آیت الله محمد بهشتی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۸

بهشتی، محمد (آیت‌الله) (1307-1360ش)، روحانی، رئیس دیوان عالی کشور و اولین دبیر کل حزب جمهوری اسلامی ایران.

در اصفهان متولد شد. تحصیلات حوزوی خود را در مدرسه صدر اصفهان و حوزه علمیه قم تا سطوح عالی ادامه داد و از محضر استادانی نظیر آیت‌الله بروجردی، امام خمینی، علامه طباطبایی، محقق داماد و خوانساری بهره برد و به موازات تحصیل در حوزه، تحصیلات دانشگاهی را نیز دنبال کرد و از دانشکده معقول و منقول (الهیات) دانشگاه تهران در رشته فلسفه درجه دکتری گرفت. فعالیت سیاسی ـ فرهنگی خود را در 1326ش با کار تبلیغ در روستاها شروع کرد و با اوج مبارزات سیاسی اجتماعی نهضت ملی شدن نفت در تظاهرات و اعتصابات منتهی به واقعه 30 تیر در اصفهان شرکت کرد. در 1333ش دبیرستان دین و دانش را در قم تأسیس کرد و تا 1342ش مدیریت آن را بر عهده داشت^[۱]. با تأسیس کانون اسلامی دانش‌آموزان و فرهنگیان قم و مدرسه حقانی برنامه درسی جدیدی برای طلاب طرح‌ریزی کرد و در ایجاد پیوند بین حوزه و دانشگاه نقش مؤثری داشت^[۲].

در 1344ش به دستور آیت‌الله میلانی و آیت‌الله حائری به آلمان عزیمت کرد و اداره مرکز اسلامی هامبورگ را بر عهده گرفت^[۳]. بهشتی ضمن رسیدگی به امور دینی مسلمانان با کمک عده‌ای از دانشجویان ایرانی «اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان گروه فارسی زبان» را ایجاد کرد و به دلیل تسلط به زبان‌های خارجی در معرفی اسلام به اروپائیان قدم‌های مؤثری برداشت^[۴].

در 1349ش به ایران بازگشت ولی ساواک مانع برگشت او به آلمان شد. بهشتی فعالیت‌های فرهنگی خود را با برنامه‌ریزی و تهیه کتاب‌های درسی تعلیمات دینی آموزش و پرورش با همکاری دکتر باهنر و دکتر غفوری و برگزاری جلسات آموزشی و تبلیغی در تهران و قم از سر گرفت^[۵].

با اوج‌گیری مبارزات انقلابی مردم در 1356ش در تشکیل جامعه روحانیت مبارز همکاری کرد و پس از تشکیل شورای انقلاب به فرمان امام خمینی از سوی ایشان به عضویت شورا انتخاب شد و در ایجاد روابط با ارگان‌های مبارز و فعال خارج از کشور و سازماندهی مبارزات انقلابی مردم نقش مؤثری داشت که به دنبال آن چند بار توسط ساواک دستگیر و زندانی شد^[۶]. پس از پیروزی انقلاب به همراه جمعی از روحانیون حزب جمهوری اسلامی ایران را تأسیس کرد و خود به عنوان دبیرکل حزب انتخاب شد^[۷]. در 1358ش برای تشکیل و برگزاری انتخابات مجلس خبرگان تلاش زیادی کرد و به نمایندگی از مردم تهران به مجلس خبرگان راه یافت و از سوی نمایندگان به عنوان نایب رئیس مجلس انتخاب شد و در تنظیم و تدوین قانون اساسی و تصویب آن نقش مؤثری داشت. در همان سال از سوی امام خمینی به ریاست دیوان عالی کشور انتخاب شد^[۸]. سرانجام در 7 تیر 1360ش در اثر انفجار بمب در ساختمان حزب جمهوری اسلامی همراه جمعی از یارانش به شهادت رسید^[۹].

از تألیفات ایشان: خدا از دیدگاه قرآن، حکومت در اسلام، صدای اسلام در اروپا، اسلام و مکتب‌های معاصر، نقش ایمان در زندگی انسان، بانکداری و قوانین مالی اسلام، قانون علیت در جامعه ما، روحانیت در اسلام و در میان مسلمین و خلق و امر در قرآن، کدام مسلک است^[۱۰].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ نظری، مرتضی. خاطرات ماندگار از زندگی آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378، ص 19-26.
↑ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 3، شهید آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی. مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران: 1377، ص 306.
↑ نظری. مرتضی. خاطرات ماندگار از زندگی آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378. ص 30.
↑ طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380، ص 50.
↑ طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380. ص 54-55.
↑ قائمی، علی. زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی. شفق، ص 56-57.
↑ دارابی، علی. سیاستمداران اهل فیضیه (بررسی و نقد پیشینه و عملکرد جامعه روحانیت مبارز). تهران: سیاست، 1379، ص 275.
↑ قائمی.علی. زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی. شفق . ص 21.
↑ علیزاده، علی. شهید بهشتی عقل ملکوتی. سازمان تبلیغات اسلامی، 1374، ص 149.
↑ مرادی، رضا. زندگی‌نامه پیشوایان انقلاب. کاظمی، 1363، ص 42.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

الهه جواهری

[1] نظری، مرتضی. خاطرات ماندگار از زندگی آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378، ص 19-26.

