اردبیل: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۶

اردبیل، شهری در شمال غربی ایران، با "15 '18 ْ48 طول شرقی و "15 '15 ْ38 عرض شمالی و با ارتفاع 1310 متر بالاتر از سطح دریا^[۱]، مرکز شهرستان و مرکز استانی به همین نام.

شهرستان اردبیل بر اساس آخرین تغییرات تقسیمات کشوری وزارت کشور (در سال 1384)، دارای 3 شهر و 3 بخش و 11 دهستان^[۲] و همسایه شهرستان‌های مشکین‌شهر، نمین، نیر و گیوی (در استان اردبیل) و هشتپر (در استان گیلان) و سراب (در استان آذربایجان شرقی) است.

اردبیل به دلیل موقعیت جغرافیایی سیاسی (نزدیکی به مرزهای شمالی ایران) و قرار گرفتن در میان پدیده‌های طبیعی (دریای خزر و رشته کوه تالش در غرب و نیز رشته کوه سبلان در شرق و دشت مغان در شمال) از جمله شهرهای دارای اهمیت به لحاظ ویژگی‌های طبیعی و سوق‌الجیشی (استراتژیک) است.

اردبیل در فاصله 589 کیلومتری شمال غربی تهران، از چند مسیر با فاصله‌های مختلف مرتبط با پایتخت است^[۳]. این شهر به دلیل موقعیت کوهستانی و ارتفاع زیاد، دارای آب و هوایی سرد و نیمه خشک است و آب مشروب آن به وسیله «قره سو» که از کوه‌های تالش و خلخال سرچشمه می‌گیرد، تامین می‌شود. رودخانه دیگری نیز به نام «بالقلوچای» که از کوه سبلان سرچشمه می‌گیرد، از میان شهر عبور کرده به قره سو می‌پیوندد^[۴].

افزون بر رودخانه‌ها و چشمه‌زارهای زیاد، اردبیل به واسطه دارا بودن آب‌های معدنی، به ویژه چشمه‌های آب معدنی موجود در «سرعین» دارای شهرت بسیار است. اشتغال عمده عشایر و روستانشینان این شهر، دامداری و کشاورزی و برخی تولیدات و صنایع دستی و در شهر، صنایع مختلف تازه تأسیس، خدمات و تولیدات متفرقه سنتی است. اردبیل شهری تاریخی و کهن بنیاد است. در برهان قاطع درباره اردبیل آمده است: ”آن شهر را فیروز جد انوشیروان بنا کرد و از آن جهت «فیروزگرد» خوانندش...“^[۵].

در منابع تاریخی و جغرافیایی از این شهر با نام‌های دیگری چون باذان فیروز، آرتاویل، اردویل و اردبیل یاد شده است^[۶]. آثار و اشیایی مربوط به سده‌های 16 تا 12 پیش از میلاد که در حفاری‌های سه فرسنگی این شهر به دست آمده و همچنین سنگ نبشته اورارتونی مربوط به قرن 9 تا 7 پیش از میلاد که در قره‌داغ یافته شده، خود حکایت از تمدنی باستانی در منطقه اردبیل دارد^[۷]. اردبیل، پس از اسلام نیز همچنان دارای اهمیت و اعتبار گذشته خود بود، به گفته ابن حوقل، طول و عرض شهر دو سوم فرسخ در دو سوم فرسخ و دارای چهار دروازه و حصاری بوده است^[۸]. مؤلف حدودالعالم نیز که در نیمه دوم قرن چهارم هجری از اردبیل دیدن کرده، شهر اردبیل را بزرگ‌تر از تبریز دانسته، از حصار شهر و از وفور نعمت آن یاد کرده است^[۹].

استخری، مقدسی و حمدالله مستوفی نیز از این شهر دیدن و از آن به بزرگی یاد کرده‌اند. مستوفی تعداد روستاهای آن را صد و مالیات سالیانه‌اش را بیش از 85 هزار دینار ذکر کرده است^[۱۰]. پیترو دلاواله، در سال 1619م، او در سال 1637م، تاورنیه و جیمز موریه در سال 1821م از این شهر دیدن و از آن یاد کرده‌اند^[۱۱].

اردبیل در طول تاریخ، شاهد حوادث ویرانگری از جمله حمله مغول، هجوم ترکان عثمانی و در عصر قاجار تجاوز روسیه تزاری بود که منجر به بروز برخی صدمات نظیر غارت کتاب‌های نفیس بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و انتقال آن‌ها به روسیه شد^[۱۲].

