قاآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۱

قاآنی (29 شعبان 1223-1270ق / 20 اکتبر 1808-1854م)، شاعر، نویسنده.

میرزا حبیب شیرازی متخلص به حبیب و قاآنی از شاعران عهد خاقان و قسمتی از دوران ناصری بود. در شیراز به دنیا آمد^[۱]. پدرش میرزا محمدعلی متخلص به گلشن از طایفه زنگنه بود^[۲]. در هفت سالگی به مکتب رفت و در 11 سالگی پدرش را از دست داد. پس از آن در مدرسه بابله شیراز به تحصیل پرداخت. مدتی نیز در اصفهان ریاضی و معارف اسلامی آموخت^[۳]. سپس نزد حسنعلی میرزا شجاع السلطنه والی خراسان رفت و تخلص قاآنی را برای خود از نام پسر او، اوکتای قاآن برگزید^[۴]. در 1242ق / 1826م همراه حسنعلی میرزا رهسپار کرمان و یزد شد. پس از آن به ترتیب به دربار فتحعلی شاه، محمدشاه و ناصرالدین شاه پیوست و از آنان نوازش دید. سرانجام با بیماری مالیخولیا درگذشت^[۵]. قاآنی در قصیده از شاعران سبک خراسانی بود و در مسمط نیز از منوچهری پیروی می‌کرد^[۶]. زبان‌های عربی و ترکی را نیز به خوبی می‌دانست و با فقه، اصول، ‌حکمت، ‌کلام، تفسیر، ‌حدیث، تاریخ و موسیقی کاملاً آشنا بود^[۷]. دیوان اشعار او شامل حدود 22000 بیت و سرشار از مدایح شاه، ‌وزیر و بزرگان است^[۸]؛ پریشان؛ که نثری آمیخته به نظم دارد و به شیوه گلستان سعدی و به نام محمدشاه قاجار در تهران تألیف شده^[۹]؛ مقدمه بر دیوان فریدون میرزا قاجار؛ ‌رساله در علم شانه بینی؛ رساله در هندسه جدید و چندین مقاله مختلف از آثار او هستند^[۱۰].

مآخذ

زرین‌کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، ‌چ 1، 1363، ص 174.
محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر دیوان حکیم قاآنی شیرازی. تهران: امیرکبیر، 1336، ص پنج (مقدمه).
آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 93.
صفایی، ‌ابراهیم. نهضت ادبی ایران در عصر قاجار. تهران: ابن سینا، چ 2، بی تا، ص 64 و 65.
آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 94ـ 96.
احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیر سخن. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 173.
محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر دیوان حکیم قاآنی شیرازی. تهران: امیرکبیر، 1336، ص 7.
یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی‌، چ 1، 1367، ص 325.
حاکمی‌، ‌اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 162.
بهار‌(ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتابهای پرستو، چ 3، 1349، ج 3، ص 333.

ابوالقاسم رادفر

↑ زرین‌كوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، ‌چ 1، 1363، ص 174.
↑ محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر دیوان حکیم قاآنی شیرازی. تهران: امیرکبیر، 1336، ص پنج (مقدمه).
↑ آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 93.
↑ صفایی، ‌ابراهیم. نهضت ادبی ایران در عصر قاجار. تهران: ابن سینا، چ 2، بی تا، ص 64 و 65.
↑ آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 94ـ 96.
↑ احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیر سخن. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 173.
↑ محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر دیوان حکیم قاآنی شیرازی. تهران: امیرکبیر، 1336، ص 7.
↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی‌، 1367، ج 1، ص 325.
↑ حاکمی‌، ‌اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 162.
↑ بهار‌(ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتابهای پرستو، 1349، ج 3، ص 333.

[1] زرین‌كوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، ‌چ 1، 1363، ص 174.

[2] محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر دیوان حکیم قاآنی شیرازی. تهران: امیرکبیر، 1336، ص پنج (مقدمه).

[3] آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 93.

[4] صفایی، ‌ابراهیم. نهضت ادبی ایران در عصر قاجار. تهران: ابن سینا، چ 2، بی تا، ص 64 و 65.

[5] آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 94ـ 96.

[6] احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیر سخن. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 173.

