پرش به محتوا

دولت موقت: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''دولت موقت''' (بهمن 1357 – آبان 1358ش). نام اولين دولت پس از پيروزي انقلاب اسلامي<sup>*</sup>. اين دولت به فرمان امام خميني<sup>*</sup> و به رياست مهندس مهدي بازرگان<sup>*</sup> تشكيل شد.<sup>1</sup> وظيفة آن، برگزاري رفراندوم تغيير نظام سياسي ايران، تشكيل مجلس خبرگان<su...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''دولت موقت''' (بهمن 1357 – آبان 1358ش). نام اولين دولت پس از پيروزي انقلاب اسلامي<sup>*</sup>.
[[پرونده:163928 255.jpg|بندانگشتی|دولت موقت برگرفته از وبسایت اقتصاد24 قابل بازیابی از<nowiki/>[https://eghtesaad24.ir/fa/news/98449/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%AF%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%AF https://eghtesaad24.ir/fa/news/98449/F]]]
'''[[دولت موقت]]''' (بهمن 1357 – آبان 1358ش). نام اولین دولت پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]].


اين دولت به فرمان امام خميني<sup>*</sup> و به رياست مهندس مهدي بازرگان<sup>*</sup> تشكيل شد.<sup>1</sup> وظيفة آن، برگزاري رفراندوم تغيير نظام سياسي ايران، تشكيل مجلس خبرگان<sup>*</sup> قانون اساسي، برپايي انتخابات مجلس شوراي اسلامي<sup>*</sup>، ادارة وزارت‌خانه‌هاي مختلف و سامان‌دهي به اوضاع كشور تا تشكيل دولت دايمي بود.<sup>2</sup>
این دولت به فرمان [[امام خمینی]] و به ریاست مهندس [[مهدی بازرگان]] تشکیل شد<ref>بازرگان، مهدی. '''''شورای انقلاب و دولت موقت.''''' تهران: نهضت آزادی، 1361، ص 26-30.</ref><ref>Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990, PP. 253-254</ref><ref>یزدی، ابراهیم. '''''آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها'''''. تهران: قلم، 1363، ص 192-194.</ref>. وظیفه آن، برگزاری رفراندوم تغییر نظام سیاسی ایران، تشکیل [[مجلس خبرگان]] قانون اساسی، برپایی انتخابات مجلس شورای اسلامی<sup>*</sup>، اداره وزارت‌خانه‌های مختلف و سامان‌دهی به اوضاع کشور تا تشکیل دولت دایمی بود<ref>این اهداف در متن فرمان نخست‌وزیری بازرگان آمده است. نک: یزدی، ابراهیم. '''''آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها'''''. تهران: قلم، 1363، ص 192-194.</ref>.


اعضاي كابينة دولت موقت در ابتدا از اعضا و هواداران نهضت آزادي ايران، معدود افرادي از جبهة ملي<sup>*</sup> و چند شخصيت مستقل بودند. به عنوان مثال كريم سنجابي معروف‌ترين رهبر جبهة ملي<sup>*</sup> عهده‌دار وزارت خارجه شد؛ داريوش فروهر رهبر حزب ملت ايران، مسؤوليت وزارت كار را بر عهده گرفت و ابراهيم يزدي يكي از رهبران نهضت آزادي در خارج كشور، مشاور نخست‌وزير شد.<sup>3</sup>  
اعضای کابینه دولت موقت در ابتدا از اعضا و هواداران نهضت آزادی ایران، معدود افرادی از [[جبهه ملی]] و چند شخصیت مستقل بودند. به عنوان مثال کریم سنجابی معروف‌ترین رهبر [[جبهه ملی]] عهده‌دار وزارت خارجه شد؛ داریوش فروهر رهبر [[حزب ملت ایران]]، مسؤولیت وزارت کار را بر عهده گرفت و ابراهیم یزدی یکی از رهبران نهضت آزادی در خارج کشور، مشاور نخست‌وزیر شد<ref>  بازرگان. مهدی. '''''شورای انقلاب و دولت موقت.''''' تهران: نهضت آزادی، 1361. ص 34-39.</ref>.