اردبیل پس از رونق نسبی که در آغاز روی کار آمدن صفویان داشت، بار دیگر به ویژه پس از جدایی سرزمین اران (= جمهوری آذربایجان فعلی) و از دست دادن دو سوم جلگه حاصلخیز مغان و نهایتاً انزوای جغرافیایی منطقه، رو به انحطاط رفت، آن گونه که جمعیت آن در دوره قاجار به پانصد تا ششصد خانوار رسید^[۱۳]. برابر سرشماری سال 1375ش جمعیت شهر 340386 تن بود^[۱۴] که طبق برآوردهای آماری در سال 1384 به 390682 تن رسیده است^[۱۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 58.
↑ دفتر تقسيمات كشوري. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.
↑ سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 134.
↑ جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 2، رودها و رودنامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 125 و 331.
↑ برهان، محمدحسين خلف تبريزي. برهان قاطع. به كوشش محمد معين. ج 1، چ 1، تهران: سينا، 1332-1333، ص 99.
↑ نهچيري، عبدالحسين. جغرافياي تاريخي شهرها. به كوشش ژاله راستاني، چ 1، تهران: مدرسه، 1370، ص 28.
↑ بيات، عزيزالله. كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 236.
↑ ابن حوقل، ابوالقاسم. صورةالارض. به كوشش جعفر شعار، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1345، ص 83.
↑ حدود العالم من المشرق الي المغرب. به كوشش منوچهر ستوده، تهران: طهوري، 1362، ص 158.
↑ مستوفي، حمدالله. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 81.
↑ بیات. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 240.
↑ بیات. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 239-240.
↑ نهچیری. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 31.
↑ نورالهی، طه. توزیع و طبقه‌بندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماری‌های 75-1335. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 105 و 174.
↑ مركز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های كشور بر اساس محدوده سال 1380. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 47-48.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

غلامحسین تکمیل همایون

[1] جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 58.

[2] دفتر تقسيمات كشوري. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.

[3] سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 134.

[4] جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 2، رودها و رودنامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 125 و 331.

[5] برهان، محمدحسين خلف تبريزي. برهان قاطع. به كوشش محمد معين. ج 1، چ 1، تهران: سينا، 1332-1333، ص 99.

[6] نهچيري، عبدالحسين. جغرافياي تاريخي شهرها. به كوشش ژاله راستاني، چ 1، تهران: مدرسه، 1370، ص 28.

[7] بيات، عزيزالله. كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 236.

[8] ابن حوقل، ابوالقاسم. صورةالارض. به كوشش جعفر شعار، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1345، ص 83.

[9] حدود العالم من المشرق الي المغرب. به كوشش منوچهر ستوده، تهران: طهوري، 1362، ص 158.

[10] مستوفي، حمدالله. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 81.

[11] بیات. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 240.

[12] بیات. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 239-240.

[13] نهچیری. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 31.

[14] نورالهی، طه. توزیع و طبقه‌بندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماری‌های 75-1335. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 105 و 174.

