سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''[[سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی، سید حاج آقا حسین]]''' طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق. | '''[[سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی، سید حاج آقا حسین]]''' طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق. | ||
در [[بروجرد]] به دنیا آمد<ref> | در [[بروجرد]] به دنیا آمد<ref>واعظزاده خراسانی'''''،''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379، ص 32. </ref><ref>بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرنهای 12 و 13 و''''' '''''14'''''. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379.</ref>. نسبش به واسطه ابراهیم طباطبا، به [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] میرسد. او بر آمده از خاندانی بود که شخصیتهای علمی و دینی بزرگی همچون سید مهدی بحرالعلوم و وحید بهبهانی از آن برخاستهاند<ref>واعظزاده خراسانی'''''، زندگی آیتالله العظمی بروجردی.''''' به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 17-30.</ref><ref>شریف رازی، محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10.</ref>. سید حسین تحصیلات مقدماتی را در مدرسه علمیه نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سیدعلی) و استادانی چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه [[اصفهان]] رفت و در مدرسه صدر، علوم نقلی را از استادانی همچون سید محمد باقر دُرچهای و علومِ عقلی و ریاضی را نزد آخوند ملا محمد کاشانی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. سپس خود، حوزه درس تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول پرداخت<ref>واعظ خیابانی تبریزی، ملاعلی. '''''کتاب علماء معاصرین'''''. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص 249. </ref><ref>واعظزاده خراسانی'''''،محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی.''''' به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 33-39.</ref>. | ||
در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی بروجرد شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در بروجرد به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد [[رضا شاه پهلوی|حکومت رضا خان]]، در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در [[استان تهران|تهران]] و بیش از یک سال در [[مشهد]] و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت<ref> | در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی [[بروجرد]] شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در [[بروجرد]] به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد [[رضا شاه پهلوی|حکومت رضا خان]]، در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در [[استان تهران|تهران]] و بیش از یک سال در [[مشهد]] و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت<ref>واعظزاده خراسانی'''''. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی.''''' به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 40-51. </ref>. | ||
بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] و دولتمردان، وارد [[قم]] شد و سکنا گزید<ref> | بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] و دولتمردان، وارد [[قم]] شد و سکنا گزید<ref>واعظ خیابانی تبریزی، ملاعلی. '''''کتاب علماء معاصرین'''''. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص 250.</ref><ref>شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 7 و 9.</ref><ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 53-57.</ref>. پس از سه سال، متعاقب فوت سید ابوالحسن اصفهانی 1365ق / 1946م و حاج آقا حسین قمی (1366ق / 1947م)، به مرجعیت عام رسید و تا زمان فوت، بزرگترین مرجع تقلید در جهان تشیع به حساب میآمد. | ||
در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در [[قم]] پدید آمد<ref> | در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در [[قم]] پدید آمد<ref>شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایره المعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 12 و 13. </ref>. بروجردی اقدامات بسیاری برای نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامی صورت داد که اعزام مبلّغ و نماینده مذهبی به کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، ایجاد مسجد اعظم [[قم]] و کتابخانه مسجد اعظم، مدرسه علمیه و کتابخانهای در نجف و مسجد بزرگی به نام مسجد جعفری در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است<ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 72-74. </ref>. | ||
مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد<ref> | مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد<ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 90-93. </ref>. | ||
بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با [[بهائی، آئین|فرقه بهائیت]] در [[ایران]] و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست<ref> | بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با [[بهائی، آئین|فرقه بهائیت]] در [[ایران]] و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست<ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 76-80. </ref><ref>'''''شکوه فقاهت: یادنامه حضرت آیتالله حاج آقا حسین بروجردی'''''. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379، ص 235-246.</ref>. | ||
''توضیح المسائل'' (فارسی)، ''مجمع الفروع'' (فارسی)، ''المسائل الفقهیه'' (عربی)، ''الموسوعه الرجالیه'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. | ''توضیح المسائل'' (فارسی)، ''مجمع الفروع'' (فارسی)، ''المسائل الفقهیه'' (عربی)، ''الموسوعه الرجالیه'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
* [[بروجرد]] | * [[بروجرد]] | ||
* [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] | * [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] | ||
* [[محمدرضا شاه پهلوی]] | * [[محمدرضا شاه پهلوی]] | ||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
جعفر گلشن | جعفر گلشن | ||
[[رده:علوم سیاسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۸
بروجردی، سید حاج آقا حسین طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق.
در بروجرد به دنیا آمد[۱][۲]. نسبش به واسطه ابراهیم طباطبا، به امام حسن مجتبی (ع) میرسد. او بر آمده از خاندانی بود که شخصیتهای علمی و دینی بزرگی همچون سید مهدی بحرالعلوم و وحید بهبهانی از آن برخاستهاند[۳][۴]. سید حسین تحصیلات مقدماتی را در مدرسه علمیه نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سیدعلی) و استادانی چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه اصفهان رفت و در مدرسه صدر، علوم نقلی را از استادانی همچون سید محمد باقر دُرچهای و علومِ عقلی و ریاضی را نزد آخوند ملا محمد کاشانی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. سپس خود، حوزه درس تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول پرداخت[۵][۶].
در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی بروجرد شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در بروجرد به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد حکومت رضا خان، در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در تهران و بیش از یک سال در مشهد و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت[۷].
بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و محمدرضا پهلوی و دولتمردان، وارد قم شد و سکنا گزید[۸][۹][۱۰]. پس از سه سال، متعاقب فوت سید ابوالحسن اصفهانی 1365ق / 1946م و حاج آقا حسین قمی (1366ق / 1947م)، به مرجعیت عام رسید و تا زمان فوت، بزرگترین مرجع تقلید در جهان تشیع به حساب میآمد.
در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در قم پدید آمد[۱۱]. بروجردی اقدامات بسیاری برای نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامی صورت داد که اعزام مبلّغ و نماینده مذهبی به کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، ایجاد مسجد اعظم قم و کتابخانه مسجد اعظم، مدرسه علمیه و کتابخانهای در نجف و مسجد بزرگی به نام مسجد جعفری در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است[۱۲].
مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد[۱۳].
بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با فرقه بهائیت در ایران و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست[۱۴][۱۵].
توضیح المسائل (فارسی)، مجمع الفروع (فارسی)، المسائل الفقهیه (عربی)، الموسوعه الرجالیه (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ واعظزاده خراسانی، محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379، ص 32.
- ↑ بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران قرنهای 12 و 13 و 14. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379.
- ↑ واعظزاده خراسانی، زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 17-30.
- ↑ شریف رازی، محمد. آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10.
- ↑ واعظ خیابانی تبریزی، ملاعلی. کتاب علماء معاصرین. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص 249.
- ↑ واعظزاده خراسانی،محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 33-39.
- ↑ واعظزاده خراسانی. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 40-51.
- ↑ واعظ خیابانی تبریزی، ملاعلی. کتاب علماء معاصرین. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص 250.
- ↑ شریف رازی. محمد. آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 7 و 9.
- ↑ واعظزاده خراسانی. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 53-57.
- ↑ شریف رازی. محمد. آثارالحجه یا تاریخ و دایره المعارف حوزه علمیه قم. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 12 و 13.
- ↑ واعظزاده خراسانی. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 72-74.
- ↑ واعظزاده خراسانی. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 90-93.
- ↑ واعظزاده خراسانی. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 76-80.
- ↑ شکوه فقاهت: یادنامه حضرت آیتالله حاج آقا حسین بروجردی. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379، ص 235-246.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
جعفر گلشن