اكثر اعضاي كابينه داراي تحصيلات عالي در غرب بودند و گرايش‌هاي ملي‌گرايانه داشتند. البته كمي بعد از شروع كار دولت، تعدادي از روحانيون شوراي انقلاب مانند حجت‌الاسلام مهدوي كني و محمدجواد باهنر<sup>*</sup> به عنوان معاونان وزارت‌خانه به دولت موقت پيوستند.<sup>4</sup>  
اکثر اعضای کابینه دارای تحصیلات عالی در غرب بودند و گرایش‌های ملی‌گرایانه داشتند. البته کمی بعد از شروع کار دولت، تعدادی از روحانیون شورای انقلاب مانند حجت‌الاسلام مهدوی کنی و [[محمدجواد باهنر]] به عنوان معاونان وزارت‌خانه به دولت موقت پیوستند<ref>      Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990, PP. 256-257.</ref>.


پس از پيروزي انقلاب دولت موقت فعاليت خود را در زمينه‌هاي مختلف آغاز كرد. برگزاري رفراندوم تعيين نظام ايران در فروردين 1358ش، برپايي انتخابات مجلس خبرگان<sup>*</sup> قانون اساسي در تابستان همان سال، تلاش براي ادارة سازمان‌هاي دولتي و گذراندن قانون مطبوعات از مهم‌ترين اقدامات سياسي اين دولت به شمار مي‌آيد.<sup>5</sup>
پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]] دولت موقت فعالیت خود را در زمینه‌های مختلف آغاز کرد. برگزاری رفراندوم تعیین نظام [[ایران]] در فروردین 1358ش، برپایی انتخابات [[مجلس خبرگان]] قانون اساسی در تابستان همان سال، تلاش برای اداره سازمان‌های دولتی و گذراندن قانون مطبوعات از مهم‌ترین اقدامات سیاسی این دولت به شمار می‌آید<ref>  میلانی، محسن. '''''شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی.''''' ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381، ص 280-293.</ref><ref>Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 264-266</ref>.


در زمينة اقتصادي اقداماتي چون برقراري توليد دوباره و صادرات نفت، راه‌اندازي 50 درصد كارخانه‌ها و صنايع تعطيل شده، افزايش صادرات غيرنفتي و ارائة طرح وام شرافت براي جوانان بيكار از جمله فعاليت‌هاي اين دولت بود.<sup>6</sup>  
در زمینه اقتصادی اقداماتی چون برقراری تولید دوباره و صادرات نفت، راه‌اندازی 50 درصد کارخانه‌ها و صنایع تعطیل شده، افزایش صادرات غیرنفتی و ارائه طرح وام شرافت برای جوانان بیکار از جمله فعالیت‌های این دولت بود<ref>بیات، آصف. '''''سیاست‌های خیابانی: جنبش تهیدستان در ایران'''''. ترجمه اسدالله نبوی، تهران: شیرازه، 1379، ص 233 و235.</ref><ref>'''''مسایل و مشکلات نخستین سال انقلاب از زبان رئیس دولت مولت'''''. به کوشش عبدالعلی بازرگان، تهران: ناشر مؤلف، 1362.</ref><ref>Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 260</ref>. فعالیت‌های دولت موقت در امور خارجی عبارت بودند از: 


فعاليت‌هاي دولت موقت در امور خارجي عبارت بودند از: قطع رابطه با اسراييل و آفريقاي جنوبي، حمايت از جنبش مردم فلسطين، خروج از پيمان سنتو و عضويت در جنبش عدم تعهد و مذاكره با آمريكا براي حل مسئلة خريدهاي تسليحات نظامي.<sup>7</sup>  
* قطع رابطه با اسراییل و آفریقای جنوبی؛
* حمایت از جنبش مردم فلسطین؛
* خروج از پیمان سنتو و عضویت در جنبش عدم تعهد؛
* مذاکره با آمریکا برای حل مسئله خریدهای تسلیحات نظامی<ref>سنجابی، کریم. '''''امیدها و ناامیدی‌ها'''''. لندن: انتشارات جبهه ملیون ایران، 1368، ص 295. </ref><ref>برای اطلاع از سیاست آمریکا در برابر دولت موقت و نقد آن، نک: بیل، جیمز. '''''عقاب و شیر، تراژدی روابط ایران و آمریکا'''''. ترجمه مهوش غلامی، تهران: کوبه، 1371، ص 441-469.</ref><ref>Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 269-271</ref>.


دولت بازرگان در يك دوراهي خاص قرار داشت. از يك سو به عنوان يك دولت انتقالي فاقد قدرت اساسي بود و از سوي ديگر از اين دولت انتظار مي‌رفت كه همة اشتباه‌هاي حكومت‌هاي نظام پيشين را اصلاح كند.  
دولت [[مهدی بازرگان|بازرگان]] در یک دوراهی خاص قرار داشت. از یک سو به عنوان یک دولت انتقالی فاقد قدرت اساسی بود و از سوی دیگر از این دولت انتظار می‌رفت که همه اشتباه‌های حکومت‌های نظام پیشین را اصلاح کند.  