[15] مركز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های كشور بر اساس محدوده سال 1380. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 47-48.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-[[اردبیل]]، شهری در شمال غربی [[ایران]]، با "15 '18  ْ48 طول شرقی و "15 '15  ْ38 عرض شمالی و با ارتفاع 1310 متر بالاتر از سطح دریا<ref>جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران.''''' ج 3، '''''دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران'''''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 58.</ref>، مركز شهرستان و مركز استانی به همین نام.
+[[اردبیل]]، شهری در شمال غربی [[ایران]]، با "15 '18  ْ48 طول شرقی و "15 '15  ْ38 عرض شمالی و با ارتفاع 1310 متر بالاتر از سطح دریا<ref>جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران.''''' ج 3، '''''دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران'''''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 58.</ref>، مرکز شهرستان و مرکز استانی به همین نام.
 [[پرونده:شهر اردبیل.jpg|بندانگشتی|شهر اردبیل، برگرفته از آنی جا، قابل بازیابی از<nowiki/>https://anyja.ir/magazineDetail/3574]]
-شهرستان [[اردبیل]] بر اساس آخرین تغییرات تقسیمات كشوری وزارت كشور (در سال 1384)، دارای 3 شهر و 3 بخش و 11 دهستان<ref>دفتر تقسيمات كشوري. '''''نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري.''''' تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.</ref> و همسایه شهرستان‌های مشكین‌شهر، نمین، نیر و گیوی (در استان [[اردبیل]]) و هشتپر (در استان [[استان گیلان|گیلان]]) و سراب (در استان [[آذربایجان شرقی]]) است.
+شهرستان [[اردبیل]] بر اساس آخرین تغییرات تقسیمات کشوری وزارت کشور (در سال 1384)، دارای 3 شهر و 3 بخش و 11 دهستان<ref>دفتر تقسيمات كشوري. '''''نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري.''''' تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.</ref> و همسایه شهرستان‌های مشکین‌شهر، نمین، نیر و گیوی (در استان [[اردبیل]]) و هشتپر (در استان [[استان گیلان|گیلان]]) و سراب (در استان [[آذربایجان شرقی]]) است.
-اردبیل به دلیل موقعیت جغرافیایی سیاسی (نزدیكی به مرزهای شمالی ایران) و قرار گرفتن در میان پدیده‌های طبیعی ([[دریاچه خزر|دریای خزر]] و رشته كوه تالش در غرب و نیز رشته كوه سبلان در شرق و دشت مغان در شمال) از جمله شهرهای دارای اهمیت به لحاظ ویژگی‌های طبیعی و سوق‌الجیشی (استراتژیك) است.
+اردبیل به دلیل موقعیت جغرافیایی سیاسی (نزدیکی به مرزهای شمالی ایران) و قرار گرفتن در میان پدیده‌های طبیعی ([[دریاچه خزر|دریای خزر]] و رشته کوه تالش در غرب و نیز رشته کوه سبلان در شرق و دشت مغان در شمال) از جمله شهرهای دارای اهمیت به لحاظ ویژگی‌های طبیعی و سوق‌الجیشی (استراتژیک) است.
-[[اردبیل]] در فاصله 589 كیلومتری شمال غربی تهران، از چند مسیر با فاصله‌های مختلف مرتبط با پایتخت است<ref>سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم)'''''. تهران: همشهري، 1380، ص 134.</ref>. این شهر به دلیل موقعیت كوهستانی و ارتفاع زیاد، دارای آب و هوایی سرد و نیمه خشك است و آب مشروب آن به وسیله «قره سو» كه از كوه‌های تالش و خلخال سرچشمه می‌گیرد، تامین می‌شود. رودخانه دیگری نیز به نام «بالقلوچای» كه از كوه سبلان سرچشمه می‌گیرد، از میان شهر عبور كرده به قره سو می‌پیوندد<ref>جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران.''''' ج 2، '''''رودها و رودنامة ايران'''''، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 125 و 331.</ref>.
+[[اردبیل]] در فاصله 589 کیلومتری شمال غربی تهران، از چند مسیر با فاصله‌های مختلف مرتبط با پایتخت است<ref>سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم)'''''. تهران: همشهري، 1380، ص 134.</ref>. این شهر به دلیل موقعیت کوهستانی و ارتفاع زیاد، دارای آب و هوایی سرد و نیمه خشک است و آب مشروب آن به وسیله «قره سو» که از کوه‌های تالش و خلخال سرچشمه می‌گیرد، تامین می‌شود. رودخانه دیگری نیز به نام «بالقلوچای» که از کوه سبلان سرچشمه می‌گیرد، از میان شهر عبور کرده به قره سو می‌پیوندد<ref>جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران.''''' ج 2، '''''رودها و رودنامة ايران'''''، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 125 و 331.</ref>.
