سید محمدعلی قاضی طباطبایی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''[[سید محمدعلی قاضی طباطبایی|قاضی طباطبایی، سید محمدعلی]]'''، (1332ق / 1914م – 1358ش)، عالم، فقیه، امام جمعه [[تبریز]] و اولین شهید محراب. | '''[[سید محمدعلی قاضی طباطبایی|قاضی طباطبایی، سید محمدعلی]]'''، (1332ق / 1914م – 1358ش)، عالم، فقیه، امام جمعه [[تبریز]] و اولین شهید محراب. | ||
از علما و فقهای خطه [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] بود. وی در [[تبریز]] به دنیا آمد<ref>نیکبخت، رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد. '''''زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 92.</ref>. پدرش سید باقر قاضی طباطبایی از علمای به نام و فقهای طراز اول [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] بود<ref> | از علما و فقهای خطه [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] بود. وی در [[تبریز]] به دنیا آمد<ref>نیکبخت، رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد. '''''زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 92.</ref>. پدرش سید باقر قاضی طباطبایی از علمای به نام و فقهای طراز اول [[آذربایجان شرقی|آذربایجان]] بود<ref>جوانشیر، کریم. '''''نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375، ص 275. </ref><ref>آقا شیخ محمد، مریم؛ نورینشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ص 64.</ref>. سید محمدعلی پس از فراگیری علوم مقدماتی نزد پدر و عمو، برای تحصیل علوم دینی وارد مدرسه طالبیه [[تبریز]] شد<ref> نیکبخت، رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد.'''''زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380 . ص 96 و 97.</ref><ref>'''''یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب سیزدهم (جلوه محراب شهید آیتالله سید محمدعلی قاضی طباطبایی)'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 4.</ref>. | ||
قاضی طباطبایی با ورود به ایران فعالیتهای سیاسی خود را بر ضد رژیم پهلوی آغاز و در قیام 15 خرداد<sup>*</sup> 1342ش نقشآفرینی کرد. در 13 آبان 1342ش به عنوان رهبر نهضت مذهبی در آذربایجان دستگیر و به زندان قزل قلعه تهران منتقل شد که بیش از دو ماه به طول انجامید و با ضمانت برادرش آزاد شد<ref> آقا شیخ محمد مریم؛ نورینشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. . ص 64. </ref>. به دنبال آن چند بار دیگر هم دستگیر شد، تا این که در 11 آذر 1343ش پس از یکسال تبعید و دستگیریهای مکرر، به عراق تبعید شد<ref> | در 1359ق / 1318ش برای تکمیل دانستهها، به [[قم]] رفت و نزد استادانی همچون [[امام خمینی|آیتالله خمینی]]،<sup>*</sup> سید محمد حجت و سید حسن صدر و سید محمدرضا گلپایگانی به کسب علوم پرداخت<ref>جوانشیر، کریم. '''''نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375. ص 275.</ref><ref>'''''جلوه محراب'''''.تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 . ص 4 و 5.</ref><ref>آقا شیخ محمد، مریم، نورینشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. ص 64.</ref>. ودر 1327ش رهسپار [[نجف]] شد و در آنجا از محضر استادانی همچون سید ابوالقاسم خویی<sup>*</sup> و شیخ محمدحسین کاشفالغطا<sup>*</sup> بهره برد و به درجه اجتهاد نائل آمد<ref>'''''جلوه محراب'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 5.</ref>. | ||
در 1331ش به زادگاهش بازگشت و به فعالیتهای دینی، سیاسی و علمی مشغول شد. او امامت جماعت مساجد مقبره و شعبان را در آنجا عهدهدار بود<ref> جوانشیر.کریم. '''''نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375. ص 276. </ref>. از او بیش از 40 کتاب بر جای مانده است که ''تاریخ قضا در اسلام''، ''الاجتهاد و التقلید''، ''المباحث'' ''الاصولیه''، ''حدیقه الصالحین''، ''اجوبه الشبهات الواهیه'' از جمله آنهاست. | |||
