پرش به محتوا

داروغه: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''داروغه،''' عنوان يكي از مناصب حكومتي در دوره‌هاي مختلف تاريخ اجتماعي ايران. نخستين بار اصطلاح داروغه (وازژة مغولی به معنای رئیس) در دورة مغول‌هاي ايلخاني (654- 750ق/ 1256- 1349م) پديد آمد و رفته رفته جايگزين اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا ا...» ایجاد کرد
 
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
 
(۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''داروغه،''' عنوان يكي از مناصب حكومتي در دوره‌هاي مختلف تاريخ اجتماعي ايران.  
'''داروغه،''' عنوان یکی از مناصب حکومتی در دوره‌های مختلف تاریخ اجتماعی [[کشور ایران|ایران]].  


نخستين بار اصطلاح داروغه (وازژة مغولی به معنای رئیس) در دورة مغول‌هاي ايلخاني (654- 750ق/ 1256- 1349م) پديد آمد و رفته رفته جايگزين اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوايل دورة مشروطيت (1324ق/ 1906م) پايدار باقي ماند.<sup>1</sup>‌ مقام صاحب اين شغل در سده‌هاي 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطة (حاكم پايتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود.<sup>2</sup>  
نخستین بار اصطلاح داروغه (واژه مغولی به معنای رئیس) در [[مغول ها|دوره مغول‌های]] [[ایلخانان|ایلخانی]] (654- 750ق/ 1256- 1349م) پدید آمد و رفته رفته جایگزین اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوایل [[نهضت مشروطه|دوره مشروطیت]] (1324ق/ 1906م) پایدار باقی ماند<ref name=":0">  Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.</ref>.‌ مقام صاحب این شغل در سده‌های 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطه (حاکم پایتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود<ref> پطروشفسكی، ایلیا پاولویچ. '''''اسلام در ایران'''''. ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، 1354ش، ص. 210.</ref>.


در دورة صفوي داروغگي منصبي شبيه شهردار شهر،<sup>3</sup> و جزو ديوان‌بيگي بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت.<sup>4</sup> داروغه در دوره‌هاي تاريخي مختلف به صاحب منصب‌هاي گوناگون نیز گفته مي‌شده است، مانند حكام شهرها، حكام پايتخت، سرپرست منشيان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغة فراشخانه) و دفترخانه (داروغة دفترخانه)<sup>5</sup> و رئيس شبگردان و پاسبانان شهر يا نظميه (شهرباني).<sup>6</sup> بازارهاي شهرهاي بزرگ نيز داروغه داشتند كه بر امور بازار نظارت مي‌كردند.<sup>7</sup> در دورة قاجار داروغگان بازار مانند مُحتَسِب<sup>*</sup>،گران‌فروشان را تنبيه و جريمه مي‌كردند.<sup>8</sup> زندان شهر تهران هم زير نظر داروغه بود.<sup>9</sup> در عاشوراي هر سال داروغة بازار شهر تهران در سبزه ميدان مي‌نشست و دسته‌هاي عزاداري محله‌ها از برابر او مي‌گذشتند و برخي از مردم براي آزادي زندانيانشان نزد او شفاعت مي‌كردند.<sup>10</sup>
در [[صفویان|دوره صفوی]] داروغگی منصبی شبیه شهردار شهر<ref name=":0" />، و جزو دیوان‌بیگی بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت<ref> '''''تذکره الملوک.''''' به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 48.</ref>. داروغه در دوره‌های تاریخی مختلف به صاحب منصب‌های گوناگون نیز گفته می‌شده است، مانند حکام شهرها، حکام پایتخت، سرپرست منشیان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغه فراشخانه) و دفترخانه (داروغه دفترخانه)<ref>مینورسکی، ولادمیر. '''''سازمان اداری حکومت صفوی'''''. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، ص.136</ref><ref>'''''عالم آرای صفوی.''''' به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، ص. 247.</ref><ref>'''''تذکره الملوک.''''' به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 58- 59.</ref><ref>Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.</ref> و رئیس شبگردان و پاسبانان شهر یا نظمیه (شهربانی)<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: امیرکبیر، 1345ش، جلد 1، ص. 490.</ref>. بازارهای شهرهای بزرگ نیز داروغه داشتند که بر امور بازار نظارت می‌کردند<ref name=":1">  Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.6.</ref>. در [[قاجاریه|دوره قاجار]] داروغگان بازار مانند [[مُحتسب|مُحتَسِب]]<sup>*</sup>،گران‌فروشان را تنبیه و جریمه می‌کردند<ref>دالمانی، رنه. '''''سفرنامه از خراسان تا بختیاری'''''. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، ص. 105.</ref>. زندان شهر [[استان تهران|تهران]] هم زیر نظر داروغه بود<ref>نجمی، ناصر. '''''دارالخلافه تهران'''''. امیرکبیر، 1352ش، ص.155.</ref>. در عاشورای هر سال داروغه [[بازار]] شهر [[استان تهران|تهران]] در سبزه میدان می‌نشست و دسته‌های عزاداری محله‌ها از برابر او می‌گذشتند و برخی از مردم برای آزادی زندانیانشان نزد او شفاعت می‌کردند<ref name=":1" /><ref>لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، '''''مجله مردم‌شناسی'''''. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، ص. 36- 46.</ref><ref>کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، '''''سفرنامه کمپفر'''''. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص. 104- 163- 164.</ref><ref>نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، '''''دارالخلافه تهران'''''. تهران: امیرکبیر، 1352، ص.97.</ref>.