-افزون بر رودخانه‌ها و چشمه‌زارهای زیاد، [[اردبیل]] به واسطه دارا بودن آب‌های معدنی، به ویژه چشمه‌های آب معدنی موجود در «سرعین» دارای شهرت بسیار است. اشتغال عمده عشایر و روستانشینان این شهر، دامداری و كشاورزی و برخی تولیدات و صنایع دستی و در شهر، صنایع مختلف تازه تأسیس، خدمات و تولیدات متفرقه سنتی است. اردبیل شهری تاریخی و كهن بنیاد است. در برهان قاطع درباره [[اردبیل]] آمده است: ”آن شهر را فیروز جد انوشیروان بنا كرد و از آن جهت «فیروزگرد» خوانندش...“<ref>برهان، محمدحسين خلف تبريزي. '''''برهان قاطع.''''' به كوشش محمد معين. ج 1، چ 1، تهران: سينا، 1332-1333، ص 99.</ref>.
+افزون بر رودخانه‌ها و چشمه‌زارهای زیاد، [[اردبیل]] به واسطه دارا بودن آب‌های معدنی، به ویژه چشمه‌های آب معدنی موجود در «سرعین» دارای شهرت بسیار است. اشتغال عمده عشایر و روستانشینان این شهر، دامداری و کشاورزی و برخی تولیدات و صنایع دستی و در شهر، صنایع مختلف تازه تأسیس، خدمات و تولیدات متفرقه سنتی است. اردبیل شهری تاریخی و کهن بنیاد است. در برهان قاطع درباره [[اردبیل]] آمده است: ”آن شهر را فیروز جد انوشیروان بنا کرد و از آن جهت «فیروزگرد» خوانندش...“<ref>برهان، محمدحسين خلف تبريزي. '''''برهان قاطع.''''' به كوشش محمد معين. ج 1، چ 1، تهران: سينا، 1332-1333، ص 99.</ref>.
-در منابع تاریخی و جغرافیایی از این شهر با نام‌های دیگری چون باذان فیروز، آرتاویل، اردویل و اردبیل یاد شده است<ref>  نهچيري، عبدالحسين. '''''جغرافياي تاريخي شهرها.''''' به كوشش ژاله راستاني، چ 1، تهران: مدرسه، 1370، ص 28.</ref>. آثار و اشیایی مربوط به سده‌های 16 تا 12 پیش از میلاد كه در حفاری‌های سه فرسنگی این شهر به دست آمده و همچنین سنگ نبشته اورارتونی مربوط به قرن 9 تا 7 پیش از میلاد كه در قره‌داغ یافته شده، خود حكایت از تمدنی باستانی در منطقه اردبیل دارد<ref>بيات، عزيزالله. '''''كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران'''''. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 236.</ref>. اردبیل، پس از اسلام نیز همچنان دارای اهمیت و اعتبار گذشته خود بود، به گفته ابن حوقل، طول و عرض شهر دو سوم فرسخ در دو سوم فرسخ و دارای چهار دروازه و حصاری بوده است<ref>ابن حوقل، ابوالقاسم. '''''صورةالارض.''''' به كوشش جعفر شعار، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1345، ص 83.</ref>. مؤلف حدودالعالم نیز كه در نیمه دوم قرن چهارم هجری از [[اردبیل]] دیدن كرده، شهر [[اردبیل]] را بزرگ‌تر از تبریز دانسته، از حصار شهر و از وفور نعمت آن یاد كرده است<ref>'''''حدود العالم من المشرق الي المغرب.''''' به كوشش منوچهر ستوده، تهران: طهوري، 1362، ص 158.</ref>.
+در منابع تاریخی و جغرافیایی از این شهر با نام‌های دیگری چون باذان فیروز، آرتاویل، اردویل و اردبیل یاد شده است<ref>  نهچيري، عبدالحسين. '''''جغرافياي تاريخي شهرها.''''' به كوشش ژاله راستاني، چ 1، تهران: مدرسه، 1370، ص 28.</ref>. آثار و اشیایی مربوط به سده‌های 16 تا 12 پیش از میلاد که در حفاری‌های سه فرسنگی این شهر به دست آمده و همچنین سنگ نبشته اورارتونی مربوط به قرن 9 تا 7 پیش از میلاد که در قره‌داغ یافته شده، خود حکایت از تمدنی باستانی در منطقه اردبیل دارد<ref>بيات، عزيزالله. '''''كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران'''''. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 236.</ref>. اردبیل، پس از [[اسلام]] نیز همچنان دارای اهمیت و اعتبار گذشته خود بود، به گفته ابن حوقل، طول و عرض شهر دو سوم فرسخ در دو سوم فرسخ و دارای چهار دروازه و حصاری بوده است<ref>ابن حوقل، ابوالقاسم. '''''صورةالارض.''''' به كوشش جعفر شعار، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1345، ص 83.</ref>. مؤلف حدودالعالم نیز که در نیمه دوم قرن چهارم هجری از [[اردبیل]] دیدن کرده، شهر [[اردبیل]] را بزرگ‌تر از تبریز دانسته، از حصار شهر و از وفور نعمت آن یاد کرده است<ref>'''''حدود العالم من المشرق الي المغرب.''''' به كوشش منوچهر ستوده، تهران: طهوري، 1362، ص 158.</ref>.