يكي از اين مسائل بحران‌زا وجود نهادهاي انقلابي مانند كميته‌ها و دادگاه‌هاي انقلاب بود كه به سبب مشخص نبودن محدودة وظايفشان، در بسياري موارد عملكرد آنان با اقدامات دولت موقت<sup>*</sup> در تضاد بود.<sup>8</sup> همچنين بروز اختلاف ميان اين دولت و شوراي انقلاب كه مهم‌ترين مركز تصميم‌گيري در آن زمان بود، كارايي دولت موقت را پايين مي‌آورد.<sup>9</sup> مجموعة عواملي چون پخش شدن بيش از يك ميليون اسلحه در كشور،<sup>10</sup> اقدامات گروه‌هاي سياسي بر ضد دولت،<sup>11</sup> برپايي اعتصابات كارگري<sup>12</sup> و وجود آشوب‌هاي منطقه‌اي در كردستان، خوزستان و تركمن‌صحرا<sup>13</sup> باعث شد تا دولت نتواند نظم و امنيت را آن‌طور كه شايد و بايد در كشور حاكم كند. به علاوه تغيير مداوم تركيب دولت موقت نيز باعث ضعف آن شد. به طور مثال هنوز 3 ماه از آغاز كار دولت نگذشته بود كه كريم سنجابي استعفا كرد و ابراهيم يزدي عهده‌دار وزارت امور خارجه شد.<sup>14</sup> سرانجام با تصرف سفارت آمريكا توسط دانشجويان پيرو خط امام، مهندس بازرگان<sup>*</sup> استعفا داد و عمر نُه ماهة دولت موقت به پايان رسيد.   
یکی از این مسائل بحران‌زا وجود نهادهای انقلابی مانند کمیته‌ها و [[دادگاه های انقلاب|دادگاه‌های انقلاب]] بود که به سبب مشخص نبودن محدوده وظایفشان، در بسیاری موارد عملکرد آنان با اقدامات [[دولت موقت]]<sup>*</sup> در تضاد بود<ref>میلانی.'''''شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی.''''' ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381 . ص 271-273.</ref><ref>Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 258-259</ref><ref>مسائل و..... به کوشش عبدالعلی بازرگان، تهران: ناشر مؤلف، 1362.</ref>. همچنین بروز اختلاف میان این دولت و شورای انقلاب که مهم‌ترین مرکز تصمیم‌گیری در آن زمان بود، کارایی دولت موقت را پایین می‌آورد<ref>  میلانی.'''''شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی.''''' ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381. ص 269 و 270. </ref><ref>نک: بازرگان. مهدی. '''''شورای انقلاب و دولت موقت.''''' تهران: نهضت آزادی، 1361.</ref>. مجموعه عواملی چون پخش شدن بیش از یک میلیون اسلحه در کشور،<ref>  استمپل، جان. '''''درون انقلاب ایران'''''. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: رسا، 1377، ص 273.</ref> اقدامات گروه‌های سیاسی بر ضد دولت<ref>  برای آگاهی از مواضع حزب توده در برابر دولت موقت، نک: میلانی.محسن. '''''شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی.''''' ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381. ص 275-280.</ref><ref>در مورد سازمان مجاهدین خلق، نک: Abrahamian, E. '''''Radical Islam, The Iranian Mojahedin'''''. London, I.B. Tauris publishers, 1989, PP. 189-196</ref><ref>در مورد گروه‌های مارکسیستی دیگر، نک: بهروز، مازیار. '''''شورشیان آرمان‌خواه'''''، '''''ناکامی چپ در ایران'''''. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: ققنوس، 1380، ص 183-227.</ref><ref>در مورد رابطه دولت موقت با گروه‌های ملی‌گرا، نک: chehabi. Ibid. PP. 260-262.</ref>، برپایی اعتصابات کارگری<ref>بیات.  آصف. '''''سیاست‌های خیابانی: جنبش تهیدستان در ایران'''''. ترجمه اسدالله نبوی، تهران: شیرازه، 1379. ص 209 به بعد.</ref> و وجود آشوب‌های منطقه‌ای در کردستان، خوزستان و ترکمن‌صحرا<ref>استمپل. جان. '''''درون انقلاب ایران'''''. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: رسا، 1377. ص 289-290.</ref> باعث شد تا دولت نتواند نظم و امنیت را آن‌طور که شاید و باید در کشور حاکم کند. به علاوه تغییر مداوم ترکیب دولت موقت نیز باعث ضعف آن شد. به طور مثال هنوز 3 ماه از آغاز کار دولت نگذشته بود که کریم سنجابی استعفا کرد و ابراهیم یزدی عهده‌دار وزارت امور خارجه شد<ref>سنجابی. کریم. '''''امیدها و ناامیدی‌ها'''''. لندن: انتشارات جبهه ملیون ایران، 1368. ص 353-355.</ref><ref>Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 256-257</ref>. سرانجام با تصرف سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام، [[مهدی بازرگان|مهندس بازرگان]] استعفا داد و عمر نُه ماهه دولت موقت به پایان رسید.   


