهدی، شرح حال رجال ایران، تهران، 1363ش. ص482.
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، به کوشش احمد حسینی، مشهد، 1405ق. 26/232.
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، به کوشش احمد حسینی، مشهد، 1405ق. 26/299.
- ↑ نامه دانشوران ناصری، به کوشش رضا صدر، قم، 1379ق. مقدمه بر نامه دانشوران ناصری، 1/15.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
حسین روح اللهی