-استخری، مقدسی و حمدالله مستوفی نیز از این شهر دیدن و از آن به بزرگی یاد كرده‌اند. مستوفی تعداد روستاهای آن را صد و مالیات سالیانه‌اش را بیش از 85 هزار دینار ذكر كرده است<ref>مستوفي، حمدالله. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 81.</ref>. پیترو دلاواله، در سال 1619م، او در سال 1637م، تاورنیه و جیمز موریه در سال 1821م از این شهر دیدن و از آن یاد كرده‌اند<ref>بیات. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 240.</ref>.
+استخری، مقدسی و حمدالله مستوفی نیز از این شهر دیدن و از آن به بزرگی یاد کرده‌اند. مستوفی تعداد روستاهای آن را صد و مالیات سالیانه‌اش را بیش از 85 هزار دینار ذکر کرده است<ref>مستوفي، حمدالله. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 81.</ref>. پیترو دلاواله، در سال 1619م، او در سال 1637م، تاورنیه و جیمز موریه در سال 1821م از این شهر دیدن و از آن یاد کرده‌اند<ref>بیات. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 240.</ref>.
-[[اردبیل]] در طول تاریخ، شاهد حوادث ویرانگری از جمله حمله مغول، هجوم تركان عثمانی و در عصر قاجار تجاوز روسیه تزاری بود كه منجر به بروز برخی صدمات نظیر غارت كتاب‌های نفیس بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و انتقال آن‌ها به روسیه شد<ref>بیات. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 239-240.</ref>.
+[[اردبیل]] در طول تاریخ، شاهد حوادث ویرانگری از جمله حمله [[مغول ها|مغول]]، هجوم ترکان عثمانی و در عصر قاجار تجاوز روسیه تزاری بود که منجر به بروز برخی صدمات نظیر غارت کتاب‌های نفیس بقعه [[صفی الدین اردبیلی|شیخ صفی‌الدین اردبیلی]] و انتقال آن‌ها به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 روسیه] شد<ref>بیات. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 239-240.</ref>.
-[[اردبیل]] پس از رونق نسبی كه در آغاز روی كار آمدن صفویان داشت، بار دیگر به ویژه پس از جدایی سرزمین اران (= جمهوری آذربایجان فعلی) و از دست دادن دو سوم جلگه حاصلخیز مغان و نهایتاً انزوای جغرافیایی منطقه، رو به انحطاط رفت، آن گونه كه جمعیت آن در دوره قاجار به پانصد تا ششصد خانوار رسید<ref>نهچیری. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 31.</ref>.
+[[اردبیل]] پس از رونق نسبی که در آغاز روی کار آمدن [[صفویان]] داشت، بار دیگر به ویژه پس از جدایی سرزمین اران (= جمهوری آذربایجان فعلی) و از دست دادن دو سوم جلگه حاصلخیز [[مغان]] و نهایتاً انزوای جغرافیایی منطقه، رو به انحطاط رفت، آن گونه که جمعیت آن در [[قاجاریه|دوره قاجار]] به پانصد تا ششصد خانوار رسید<ref>نهچیری. '''''نزهةالقلوب.''''' به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 31.</ref>. برابر سرشماری سال 1375ش جمعیت شهر 340386 تن بود<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقه‌بندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماری‌های 75-1335.''''' تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 105 و 174.</ref> که طبق برآوردهای آماری در سال 1384 به 390682 تن رسیده است<ref>مركز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های كشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 47-48.</ref>.
-برابر سرشماری سال 1375ش جمعیت شهر 340386 تن بود<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقه‌بندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماری‌های 75-1335.''''' تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 105 و 174.</ref> كه طبق برآوردهای آماری در سال 1384 به 390682 تن رسیده است<ref>مركز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های كشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور)، 1382، ص 47-48.</ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۲۳: / خط ۲۱: @@
 * [[استان گیلان|گیلان]]
 * [[آذربایجان شرقی]]
+* [[مغول ها]]
+* [[قاجاریه]]
 == مآخذ ==
@@ خط ۳۲: / خط ۳۲: @@
 == نویسنده مقاله ==
 غلامحسین تکمیل همایون
+[[رده:جغرافیا]]