'''مآخذ:'''
== نیز نگاه کنید به ==


1-    بازرگان، مهدي. '''''شوراي انقلاب و دولت موقت.''''' تهران: نهضت آزادي، 1361، ص 26-30؛
* [[امام خمینی]]
* [[مهدی بازرگان]]
* [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]
* [[جبهه ملی]]


Chehabi, H.E. '''''Iranian Politics and Religious Modernism.''''' London: I.B.Tauris publishers, 1990, PP. 253-254;
== مآخذ ==
<references />
== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


يزدي، ابراهيم. '''''آخرين تلاش‌ها در آخرين روزها'''''. تهران: قلم، 1363، ص 192-194.
== نویسنده مقاله ==
 
2-    اين اهداف در متن فرمان نخست‌وزيري بازرگان آمده است. نك: يزدي. همانجا.
 
3-    بازرگان. همان. ص 34-39.
 
4-             Chehabi. Ibid. PP. 256-257.
 
5-    ميلاني، محسن. '''''شكل‌گيري انقلاب اسلامي، از سلطنت پهلوي تا جمهوري اسلامي.''''' ترجمة مجتبي عطارزاده، تهران: گام نو، 1381، ص 280-293؛ chehabi, H.E. Ibid. PP 264-266.
 
6-    بيات، آصف. '''''سياست‌هاي خياباني: جنبش تهيدستان در ايران'''''. ترجمة اسدالله نبوي، تهران: شيرازه، 1379، ص 233 و235؛ '''''مسايل و مشكلات نخستين سال انقلاب از زبان رئيس دولت مولت'''''. به كوشش عبدالعلي بازرگان، تهران: ناشر مؤلف، 1362؛ chehabi. Ibid. P. 260.
 
7-    سنجابي، كريم. '''''اميدها و نااميدي‌ها'''''. لندن: انتشارات جبهة مليون ايران، 1368، ص 295؛ chehabi. Ibid. PP. 269-271؛ براي اطلاع از سياست آمريكا در برابر دولت موقت و نقد آن، نك: بيل، جيمز. '''''عقاب و شير، تراژدي روابط ايران و آمريكا'''''. ترجمة مهوش غلامي، تهران: كوبه، 1371، ص 441-469.
 
8-    ميلاني. همان. ص 271-273؛ مسائل و.... همان. جمـ؛ chehabi. Ibid. PP. 258-259.
 
9-    ميلاني. همان. ص 269 و 270؛ نك: بازرگان. همان.
 
10-  استمپل، جان. '''''درون انقلاب ايران'''''. ترجمة منوچهر شجاعي، تهران: رسا، 1377، ص 273.
 
11-  براي آگاهي از مواضع حزب توده در برابر دولت موقت، نك: ميلاني. همان. ص 275-280؛ در مورد سازمان مجاهدين خلق، نك:
 
Abrahamian, E. '''''Radical Islam, The Iranian Mojahedin'''''. London, I.B. Tauris publishers, 1989, PP. 189-196;
 
در مورد گروه‌هاي ماركسيستي ديگر، نك: بهروز، مازيار. '''''شورشيان آرمان‌خواه'''''، '''''ناكامي چپ در ايران'''''. ترجمة مهدي پرتوي، تهران: ققنوس، 1380، ص 183-227؛ در مورد رابطة دولت موقت با گروه‌هاي ملي‌گرا، نك: chehabi. Ibid. PP. 260-262.
 
12-  بيات. همان. ص 209 به بعد.
 
13- استمپل. همان. ص 289-290.
 