[2] یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 3، شهید آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی. مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران: 1377، ص 306.

[3] نظری. مرتضی. خاطرات ماندگار از زندگی آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378. ص 30.

[4] طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380، ص 50.

[5] طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380. ص 54-55.

[6] قائمی، علی. زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی. شفق، ص 56-57.

[7] دارابی، علی. سیاستمداران اهل فیضیه (بررسی و نقد پیشینه و عملکرد جامعه روحانیت مبارز). تهران: سیاست، 1379، ص 275.

[8] قائمی.علی. زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی. شفق . ص 21.

[9] علیزاده، علی. شهید بهشتی عقل ملکوتی. سازمان تبلیغات اسلامی، 1374، ص 149.

[10] مرادی، رضا. زندگی‌نامه پیشوایان انقلاب. کاظمی، 1363، ص 42.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+[[پرونده:107989 775.jpg|بندانگشتی|آیت الله محمد بهشتی برگرفته از وبسایت خبرگزاری میزان قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.mizanonline.ir/fa/news/4717852/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA%DB%8C]]
-'''بهشتي، محمد (آيت‌الله)''' (1307-1360ش)، روحاني، رئيس ديوان عالي كشور و اولين دبير كل حزب جمهوري اسلامي ايران<sup>*</sup>.
+'''[[آیت الله محمد بهشتی|بهشتی، محمد (آیت‌الله)]]''' (1307-1360ش)، روحانی، رئیس دیوان عالی کشور و اولین دبیر کل [[حزب جمهوری اسلامی]] ایران.
-در اصفهان متولد شد. تحصيلات حوزوي خود را در مدرسة صدر اصفهان و حوزة علمية قم تا سطوح عالي ادامه داد و از محضر استاداني نظير آيت‌الله بروجردي، امام خميني<sup>*</sup>، علامه طباطبايي، محقق داماد و خوانساري بهره برد و به موازات تحصيل در حوزه، تحصيلات دانشگاهي را نيز دنبال كرد و از دانشكدة معقول و منقول (الهيات) دانشگاه تهران در رشتة فلسفه درجة دكتري گرفت. فعاليت سياسي ـ فرهنگي خود را در 1326ش با كار تبليغ در روستاها شروع كرد و با اوج مبارزات سياسي اجتماعي نهضت ملي شدن نفت در تظاهرات و اعتصابات منتهي به واقعة 30 تير در اصفهان شركت كرد. در 1333ش دبيرستان دين و دانش را در قم تأسيس كرد و تا 1342ش مديريت آن را بر عهده داشت.<sup>1</sup> با تأسيس كانون اسلامي دانش‌آموزان و فرهنگيان قم و مدرسة حقاني برنامة درسي جديدي براي طلاب طرح‌ريزي كرد و در ايجاد پيوند بين حوزه و دانشگاه نقش مؤثري داشت.<sup>2</sup>
+در [[اصفهان]] متولد شد. تحصیلات حوزوی خود را در مدرسه صدر [[اصفهان]] و حوزه علمیه [[قم]] تا سطوح عالی ادامه داد و از محضر استادانی نظیر آیت‌الله بروجردی، [[امام خمینی]]، علامه طباطبایی، محقق داماد و خوانساری بهره برد و به موازات تحصیل در حوزه، تحصیلات دانشگاهی را نیز دنبال کرد و از دانشکده معقول و منقول (الهیات) [https://ut.ac.ir/fa دانشگاه تهران] در رشته فلسفه درجه دکتری گرفت. فعالیت سیاسی ـ فرهنگی خود را در 1326ش با کار تبلیغ در روستاها شروع کرد و با اوج مبارزات سیاسی اجتماعی نهضت ملی شدن نفت در تظاهرات و اعتصابات منتهی به واقعه 30 تیر در [[اصفهان]] شرکت کرد. در 1333ش دبیرستان دین و دانش را در قم تأسیس کرد و تا 1342ش مدیریت آن را بر عهده داشت<ref>  نظری، مرتضی. '''''خاطرات ماندگار از زندگی آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی'''''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378، ص 19-26.</ref>. با تأسیس کانون اسلامی دانش‌آموزان و فرهنگیان [[قم]] و مدرسه حقانی برنامه درسی جدیدی برای طلاب طرح‌ریزی کرد و در ایجاد پیوند بین حوزه و دانشگاه نقش مؤثری داشت<ref>'''''یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 3، شهید آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی'''''. مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، تهران: 1377، ص 306. </ref>.