[7] محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر دیوان حکیم قاآنی شیرازی. تهران: امیرکبیر، 1336، ص 7.

[8] یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی‌، 1367، ج 1، ص 325.

[9] حاکمی‌، ‌اسماعیل. گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 162.

[10] بهار‌(ملک الشعرا)، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: کتابهای پرستو، 1349، ج 3، ص 333.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''قاآني''' (29 شعبان 1223-1270ق / 20 اكتبر 1808-1854م)، شاعر، نويسنده.
+'''قاآنی''' (29 شعبان 1223-1270ق / 20 اکتبر 1808-1854م)، شاعر، نویسنده.
-ميرزا حبيب شيرازي متخلص به حبيب و قاآني از شاعران عهد خاقان و قسمتي از دوران ناصري بود. در شيراز به دنيا آمد.<sup>1</sup> پدرش ميرزا محمدعلي متخلص به گلشن از طايفة زنگنه بود.<sup>2</sup> در هفت سالگي به مكتب رفت و در 11 سالگي پدرش را از دست داد. پس از آن در مدرسة بابلة شيراز به تحصيل پرداخت. مدتي نيز در اصفهان رياضي و معارف اسلامي آموخت.<sup>3</sup> سپس نزد حسنعلي ميرزا شجاع السلطنه والي خراسان رفت و تخلص قاآني را براي خود از نام پسر او، اوكتاي قاآن برگزيد.<sup>4</sup> در 1242ق / 1826م همراه حسنعلي ميرزا رهسپار كرمان و يزد شد. پس از آن به ترتيب به دربار فتحعليشاه، محمدشاه و ناصرالدين شاه پيوست و از آنان نوازش ديد. سرانجام با بيماري ماليخوليا درگذشت.<sup>5</sup> قاآني در قصيده از شاعران سبك خراساني بود و در مسمط نيز از منوچهري پيروي مي‌كرد.<sup>6</sup> زبان‌هاي عربي و تركي را نيز به خوبي مي‌دانست و با فقه، اصول، ‌حكمت، ‌كلام، تفسير، ‌حديث، تاريخ و موسيقي كاملاً آشنا بود.<sup>7</sup> ''ديوان اشعار'' او شامل حدود 22000 بيت و سرشار از مدايح شاه، ‌وزير و بزرگان است؛<sup>8</sup> ''پريشان''؛ كه نثري آميخته به نظم دارد و به شيوة ''گلستان سعدي'' و به نام محمدشاه قاجار در تهران تأليف شده؛<sup>9</sup> مقدمه بر ''ديوان فريدون ميرزا قاجا''ر؛ ''‌رساله در علم شانه بيني''؛ ''رساله در هندسة جديد'' و چندين مقالة مختلف از آثار او هستند.<sup>10</sup>
+میرزا حبیب شیرازی متخلص به حبیب و قاآنی از شاعران عهد خاقان و قسمتی از دوران ناصری بود. در [[شیراز]] به دنیا آمد<ref>زرین‌كوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، ‌چ 1، 1363، ص 174.</ref>. پدرش میرزا محمدعلی متخلص به گلشن از طایفه زنگنه بود<ref>محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر '''''دیوان حکیم قاآنی شیرازی'''''. تهران: امیرکبیر، 1336، ص پنج (مقدمه).</ref>. در هفت سالگی به مکتب رفت و در 11 سالگی پدرش را از دست داد. پس از آن در مدرسه بابله [[شیراز]] به تحصیل پرداخت. مدتی نیز در [[اصفهان]] ریاضی و معارف اسلامی آموخت<ref>آرین پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 93.</ref>. سپس نزد حسنعلی میرزا شجاع السلطنه والی خراسان رفت و تخلص قاآنی را برای خود از نام پسر او، اوکتای قاآن برگزید<ref>صفایی، ‌ابراهیم. '''''نهضت ادبی ایران در عصر قاجار'''''. تهران: ابن سینا، چ 2، بی تا، ص 64 و 65.</ref>. در 1242ق / 1826م همراه حسنعلی میرزا رهسپار [[کرمان]] و [[یزد]] شد. پس از آن به ترتیب به دربار [[فتحعلی شاه قاجار|فتحعلی شاه]]، [[محمدشاه قاجار|محمدشاه]] و [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] پیوست و از آنان نوازش دید. سرانجام با بیماری مالیخولیا درگذشت<ref>آرین پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 94ـ 96.