14- سنجابي. همان. ص 353-355؛ chehabi. Ibid. PP. 256-257.




محمدمهدی موسی خان
محمدمهدی موسی خان
[[رده:علوم سیاسی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۷

دولت موقت برگرفته از وبسایت اقتصاد24 قابل بازیابی ازhttps://eghtesaad24.ir/fa/news/98449/F

دولت موقت (بهمن 1357 – آبان 1358ش). نام اولین دولت پس از پیروزی انقلاب اسلامی.

این دولت به فرمان امام خمینی و به ریاست مهندس مهدی بازرگان تشکیل شد[۱][۲][۳]. وظیفه آن، برگزاری رفراندوم تغییر نظام سیاسی ایران، تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی، برپایی انتخابات مجلس شورای اسلامی*، اداره وزارت‌خانه‌های مختلف و سامان‌دهی به اوضاع کشور تا تشکیل دولت دایمی بود[۴].

اعضای کابینه دولت موقت در ابتدا از اعضا و هواداران نهضت آزادی ایران، معدود افرادی از جبهه ملی و چند شخصیت مستقل بودند. به عنوان مثال کریم سنجابی معروف‌ترین رهبر جبهه ملی عهده‌دار وزارت خارجه شد؛ داریوش فروهر رهبر حزب ملت ایران، مسؤولیت وزارت کار را بر عهده گرفت و ابراهیم یزدی یکی از رهبران نهضت آزادی در خارج کشور، مشاور نخست‌وزیر شد[۵].

اکثر اعضای کابینه دارای تحصیلات عالی در غرب بودند و گرایش‌های ملی‌گرایانه داشتند. البته کمی بعد از شروع کار دولت، تعدادی از روحانیون شورای انقلاب مانند حجت‌الاسلام مهدوی کنی و محمدجواد باهنر به عنوان معاونان وزارت‌خانه به دولت موقت پیوستند[۶].

پس از پیروزی انقلاب دولت موقت فعالیت خود را در زمینه‌های مختلف آغاز کرد. برگزاری رفراندوم تعیین نظام ایران در فروردین 1358ش، برپایی انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی در تابستان همان سال، تلاش برای اداره سازمان‌های دولتی و گذراندن قانون مطبوعات از مهم‌ترین اقدامات سیاسی این دولت به شمار می‌آید[۷][۸].

در زمینه اقتصادی اقداماتی چون برقراری تولید دوباره و صادرات نفت، راه‌اندازی 50 درصد کارخانه‌ها و صنایع تعطیل شده، افزایش صادرات غیرنفتی و ارائه طرح وام شرافت برای جوانان بیکار از جمله فعالیت‌های این دولت بود[۹][۱۰][۱۱]. فعالیت‌های دولت موقت در امور خارجی عبارت بودند از:

  • قطع رابطه با اسراییل و آفریقای جنوبی؛
  • حمایت از جنبش مردم فلسطین؛
  • خروج از پیمان سنتو و عضویت در جنبش عدم تعهد؛
  • مذاکره با آمریکا برای حل مسئله خریدهای تسلیحات نظامی[۱۲][۱۳][۱۴].

دولت بازرگان در یک دوراهی خاص قرار داشت. از یک سو به عنوان یک دولت انتقالی فاقد قدرت اساسی بود و از سوی دیگر از این دولت انتظار می‌رفت که همه اشتباه‌های حکومت‌های نظام پیشین را اصلاح کند.

یکی از این مسائل بحران‌زا وجود نهادهای انقلابی مانند کمیته‌ها و دادگاه‌های انقلاب بود که به سبب مشخص نبودن محدوده وظایفشان، در بسیاری موارد عملکرد آنان با اقدامات دولت موقت* در تضاد بود[۱۵][۱۶][۱۷]. همچنین بروز اختلاف میان این دولت و شورای انقلاب که مهم‌ترین مرکز تصمیم‌گیری در آن زمان بود، کارایی دولت موقت را پایین می‌آورد[۱۸][۱۹]. مجموعه عواملی چون پخش شدن بیش از یک میلیون اسلحه در کشور،[۲۰] اقدامات گروه‌های سیاسی بر ضد دولت[۲۱][۲۲][۲۳][۲۴]، برپایی اعتصابات کارگری[۲۵] و وجود آشوب‌های منطقه‌ای در کردستان، خوزستان و ترکمن‌صحرا[۲۶] باعث شد تا دولت نتواند نظم و امنیت را آن‌طور که شاید و باید در کشور حاکم کند. به علاوه تغییر مداوم ترکیب دولت موقت نیز باعث ضعف آن شد. به طور مثال هنوز 3 ماه از آغاز کار دولت نگذشته بود که کریم سنجابی استعفا کرد و ابراهیم یزدی عهده‌دار وزارت امور خارجه شد[۲۷][۲۸]. سرانجام با تصرف سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام، مهندس بازرگان استعفا داد و عمر نُه ماهه دولت موقت به پایان رسید.