'''''مآخذ:'''''
== نیز نگاه کنید به ==


1.       Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". '''''Revue Iranienne ďAnthropologie.''''' Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.
* [[مغول ها]]
* [[نهضت مشروطه]]
* [[صفویان]]
* [[قاجاریه]]
* [[مُحتسب]]


                                 2.       پطروشفسكي، ايليا پاولويچ. '''''اسلام در ايران'''''. ترجمة كريم كشاورز، تهران: پيام، 1354ش، 210.
== مآخذ ==
 
<references />
3.       Lambton, ibid.
 
                                 4.       '''''تذكرةالملوك.''''' به كوشش محمد دبيرسياقي، تهران: بي‌نا، 1332ش، 48.
 
                                 5.       مينورسكي، ولادمير. '''''سازمان اداري حكومت صفوي'''''. ترجمه مسعود رجب‌نيا، تهران: زوار، 1334ش، 136؛ '''''عالم آراي صفوي.''''' به كوشش يدالله شكري، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، 247؛ '''''تذكرةالملوك'''''. 58- 59؛ Lambton, 4.
 
                                 6.       مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. تهران: اميركبير، 1345ش، 1/940.
 
7.       Lambton, 6.
 
                                 8.       دالماني، رنه. '''''سفرنامه از خراسان تا بختياري'''''. ترجمة فره‌وشي (مترجم همايون)، تهران: ابن‌سينا، 1335ش، 105.
 
                                 9.       نجمي، ناصر. '''''دارالخلافه تهران'''''. اميركبير، 1352ش، 155.
 
10.     Lambton, 6
 
نيزنك: لمتون، ا. ك. اس. «منصب داروغه ـ تاريخچة آن». ترجمة حسن كامشاد، '''''مجلة مردم‌شناسي'''''. تهران: انتشارات ادارة كل هنرهاي زيباي كشور، 1338ش، 36- 46؛ كمپفر، انگلبرت. «داروغة پايتخت»، '''''سفرنامة كمپفر'''''. ترجمة كيكاووس جهانداري، تهران: انتشارات خوارزمي، 1360ش، 104- 163- 164؛ نجمي، ناصر. «چهارسوق: پايتخت داروغة شهر، '''''دارالخلافة تهران'''''. تهران: اميركبير، 1352، 97.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
علی بلوکباشی
علی بلوکباشی
[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
[[رده:مردم شناسی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۲۲

داروغه، عنوان یکی از مناصب حکومتی در دوره‌های مختلف تاریخ اجتماعی ایران.