-در 1344ش به دستور آيت‌الله ميلاني و آيت‌الله حائري به آلمان عزيمت كرد و ادارة مركز اسلامي هامبورگ را بر عهده گرفت.<sup>3</sup> بهشتي ضمن رسيدگي به امور ديني مسلمانان با كمك عده‌اي از دانشجويان ايراني «اتحادية انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان گروه فارسي زبان» را ايجاد كرد و به دليل تسلط به زبان‌هاي خارجي در معرفي اسلام به اروپائيان قدم‌هاي مؤثري برداشت.<sup>4</sup>
+در 1344ش به دستور آیت‌الله میلانی و آیت‌الله حائری به آلمان عزیمت کرد و اداره مرکز اسلامی هامبورگ را بر عهده گرفت<ref>  نظری. مرتضی. '''''خاطرات ماندگار از زندگی آیت‌الله دکتر سید محمدحسین بهشتی'''''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378. ص 30. </ref>. بهشتی ضمن رسیدگی به امور دینی مسلمانان با کمک عده‌ای از دانشجویان ایرانی «اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان گروه فارسی زبان» را ایجاد کرد و به دلیل تسلط به زبان‌های خارجی در معرفی اسلام به اروپائیان قدم‌های مؤثری برداشت<ref>   طاهرنیا، ناصر. '''''شهید بهشتی'''''. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380، ص 50. </ref>.
-در 1349ش به ايران بازگشت ولي ساواك مانع برگشت او به آلمان شد. بهشتي فعاليت‌هاي فرهنگي خود را با برنامه‌ريزي و تهية كتاب‌هاي درسي تعليمات ديني آموزش و پرورش با همكاري دكتر باهنر<sup>*</sup> و دكتر غفوري و برگزاري جلسات آموزشي و تبليغي در تهران و قم از سر گرفت.<sup>5</sup>
+در 1349ش به [[ایران]] بازگشت ولی ساواک مانع برگشت او به آلمان شد. بهشتی فعالیت‌های فرهنگی خود را با برنامه‌ریزی و تهیه کتاب‌های درسی تعلیمات دینی آموزش و پرورش با همکاری [[محمدجواد باهنر|دکتر باهنر]] و دکتر غفوری و برگزاری جلسات آموزشی و تبلیغی در [[استان تهران|تهران]] و [[قم]] از سر گرفت<ref>طاهرنیا، ناصر. شهید بهشتی. تهران: دفتر انتشارات کمک آموزشی، 1380. ص 54-55.</ref>.
-با اوج‌گيري مبارزات انقلابي مردم در 1356ش در تشكيل جامعة روحانيت مبارز<sup>*</sup> همكاري كرد و پس از تشكيل شوراي انقلاب به فرمان امام خميني از سوي ايشان به عضويت شورا انتخاب شد و در ايجاد روابط با ارگان‌هاي مبارز و فعال خارج از كشور و سازماندهي مبارزات انقلابي مردم نقش مؤثري داشت كه به دنبال آن چند بار توسط ساواك دستگير و زنداني شد.<sup>6</sup> پس از پيروزي انقلاب به همراه جمعي از روحانيون حزب جمهوري اسلامي ايران را تأسيس كرد و خود به عنوان دبيركل حزب انتخاب شد.<sup>7</sup> در 1358ش براي تشكيل و برگزاري انتخابات مجلس خبرگان<sup>*</sup> تلاش زيادي كرد و به نمايندگي از مردم تهران به مجلس خبرگان راه يافت و از سوي نمايندگان به عنوان نايب رئيس مجلس انتخاب شد و در تنظيم و تدوين قانون اساسي<sup>*</sup> و تصويب آن نقش مؤثري داشت. در همان سال از سوي امام خميني به رياست ديوان عالي كشور انتخاب شد.<sup>8</sup> سرانجام در 7 تير 1360ش در اثر انفجار بمب در ساختمان حزب جمهوري اسلامي همراه جمعي از يارانش به شهادت رسيد.<sup>9</sup>