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ بازرگان، مهدی. شورای انقلاب و دولت موقت. تهران: نهضت آزادی، 1361، ص 26-30.
  2. ↑ Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990, PP. 253-254
  3. ↑ یزدی، ابراهیم. آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها. تهران: قلم، 1363، ص 192-194.
  4. ↑ این اهداف در متن فرمان نخست‌وزیری بازرگان آمده است. نک: یزدی، ابراهیم. آخرین تلاش‌ها در آخرین روزها. تهران: قلم، 1363، ص 192-194.
  5. ↑   بازرگان. مهدی. شورای انقلاب و دولت موقت. تهران: نهضت آزادی، 1361. ص 34-39.
  6. ↑       Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990, PP. 256-257.
  7. ↑   میلانی، محسن. شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی. ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381، ص 280-293.
  8. ↑ Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 264-266
  9. ↑ بیات، آصف. سیاست‌های خیابانی: جنبش تهیدستان در ایران. ترجمه اسدالله نبوی، تهران: شیرازه، 1379، ص 233 و235.
  10. ↑ مسایل و مشکلات نخستین سال انقلاب از زبان رئیس دولت مولت. به کوشش عبدالعلی بازرگان، تهران: ناشر مؤلف، 1362.
  11. ↑ Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 260
  12. ↑ سنجابی، کریم. امیدها و ناامیدی‌ها. لندن: انتشارات جبهه ملیون ایران، 1368، ص 295.
  13. ↑ برای اطلاع از سیاست آمریکا در برابر دولت موقت و نقد آن، نک: بیل، جیمز. عقاب و شیر، تراژدی روابط ایران و آمریکا. ترجمه مهوش غلامی، تهران: کوبه، 1371، ص 441-469.
  14. ↑ Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 269-271
  15. ↑ میلانی.شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی. ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381 . ص 271-273.
  16. ↑ Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 258-259
  17. ↑ مسائل و..... به کوشش عبدالعلی بازرگان، تهران: ناشر مؤلف، 1362.
  18. ↑   میلانی.شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی. ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381. ص 269 و 270.
  19. ↑ نک: بازرگان. مهدی. شورای انقلاب و دولت موقت. تهران: نهضت آزادی، 1361.
  20. ↑   استمپل، جان. درون انقلاب ایران. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: رسا، 1377، ص 273.
  21. ↑   برای آگاهی از مواضع حزب توده در برابر دولت موقت، نک: میلانی.محسن. شکل‌گیری انقلاب اسلامی، از سلطنت پهلوی تا جمهوری اسلامی. ترجمه مجتبی عطارزاده، تهران: گام نو، 1381. ص 275-280.
  22. ↑ در مورد سازمان مجاهدین خلق، نک: Abrahamian, E. Radical Islam, The Iranian Mojahedin. London, I.B. Tauris publishers, 1989, PP. 189-196
  23. ↑ در مورد گروه‌های مارکسیستی دیگر، نک: بهروز، مازیار. شورشیان آرمان‌خواه، ناکامی چپ در ایران. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: ققنوس، 1380، ص 183-227.
  24. ↑ در مورد رابطه دولت موقت با گروه‌های ملی‌گرا، نک: chehabi. Ibid. PP. 260-262.
  25. ↑ بیات. آصف. سیاست‌های خیابانی: جنبش تهیدستان در ایران. ترجمه اسدالله نبوی، تهران: شیرازه، 1379. ص 209 به بعد.
  26. ↑ استمپل. جان. درون انقلاب ایران. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: رسا، 1377. ص 289-290.
  27. ↑ سنجابی. کریم. امیدها و ناامیدی‌ها. لندن: انتشارات جبهه ملیون ایران، 1368. ص 353-355.
  28. ↑ Chehabi, H.E. Iranian Politics and Religious Modernism. London: I.B.Tauris publishers, 1990,PP 256-257

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدمهدی موسی خان

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=دولت_موقت&oldid=5205»