قاضی طباطبایی با ورود به ایران فعالیتهای سیاسی خود را بر ضد [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] آغاز و در [[قیام پانزده خرداد 1342|قیام 15 خرداد<sup>*</sup> 1342ش]] نقشآفرینی کرد. در 13 آبان 1342ش به عنوان رهبر نهضت مذهبی در آذربایجان دستگیر و به زندان قزل قلعه [[استان تهران|تهران]] منتقل شد که بیش از دو ماه به طول انجامید و با ضمانت برادرش آزاد شد<ref> آقا شیخ محمد مریم؛ نورینشاط، سعید. '''''گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376).''''' تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. . ص 64. </ref>. به دنبال آن چند بار دیگر هم دستگیر شد، تا این که در 11 آذر 1343ش پس از یکسال تبعید و دستگیریهای مکرر، به عراق تبعید شد<ref>جوانشیر. کریم. '''''نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه'''''. تهران: سالار، 1375. ص 277.</ref><ref>'''''جلوه محراب'''''.تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 . ص 12.</ref>. در آنجا فرصت یافت تا ارتباط بیشتری با [[امام خمینی]] برقرار کند. در شهریور 1344ش دوران تبعید به سر آمد و به [[تبریز]] بازگشت<ref>نیکبخت. رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد. '''''زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی'''''. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380. ص 219.</ref>. | |||
پس از آن فعالیتهای سیاسی خود را شدت بیشتری بخشید. در 30 آذر 1347ش به جرم مخالفت با نظام حاکم و اظهار مطالبی بر ضد اسرائیل، دستگیر و به کرمان و [[زنجان]] تبعید شد<ref> '''''جلوه محراب'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 12-14.</ref>. پس از آزادی در آذر 1348ش، به فعالیتهایش تداوم بخشید و از رهبران نهضت [[امام خمینی]] در آذربایجان گردید و تا پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، ساماندهی مبارزات مردم آن منطقه را عهدهدار بود. با پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، در مرداد 1358ش از سوی [[امام خمینی]] به امامت جمعه [[تبریز]] منصوب و به عنوان نماینده ایشان در آنجا انتخاب شد<ref> '''''جلوه محراب'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 15-17.</ref> و در دهم آبان 1358ش بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء در مسجد شعبان [[تبریز]]، هنگام بازگشت به منزل به دست یکی از اعضای گروه فرقان<sup>*</sup> به شهادت رسید. پیکرش در مسجد مقبره به خاک سپرده شد<ref>ربانیخلخانی، علی. '''''شهدای روحانیت در یکصد ساله اخیر'''''. ج1، ص 262-263.</ref>. | پس از آن فعالیتهای سیاسی خود را شدت بیشتری بخشید. در 30 آذر 1347ش به جرم مخالفت با نظام حاکم و اظهار مطالبی بر ضد اسرائیل، دستگیر و به کرمان و [[زنجان]] تبعید شد<ref> '''''جلوه محراب'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 12-14.</ref>. پس از آزادی در آذر 1348ش، به فعالیتهایش تداوم بخشید و از رهبران نهضت [[امام خمینی]] در آذربایجان گردید و تا پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، ساماندهی مبارزات مردم آن منطقه را عهدهدار بود. با پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، در مرداد 1358ش از سوی [[امام خمینی]] به امامت جمعه [[تبریز]] منصوب و به عنوان نماینده ایشان در آنجا انتخاب شد<ref> '''''جلوه محراب'''''. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 15-17.</ref> و در دهم آبان 1358ش بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء در مسجد شعبان [[تبریز]]، هنگام بازگشت به منزل به دست یکی از اعضای گروه فرقان<sup>*</sup> به شهادت رسید. پیکرش در مسجد مقبره به خاک سپرده شد<ref>ربانیخلخانی، علی. '''''شهدای روحانیت در یکصد ساله اخیر'''''. ج1، ص 262-263.</ref>. | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۸: | ||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
جعفر گلشن | جعفر گلشن | ||
[[رده:علوم سیاسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۷
قاضی طباطبایی، سید محمدعلی، (1332ق / 1914م – 1358ش)، عالم، فقیه، امام جمعه تبریز و اولین شهید محراب.
از علما و فقهای خطه آذربایجان بود. وی در تبریز به دنیا آمد[۱]. پدرش سید باقر قاضی طباطبایی از علمای به نام و فقهای طراز اول آذربایجان بود[۲][۳]. سید محمدعلی پس از فراگیری علوم مقدماتی نزد پدر و عمو، برای تحصیل علوم دینی وارد مدرسه طالبیه تبریز شد[۴][۵].