نخستین بار اصطلاح داروغه (واژه مغولی به معنای رئیس) در دوره مغول‌های ایلخانی (654- 750ق/ 1256- 1349م) پدید آمد و رفته رفته جایگزین اصطلاح شحنه (نگهبان و پاسبان شهر) شد و تا اوایل دوره مشروطیت (1324ق/ 1906م) پایدار باقی ماند[۱].‌ مقام صاحب این شغل در سده‌های 7 و 8ق/ 13 و 14م برابر با مقام صاحب شُرطه (حاکم پایتخت و مسئول نظم شهر) در دوران خلافت بود[۲].

در دوره صفوی داروغگی منصبی شبیه شهردار شهر[۱]، و جزو دیوان‌بیگی بود و محافظت از شهر و خارج شهر را برعهده داشت[۳]. داروغه در دوره‌های تاریخی مختلف به صاحب منصب‌های گوناگون نیز گفته می‌شده است، مانند حکام شهرها، حکام پایتخت، سرپرست منشیان ادارات، سرپرست فراشخانه (داروغه فراشخانه) و دفترخانه (داروغه دفترخانه)[۴][۵][۶][۷] و رئیس شبگردان و پاسبانان شهر یا نظمیه (شهربانی)[۸]. بازارهای شهرهای بزرگ نیز داروغه داشتند که بر امور بازار نظارت می‌کردند[۹]. در دوره قاجار داروغگان بازار مانند مُحتَسِب*،گران‌فروشان را تنبیه و جریمه می‌کردند[۱۰]. زندان شهر تهران هم زیر نظر داروغه بود[۱۱]. در عاشورای هر سال داروغه بازار شهر تهران در سبزه میدان می‌نشست و دسته‌های عزاداری محله‌ها از برابر او می‌گذشتند و برخی از مردم برای آزادی زندانیانشان نزد او شفاعت می‌کردند[۹][۱۲][۱۳][۱۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱   Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.1.
  2. ↑  پطروشفسكی، ایلیا پاولویچ. اسلام در ایران. ترجمه كریم كشاورز، تهران: پیام، 1354ش، ص. 210.
  3. ↑  تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 48.
  4. ↑ مینورسکی، ولادمیر. سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران: زوار، 1334ش، ص.136
  5. ↑ عالم آرای صفوی. به کوشش یدالله شکری، تهران: انتشارات اطلاعات، 1363ش، ص. 247.
  6. ↑ تذکره الملوک. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: بی‌نا، 1332ش، ص. 58- 59.
  7. ↑ Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p. 4.
  8. ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: امیرکبیر، 1345ش، جلد 1، ص. 490.
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱   Lambton, A. k., "The Evolution of the Office of Darugheh". Revue Iranienne ďAnthropologie. Tehran: Institute ďAnthropologie, 3éme anné Noos. 1-6 Arril septembre 1959, p.6.
  10. ↑ دالمانی، رنه. سفرنامه از خراسان تا بختیاری. ترجمه فره‌وشی (مترجم همایون)، تهران: ابن‌سینا، 1335ش، ص. 105.
  11. ↑ نجمی، ناصر. دارالخلافه تهران. امیرکبیر، 1352ش، ص.155.
  12. ↑ لمتون، ا. ک. اس. «منصب داروغه ـ تاریخچه آن». ترجمه حسن کامشاد، مجله مردم‌شناسی. تهران: انتشارات اداره کل هنرهای زیبای کشور، 1338ش، ص. 36- 46.
  13. ↑ کمپفر، انگلبرت. «داروغه پایتخت»، سفرنامه کمپفر. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی، 1360ش، ص. 104- 163- 164.
  14. ↑ نجمی، ناصر. «چهارسوق: پایتخت داروغه شهر، دارالخلافه تهران. تهران: امیرکبیر، 1352، ص.97.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بلوکباشی

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=داروغه&oldid=9148»