</ref>. قاآنی در قصیده از شاعران سبک خراسانی بود و در مسمط نیز از منوچهری پیروی می‌کرد<ref>احمدی، احمد و رزمجو، حسین. '''''سیر سخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 173.</ref>. زبان‌های [[عربی]] و [[ترکی]] را نیز به خوبی می‌دانست و با فقه، اصول، ‌حکمت، ‌کلام، تفسیر، ‌حدیث، تاریخ و موسیقی کاملاً آشنا بود<ref>محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر '''''دیوان حکیم قاآنی شیرازی'''''. تهران: امیرکبیر، 1336، ص 7.</ref>. ''دیوان اشعار'' او شامل حدود 22000 بیت و سرشار از مدایح شاه، ‌وزیر و بزرگان است<ref>یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران: علمی‌، 1367، ج 1، ص 325.</ref>؛ ''پریشان''؛ که نثری آمیخته به نظم دارد و به شیوه ''گلستان سعدی'' و به نام [[محمدشاه قاجار]] در [[استان تهران|تهران]] تألیف شده<ref>حاکمی‌، ‌اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 162.</ref>؛ مقدمه بر ''دیوان فریدون میرزا قاجا''ر؛ ''‌رساله در علم شانه بینی''؛ ''رساله در [[هندسه]] جدید'' و چندین مقاله مختلف از آثار او هستند<ref>بهار‌(ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک شناسی'''''. تهران: کتابهای پرستو، 1349، ج 3، ص 333.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== مآخذ ==
+# زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، ‌چ 1، 1363، ص 174.
-# زرين‌كوب، عبدالحسين. '''''سيري در شعر فارسي'''''. تهران: نوين، ‌چ 1، 1363، ص 174.
+# محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر '''''دیوان حکیم قاآنی شیرازی'''''. تهران: امیرکبیر، 1336، ص پنج (مقدمه).
-# محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر '''''ديوان حكيم قاآني شيرازي'''''. تهران: اميركبير، 1336، ص پنج (مقدمه).
+# آرین پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 93.
-# آرين پور، يحيي. '''''از صبا تا نيما'''''. تهران: جيبي، 1351، ج 1، ص 93.
+# صفایی، ‌ابراهیم. '''''نهضت ادبی ایران در عصر قاجار'''''. تهران: ابن سینا، چ 2، بی تا، ص 64 و 65.
-# صفايي، ‌ابراهيم. '''''نهضت ادبي ايران در عصر قاجار'''''. تهران: ابن سينا، چ 2، بي تا، ص 64 و 65.
+# آرین پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی، 1351، ج 1، ص 94ـ 96.
-# آرين پور. '''''همان'''''. ص 94ـ 96.
+# احمدی، احمد و رزمجو، حسین. '''''سیر سخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 173.
-# احمدي، احمد و رزمجو، حسين. '''''سير سخن'''''. مشهد: باستان، 1345، ج 1، ص 173.
+# محجوب، محمدجعفر. مقدمه بر '''''دیوان حکیم قاآنی شیرازی'''''. تهران: امیرکبیر، 1336، ص 7.
-# محجوب. '''''همان'''''. ص 7.
+# یوسفی، غلامحسین. '''''چشمه روشن'''''. تهران: علمی‌، چ 1، 1367، ص 325.
-# يوسفي، غلامحسين. '''''چشمة روشن'''''. تهران: علمي‌، چ 1، 1367، ص 325.
+# حاکمی‌، ‌اسماعیل. '''''گزیده‌ای از نثرهای مصنوع و مزین'''''. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 162.
-# حاكمي‌، ‌اسماعيل. '''''گزيده‌اي از نثرهاي مصنوع و مزين'''''. ‌تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 162.
+# بهار‌(ملک الشعرا)، محمدتقی. '''''سبک شناسی'''''. تهران: کتابهای پرستو، چ 3، 1349، ج 3، ص 333.
-# بهار‌(ملك الشعرا)، محمدتقي. '''''سبك شناسي'''''. تهران: كتابهاي پرستو، چ 3، 1349، ج 3، ص 333.
 ابوالقاسم رادفر