سازمان فدائیان خلق: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''[[سازمان فدائیان خلق]]،''' سازمانی چریکی، سیاسی که | '''[[سازمان فدائیان خلق]]،''' سازمانی چریکی، سیاسی که در اواخر فروردین 1350ش از ادغام دو گروه مارکسیستی، یکی به رهبری بیژن جزنی، عضو پیشین [[حزب توده]]، و دیگری به رهبری مسعود احمدزاده و امیر پرویز پویان، از فعالان سابق [[جبهه ملی]]، شکل گرفت. | ||
رشد مبارزات چریکی در آمریکای لاتین و وجود فضای اختناق در دوره حکومت [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] | رشد مبارزات چریکی در آمریکای لاتین و وجود فضای اختناق در دوره حکومت [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] و سرکوب گروههای سیاسی فکر مبارزه مسلحانه را در ذهن مؤسسان این سازمان تقویت کرد. | ||
سازمان عملیات چریکی خود را با ترور چند نظامی عالی رتبه ارتش و [[ساواک]]، دستبرد به بانک ها، بمبگذاری در سفارتخانهها و دفاتر شرکتهای خارجی و حمله به مراکز پلیس در تهران و سایر شهرها آغاز کرد. از جمله اقدامات سازمان تشکیل هستههایی در شهرهای [[تهران مصور|تهران]]، [[رشته عکاسی|رشت]]، [[گرگان]]، [[اصفهان]] و خراسان و انتشار دو نشریه ''19 بهمن'' و ''نبرد خلق'' به طور مخفیانه بود. | سازمان عملیات چریکی خود را با ترور چند نظامی عالی رتبه ارتش و [[ساواک]]، دستبرد به بانک ها، بمبگذاری در سفارتخانهها و دفاتر شرکتهای خارجی و حمله به مراکز پلیس در تهران و سایر شهرها آغاز کرد. از جمله اقدامات سازمان تشکیل هستههایی در شهرهای [[تهران مصور|تهران]]، [[رشته عکاسی|رشت]]، [[گرگان]]، [[اصفهان]] و خراسان و انتشار دو نشریه ''19 بهمن'' و ''نبرد خلق'' به طور مخفیانه بود. | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
* [[جبهه ملی]] | * [[جبهه ملی]] | ||
* [[ساواک]] | * [[ساواک]] | ||
* [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] | * [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] | ||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
4- نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''.'' تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1، ص 380-386. | 4- نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''.'' تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1، ص 380-386. | ||
5- اشرف، حمید. '''''جمعبندی سه ساله.''''' تهران: انتشارات نگاه، 1357. ص 95-101 و | 5- اشرف، حمید. '''''جمعبندی سه ساله.''''' تهران: انتشارات نگاه، 1357. ص 95-101 و | ||
6- | 6- نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''.'' تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1. ص387 – 389. | ||
7- | 7- نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''.'' تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1 . ص 390. | ||
8- | 8- آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه محمدابراهیم فتاحی و احمد گلمحمدی، تهران: نی، 1377، ص 602؛ | ||
9- | 9- بهروز، مازیار. '''''شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران'''''. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380. ص 121 و 122؛ | ||
10- | 10- اشرف، حمید. '''''جمعبندی سه ساله.''''' تهران: انتشارات نگاه، 1357. ص 26ـ31. | ||
11- | 11- بروجردی، مهرزاد. '''''روشنفکران ایرانی و غرب'''''. ترجمه جمشید شیرازی، تهران، نشر فرزان روز، 1378، ص 64، | ||
12- | 12- نجاتی، غلامرضا. '''''تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب'''.'' تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1. ص 391. | ||
13- | 13- آبراهامیان، یرواند، '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه محمدابراهیم فتاحی و احمد گلمحمدی، تهران: نی، 1377 . ص 595. | ||
14- Abrahamian. Ervand. '''''RadicaL Islam,The Iranian Mojahedin'''''. London I: B. Tauris Publishers. 1989. PP 171, 172 | |||
15- استمپل، جان. '''''درون انقلاب ایران.''''' ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1377، ص 248ـ250. | |||
16- بهروز، مازیار. '''''شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران'''''. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380. ص 183ـ206. | |||
17- بهروز، مازیار. '''''شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران'''''. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380. ص 183ـ206. . | |||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
| خط ۴۹: | خط ۵۷: | ||
محمدمهدی موسی خان | محمدمهدی موسی خان | ||
[[رده:علوم سیاسی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۹
سازمان فدائیان خلق، سازمانی چریکی، سیاسی که در اواخر فروردین 1350ش از ادغام دو گروه مارکسیستی، یکی به رهبری بیژن جزنی، عضو پیشین حزب توده، و دیگری به رهبری مسعود احمدزاده و امیر پرویز پویان، از فعالان سابق جبهه ملی، شکل گرفت.