+با اوج‌گیری مبارزات انقلابی مردم در 1356ش در تشکیل [[جامعه روحانیت مبارز]] همکاری کرد و پس از تشکیل شورای انقلاب به فرمان امام خمینی از سوی ایشان به عضویت شورا انتخاب شد و در ایجاد روابط با ارگان‌های مبارز و فعال خارج از کشور و سازماندهی مبارزات انقلابی مردم نقش مؤثری داشت که به دنبال آن چند بار توسط [[ساواک]] دستگیر و زندانی شد<ref>  قائمی، علی. '''''زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی'''''. شفق، ص 56-57. </ref>. پس از پیروزی انقلاب به همراه جمعی از روحانیون [[حزب جمهوری اسلامی]] ایران را تأسیس کرد و خود به عنوان دبیرکل حزب انتخاب شد<ref>دارابی، علی. '''''سیاستمداران اهل فیضیه''''' '''''(بررسی و نقد پیشینه و عملکرد جامعه روحانیت مبارز)'''''. تهران: سیاست، 1379، ص 275.</ref>. در 1358ش برای تشکیل و برگزاری انتخابات [[مجلس خبرگان]] تلاش زیادی کرد و به نمایندگی از مردم [[استان تهران|تهران]] به [[مجلس خبرگان]] راه یافت و از سوی نمایندگان به عنوان نایب رئیس مجلس انتخاب شد و در تنظیم و تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] و تصویب آن نقش مؤثری داشت. در همان سال از سوی [[امام خمینی]] به ریاست دیوان عالی کشور انتخاب شد<ref>قائمی.علی. '''''زندگی و گزیده افکار شهید مظلوم بهشتی'''''. شفق . ص 21.</ref>. سرانجام در 7 تیر 1360ش در اثر انفجار بمب در ساختمان [[حزب جمهوری اسلامی]] همراه جمعی از یارانش به شهادت رسید<ref>  علیزاده، علی. '''''شهید بهشتی عقل ملکوتی'''''. سازمان تبلیغات اسلامی، 1374، ص 149. </ref>.
-از تأليفات ايشان: ''خدا از ديدگاه قرآن''، ''حكومت در اسلام''، ''صداي اسلام'' ''در اروپا''، ''اسلام و مكتب‌هاي معاصر''، ''نقش ايمان در زندگي انسان''، ''بانكداري و قوانين مالي اسلام''، ''قانون'' ''عليت در جامعة ما''، ''روحانيت در اسلام و در ميان مسلمين'' و ''خلق و امر در قرآن''، ''كدام مسلك'' است.<sup>10</sup>
+از تألیفات ایشان: ''خدا از دیدگاه قرآن''، ''حکومت در اسلام''، ''صدای اسلام'' ''در اروپا''، ''اسلام و مکتب‌های معاصر''، ''نقش ایمان در زندگی انسان''، ''بانکداری و قوانین مالی اسلام''، ''قانون'' ''علیت در جامعه ما''، ''روحانیت در اسلام و در میان مسلمین'' و ''خلق و امر در قرآن''، ''کدام مسلک'' است<ref>مرادی، رضا. '''''زندگی‌نامه پیشوایان انقلاب.''''' کاظمی، 1363، ص 42.</ref>.
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''مآخذ:'''
+* [[حزب جمهوری اسلامی]]
+* [[امام خمینی]]
--    نظري، مرتضي. '''''خاطرات ماندگار از زندگي آيت‌الله دكتر سيد محمدحسين بهشتي'''''. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1378، ص 19-26.
+* [[مجلس خبرگان]]
+* [[محمدجواد باهنر]]
--    '''''ياران امام به روايت اسناد ساواك، ج 3، شهيد آيت‌الله دكتر سيد محمدحسين بهشتي'''''. مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات، تهران: 1377، ص 306.
+* [[جامعه روحانیت مبارز]]
--    نظري. همان. ص 30.
--    طاهرنيا، ناصر. '''''شهيد بهشتي'''''. تهران: دفتر انتشارات كمك آموزشي، 1380، ص 50.
--    همان. ص 54-55.
--    قائمي، علي. '''''زندگي و گزيدة افكار شهيد مظلوم بهشتي'''''. شفق، ص 56-57.
--    دارابي، علي. '''''سياستمداران اهل فيضيه''''' '''''(بررسي و نقد پيشينه و عملكرد جامعة روحانيت مبارز)'''''. تهران: سياست، 1379، ص 275.
--    قائمي. همان. ص 21.
--    عليزاده، علي. '''''شهيد بهشتي عقل ملكوتي'''''. سازمان تبليغات اسلامي، 1374، ص 149.
--  مرادي، رضا. '''''زندگي‌نامة پيشوايان انقلاب.''''' كاظمي، 1363، ص 42.
+== مآخذ ==
+<references />
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 الهه جواهری
+[[رده:علوم سیاسی]]