در 1359ق / 1318ش برای تکمیل دانستهها، به قم رفت و نزد استادانی همچون آیتالله خمینی،* سید محمد حجت و سید حسن صدر و سید محمدرضا گلپایگانی به کسب علوم پرداخت[۶][۷][۸]. ودر 1327ش رهسپار نجف شد و در آنجا از محضر استادانی همچون سید ابوالقاسم خویی* و شیخ محمدحسین کاشفالغطا* بهره برد و به درجه اجتهاد نائل آمد[۹].
در 1331ش به زادگاهش بازگشت و به فعالیتهای دینی، سیاسی و علمی مشغول شد. او امامت جماعت مساجد مقبره و شعبان را در آنجا عهدهدار بود[۱۰]. از او بیش از 40 کتاب بر جای مانده است که تاریخ قضا در اسلام، الاجتهاد و التقلید، المباحث الاصولیه، حدیقه الصالحین، اجوبه الشبهات الواهیه از جمله آنهاست.
قاضی طباطبایی با ورود به ایران فعالیتهای سیاسی خود را بر ضد رژیم پهلوی آغاز و در قیام 15 خرداد* 1342ش نقشآفرینی کرد. در 13 آبان 1342ش به عنوان رهبر نهضت مذهبی در آذربایجان دستگیر و به زندان قزل قلعه تهران منتقل شد که بیش از دو ماه به طول انجامید و با ضمانت برادرش آزاد شد[۱۱]. به دنبال آن چند بار دیگر هم دستگیر شد، تا این که در 11 آذر 1343ش پس از یکسال تبعید و دستگیریهای مکرر، به عراق تبعید شد[۱۲][۱۳]. در آنجا فرصت یافت تا ارتباط بیشتری با امام خمینی برقرار کند. در شهریور 1344ش دوران تبعید به سر آمد و به تبریز بازگشت[۱۴].
پس از آن فعالیتهای سیاسی خود را شدت بیشتری بخشید. در 30 آذر 1347ش به جرم مخالفت با نظام حاکم و اظهار مطالبی بر ضد اسرائیل، دستگیر و به کرمان و زنجان تبعید شد[۱۵]. پس از آزادی در آذر 1348ش، به فعالیتهایش تداوم بخشید و از رهبران نهضت امام خمینی در آذربایجان گردید و تا پیروزی انقلاب اسلامی، ساماندهی مبارزات مردم آن منطقه را عهدهدار بود. با پیروزی انقلاب اسلامی، در مرداد 1358ش از سوی امام خمینی به امامت جمعه تبریز منصوب و به عنوان نماینده ایشان در آنجا انتخاب شد[۱۶] و در دهم آبان 1358ش بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء در مسجد شعبان تبریز، هنگام بازگشت به منزل به دست یکی از اعضای گروه فرقان* به شهادت رسید. پیکرش در مسجد مقبره به خاک سپرده شد[۱۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نیکبخت، رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد. زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 92.
- ↑ جوانشیر، کریم. نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه. تهران: سالار، 1375، ص 275.
- ↑ آقا شیخ محمد، مریم؛ نورینشاط، سعید. گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377، ص 64.
- ↑ نیکبخت، رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد.زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380 . ص 96 و 97.
- ↑ یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب سیزدهم (جلوه محراب شهید آیتالله سید محمدعلی قاضی طباطبایی). تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 4.
- ↑ جوانشیر، کریم. نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه. تهران: سالار، 1375. ص 275.
- ↑ جلوه محراب.تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 . ص 4 و 5.
- ↑ آقا شیخ محمد، مریم، نورینشاط، سعید. گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. ص 64.
- ↑ جلوه محراب. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 5.
- ↑ جوانشیر.کریم. نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه. تهران: سالار، 1375. ص 276.
- ↑ آقا شیخ محمد مریم؛ نورینشاط، سعید. گلزار مشاهیر ـ زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران (1358-1376). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، 1377. . ص 64.
- ↑ جوانشیر. کریم. نامداران راحل، زندگینامه چهل تن از مشاهیر شیعه. تهران: سالار، 1375. ص 277.
- ↑ جلوه محراب.تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 . ص 12.
- ↑ نیکبخت. رحیم؛ اسماعیلزاده، صمد. زندگی و مبارزات شهید آیتالله قاضی طباطبایی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380. ص 219.
- ↑ جلوه محراب. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 12-14.
- ↑ جلوه محراب. تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378. ص 15-17.
- ↑ ربانیخلخانی، علی. شهدای روحانیت در یکصد ساله اخیر. ج1، ص 262-263.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
جعفر گلشن