رشد مبارزات چریکی در آمریکای لاتین و وجود فضای اختناق در دوره حکومت محمدرضا پهلوی و سرکوب گروههای سیاسی فکر مبارزه مسلحانه را در ذهن مؤسسان این سازمان تقویت کرد.
سازمان عملیات چریکی خود را با ترور چند نظامی عالی رتبه ارتش و ساواک، دستبرد به بانک ها، بمبگذاری در سفارتخانهها و دفاتر شرکتهای خارجی و حمله به مراکز پلیس در تهران و سایر شهرها آغاز کرد. از جمله اقدامات سازمان تشکیل هستههایی در شهرهای تهران، رشت، گرگان، اصفهان و خراسان و انتشار دو نشریه 19 بهمن و نبرد خلق به طور مخفیانه بود.
بین 1350ش و 1356ش ضربههای سختی بر چریکهای فدایی وارد شد و 172 تن از اعضای آن کشته یا اعدام شدند.
در آغاز شکلگیری انقلاب اسلامی، فداییان مجدداً سازماندهی کردند و اعضای آن در حمله به پادگانها و مراکز پلیس در 21 و 22 بهمن 1357ش فعال بودند. سپس در آشوبهای ترکمن صحرا و کردستان شرکت جستند. در این زمان سازمان از درون به چند شاخه منشعب شد، به طوری که در1360ش چهار گروه خود را «سازمان فدائیان» مینامیدند. در 1362ش سازمان از هم پاشید و اکثر فدائیان دستگیر یا کشته شدند یا به خارج از کشور گریختند.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1- اشرف، حمید. جمعبندی سه ساله. تهران: انتشارات نگاه، 1357، ص 6-8.
2- بهروز، مازیار. شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380، ص 94 و 95.
3- بهروز، مازیار. شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380 . ص 95-97.
4- نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1، ص 380-386.
5- اشرف، حمید. جمعبندی سه ساله. تهران: انتشارات نگاه، 1357. ص 95-101 و
6- نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1. ص387 – 389.
7- نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1 . ص 390.
8- آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه محمدابراهیم فتاحی و احمد گلمحمدی، تهران: نی، 1377، ص 602؛
9- بهروز، مازیار. شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380. ص 121 و 122؛
10- اشرف، حمید. جمعبندی سه ساله. تهران: انتشارات نگاه، 1357. ص 26ـ31.
11- بروجردی، مهرزاد. روشنفکران ایرانی و غرب. ترجمه جمشید شیرازی، تهران، نشر فرزان روز، 1378، ص 64،
12- نجاتی، غلامرضا. تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، از کودتا تا انقلاب. تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1373، ج 1. ص 391.
13- آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب. ترجمه محمدابراهیم فتاحی و احمد گلمحمدی، تهران: نی، 1377 . ص 595.
14- Abrahamian. Ervand. RadicaL Islam,The Iranian Mojahedin. London I: B. Tauris Publishers. 1989. PP 171, 172
15- استمپل، جان. درون انقلاب ایران. ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: خدمات فرهنگی رسا، 1377، ص 248ـ250.
16- بهروز، مازیار. شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380. ص 183ـ206.
17- بهروز، مازیار. شورشیان آرمانخواه، ناکامی چپ در ایران. ترجمه مهدی پرتوی، تهران: نشر ققنوس، 1380. ص 183ـ206. .
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدمهدی موسی خان